KLASICI, DRAME, MISLI

Kontrapunkt je prvi put objavljen 1928. godine, a onovremena književna kritika je ovo delo proglasila krunom dotadašnjeg Hakslijevog rada, te se kaže da je: „standardnu kompoziciju ukupnih svojih darova i moći dao u velikom romanu iz života posleratnog intelektualnog i civilizovanog engleskog sveta“. Ne čudi što je njegovo sledeće delo upravo Vrli novi svet, delo koje mu je donelo svetsku slavu i po kome će ostati zauvek upamćen u istoriji književnosti, ali i u istoriji političkih ideja. Za razliku od Vrlog novog sveta, Kontrapunkt nije distopijiski roman, ali kroz glavne likove, u jednom dramskom zapletu, Haksli izražava duboka shavatanja o društvenoj stvarnosti svoga vremena. Uslediće Drugi svetski rat, proći će čitav jedan vek, a ideje izražene u ovoj knjizi će vremenom postajati sve aktuelnije i aktuelnije.

Roman Slepi u Gazi Oldus Haksli objavio je 1936, i to je poslednje njegovo romaneskno ostvarenje pre nego što će već renomirani autor preći u Holivud. Ovo poluautobiografsko štivo, kako su to primetili kritičari, kritikuje smrt duhovnih vrednosti u savremenom zapadnom svetu, ali, isto tako, preispituje ulogu intelektualaca u engleskom društvu.
Na nehronološki način, roman Slepi u Gazi pokriva period od 33 godine u životu jedne grupe Engleza, prijatelja, pripadnika gornje srednje klase, pre svih protagoniste Entonija Bivisa i njegove dugogodišnje ljubavnice Helen. Bivis je bez majke ostao još kao dete, a već od ranih dana gradi prijateljstva koja poprimaju oreol večitih. Tako upoznajemo i druge likove iz ovog raskošnog Hakslijevog štiva, Bivisovog prijatelja Brajana Foksa, koji će život okončati samoubistvom, zatim Hjua Ledvidža, koji se ženi Bivisovom ljubavlju Helen, i Marka Stejtsa, koji prihvata marksističke ideje i s kojim Bivis odlazi u Meksiko, da se bori u revoluciji. I upravo tamo, u srcu Srednje Amerike, Bivis usvaja budističku filozofiju, počinje da se bavi meditacijom i postaje pacifista.
Ovu knjigu zvučnog naslova krasi i jedna uistinu intrigantna začkoljica: nijedan lik u romanu nije slep, a Gaza se ne pominje ni jedan jedini put...

Ovo izuzetno važno djelo Oldousa Hakslija, jedno od najznačajnijih djela svjetske književnosti, Vrli novi svijet, predstavlja snažnu viziju neuravnotežene, no tehnološki napredne budućnosti u kojoj se ljudi genetski uzgajaju, društveno indoktriniraju i farmakološki anesteziraju da bi se što pasivnije odnosili prema autoritarnom poretku – sve po cijenu njihove slobode, ljudskosti, pa čak i duše.
Haksli je čovjek neprevaziđenog talenta: podjednako umjetnik, duhovni tragalac, i jedan od najpažljivijih posmatrača ljudske prirode i civilizacije u istoriji književnosti. Vrli novi svijet, njegovo remek-djelo, istovremeno je opčinilo i uplašilo milione čitalaca i svoju je urgentu važnost zadržalo sve do današnjeg dana.
Napisan u sjenci uspona fašizma u Evropi tridesetih godina, Vrli novi svijet podjednako dobro komunicira sa savremenim svijetom 21. vijeka kojim dominiraju industrija zabave, tehnologija i farmaceutika, umjetnost ubjeđivanja i tajanstveni uticaj elita.