FILOLOGIJA / LINGVISTIKA

Sama autorka, u uvodnoj napomeni, osam studija koje sačinjavaju knjigu Mužastvene žene srpskog srednjeg veka označava kao nastavak istraživanja iz kojih je već nastala njena knjiga Knjigoljubive žene srpskog srednjeg veka (Akademska knjiga, Novi Sad, 2007). U studijama koje sačinjavaju njenu novu knjigu, Svetlana Tomin se ponovo bavi rodnom perspektivom srpske (pa i balkanske) srednjovekovne književnosti i kulture, što njena istraživanja, u celini uzev, čini originalnim doprinosom srpskoj medievalistici i privlačnim štivom za širok krug čitalaca. Nova knjiga Svetlane Tomin, pritom, produbljuje i tematski razvija sagledavanje političke i kulturne uloge u istoriji zapamćenih žena – plemkinja, ktitorki, svetica, književnica i čitateljki. Istovremeno, u knjigu ulaze i značajna razmatranja toposa srpske srednjovekovne književnosti, poput onog kojim je, unekoliko ironično, naslovljena knjiga; analiza književnih likova koji osvetljavaju negativne i (znatno ređe) pozitivne stereotipe i predrasude o ženama i ženskoj prirodi i u kojima se često ogleda načelna mizoginija srednjovekovne kulture; te vrlo podsticajna razmatranja materika i zbornika čiji su naručioci žene.

(Iz recenzije Ljiljane Pešikan Ljuštanović)

Pet radova okupljenih u ovoj knjizi ostavljaju utisak pune koherentnosti i celovitosti, pre svega zasnovanih na jedinstvenoj tematskoj i značenjskoj preokupaciji: topici, uzorima i delatnim modusima idealne vladavine u srpskoj srednjovekovnoj državi, kao i na prikazu nekih od ključnih ličnosti ove epohe.
Posebno je zanimljiv rad o monahinji Jefimiji, koji daje iscrpan pregled mišljenja prethodnih istraživača o njenom mogućem autorstvu plaštanice iz manastira Putna i precizno obrazloženu vlastitu argumentaciju po kojoj bi ova teza mogla biti ispravna. Razrešenje zagonetke vezane za ime nepoznate vasilise Evpraksije, autorke nude pretpostavkom da je reč o Jefimijinom velikoshimničkom imenu, a, sem toga, ukazuju na sličnost veza iz Putne s poznatim Jefimijinim radovima.
Proširujući vlastita istraživanja od književnoistorijskih, poetičkih, istorijskih prema širem kulturološkom kontekstu srpske srednjovekovne književnosti i objedinjujući raznorodne naučne uvide, autorke su veoma uspešno zašle u domen studija kulture što knjigu čini privlačnom za širok krug čitalaca.