ETNOLOGIJA/ANTROPOLOGIJA

Nova knjiga Bojana Jovanovića, Svetlo svetu napisana kao prilog antropologiji hrišćanstvo, plod je autorovog dosadašni proučavanja novozavetnog dela Svetog pisma. Za razliku od sagledavanja čoveka sa stanovišta hrišćanstva, što implicira hrišćansku antropologiju, antropološko razmatranje novozavetnih shvatanja čoveka čini osnovanom jednu antropologiju hrišćanstva. Budući da upravo antropološka znanja i omogućuju osvetljavanje bitnih hrišćanskih shvatanja o njemu, njegovoj veri, nadi i ljubavi, ona nesumnjivo mogu dopri neti adekvatnijem razumevanju njegovog aktuelnog duhovnog i egzistencijalnog stanja. U vreme kada tehnološki razvoj ne prati i čovekovo moralno usavršavanje i kada su tradicionalke vrednosti izgubile svoj nekadašnji značaj, principi hrišćanske duhovnosti su osnova za etičku univerzalizaciju humanističkih načela koja uvećavaju čovekove mogućnosti opstanka i njegovog potvrđivanja kao ljudskog bića - navodi se u predgovoru knjige Svetlo svetu, Bojana Jovanovića.

Jovanović, piše o položaju štampe u Srbiji, o stanju u medijima, analizira javno mnjenje o najvažnijim zbivanjima, pokazujući svu širinu svojih interesovanja i predmeta njegovog nezadovoljstva tako da knjiga podseća na dnevnik jednog veoma obrazovanog i dobro informisnaog intelektualca.

Enigma smrti i misterija rođenja najizraženije ocrtavaju pitanje o tome šta sledi nakon života i šta prethodi dolasku na svet. Tajanstvenost odgovora iskazana u shvatanjima o mogućnosti predsveta i postsveta, sažima predstava o htonskom kao potpuno suprotnom ovozemaljskom svetu. Život i smrt kao suprotstavljeni pojmovi potvrđuju se međusobnom negacijom i uslovljenošću. Ovozemaljski i onozemaljski svet potpuno su različiti, suprotni i međusobno isključivi. Mogućnost komunikacije između njih postoji jedino prilikom dolaska na ovaj ili odlaska na onaj svet. U tom smislu je od posebnog značaja identitet prostornovremenskog segmenta međusveta, segmenta u kome se i odvija proces prelaza i međusobne komunikacije između htonskog i ovozemaljskog. Određen početkom i krajem, život pojedinca upravo u ovim graničnim tačkama dostiže najveću dramatičnu neizvesnost. Smrt je povod obredu kojim se pojedinac ispraća sa ovog sveta i uvodi u drugi svet. Predstava o kraju ovozemaljskog otvorila je i mogućnost verovanja u jedan novi početak.

Jednostran i pojednostavljen pristup sadržaju predanja o ubijanju starih povod je preispitivanju naučno neprihvatljivih, ali do danas važećih tumačenja. Potreba je, dakle, da se ovo predanje celovito, kompleksno i dubinski razmotri i kritički analiziraju izvori na osnovu kojih je izvođen pogrešan stav o lapotu. Ukoliko se sa naučnog stanovišta postavi pitanje ubijanja starih, onda je nužno utvrditi kontekst u kome je to praktikovano, kao i pouzdanost izvora na osnovu kojih se dokazuje postojanje ove obredne prakse. Smeštanje obreda u daleku i neproverljivu prošlost otvara pitanje dokaza, odnosno dosadašnje argumentacije koja se nastoji pronaći u reliktima u poznatoj običajnoj praksi i folklornom stvaralaštvu. Govoriti o preistorijskim ritualima sa sigurnošću i smatrati ih realnim, znači zanemariti rezultate dosadašnjeg istraživanja u oblasti praistorijske mitologije i religije.