ROMANI

Roman Jovanke Beljanski SEME I TLO je ozbiljno upozoravajući, sa rafindmanom literarnog sklada nekoliko ukrštenih narativa koji se mogu čitati po više ravni. Uzbudljive slike koje se smenjuju o sudbini naizgled običnih ljudi u neobičnim okolnostima kriju neka ključna pitanja današnjice. Autorka bez zadrške sasvim izvesno naglašava da je trenutak u kojem trajemo ogoljen, osiromašen i opustošen život u kome „lebdimo nedopustivo predani drugima da nas vode”. A „sloboda je pravo čoveka da bira i promišlja”, jer „pokajanje spasava počinioca, a za žrtvu se ništa ne menja,” tvrdi Jovanka Beljanski, uvodeći nas na početku svakog poglavlja zdravim životnim mudrostima kako bi nas izvukla iz tog vrtloga nekontrolisanog događanja sa kojim se u životu jednako suočavaju i junaci i čitaoci ovog romana.

Ovo je knjiga, romaneskna priča, bolna ispovest oca, koji kazuje tragičnu priču o sinu, od odrastanja do sudnjeg dana. Sin, vrhunski lekar koji lečeći najmlađe u Beogradu i Podgorici, nije našao leka svojoj nevolji u koju je upao zahvaljujući zloj sudbini. Peđa se držao svoga bola u duši do kraja, do bezizlaza. Ovo je odgonetanje života, bolesti zavisnosti...!

Jagoda Iličić u knjizi ONE raskrinkava patrijarhalne kodove gradeći nove i drugačije subjektivitete, uranjajući u intimne i društvene lomove ženskog bića.

ONE nisu samo individualne priče, ONE predstavlaju arhetipske slike žena u patrijarhalnom poretku, u nasilju koje nije uvijek direktno, ali je prisutno u jeziku, u sjećanju ili u prostoru koji žene zauzimaju.

Knjiga ONE donosi mozaik ženskih sudbina zarobljenih u porodičnim kućama, u selima koja se prazne, u tuđim zemljama, u očekivanjima koja ih guše. Postmodernistički pripovijedni postupci omogućvaju da se knjiga doživi kao niz prizora koji zajedno tvore kompleksnu priču. Prostor u kojem se radnje odvijaju ponekad je stvaran, prepoznatljiv, no ponekad lebdi na granici sna i jave.

Zbirka ONE Jagode Iličić ne štedi čitaoca, tjera ga da osjeti, da vidi i da razumije ženski svijet i sve ono što ga sačinjava. Jagoda Iličić u knjizi ONE ne piše samo o ženama, ona piše za njih, progovarajući umjesto svih onih čiji su glasovi utišani.

Roman apsurda Gorana Novakovića LIFT, zavodljive retorike i uzbudljivog cinizma, slika grotesknu vizuru današnjeg sveta u kojem vladaju zagađivači ljudskih vrlina. Kako sačuvati ono što nas definiše: jezik, kulturu, iskrenu emociju? Glavni junak romana Verbalni Napasnik, za kojim policija traga uprkos sve većem krugu obožavalaca, maskiran s pištoljem, prepada ljude u liftu primoravajući ih da u kasnim noćnim satima, slušaju njegove turbo bajke 21. veka – verujući da baš on obnavlja suštinu izvornog usmenog pripovedanja u stupidnom vremenu ekrana i društvenih mreža u kojem ne postoje nikakvi kanoni ni celovite priče.

U kulturnoj istoriji Beograda 20. veka zabeleženo je da su se brojni umetnici: arhitekte, muzičari, glumci, reditelji, slikari…, pristigli iz regiona i Evrope, trajno nastanili u gradu na kapiji Istoka i Zapada i učinili da postane metropola evropske kulture do današnjih dana. Negujući kulturu sećanja, ne mogu se zaboraviti umetnički i patriotski doprinosi naših „domaćih stranaca“. Slikarku bavarskog porekla, koja je izvorno ime Babet Bahmajer zamenila srpskim Beta Vukanović – po mužu poznatom slikaru, Hercegovcu Risti Vukanoviću – Beograđani znaju po umetničkim delima uvrštenim u srpsku kulturnu baštinu. Prva koja se odvažila da zaroni u dokumentarnu građu i pretoči uzbudljivu životnu i profesionalnu priču u zanimljiv višeslojni dokumentarni roman je Laura Barna. U maniru veštog pripovedača ona ukršta dve priče i dva ambijenta, gradski kojem pripada školovana slikarka Beta Vukanović, i ruralni koji ilustrativno obeležava prirodno nadarena mlekarica iz Vinče, čije se sudbine prepliću naizgled slučajnim slikarskim poduhvatom. Uzbudljivi narativ prati u Srbiji istorijske i kulturne uspone i sunovrate od kraja 19. veka do 1972. godine kada umire čuvena slikarka, 54 godine posle smrti svoga muža. „Ugrebavanje stvarnosti“, kako je Risto označavao Betine grafike, nosi proživljena iskustva u tri režima: Kraljevini Srbiji kada se, na zaprapašćenje javnosti, kralj Milan Obrenović 1898. u „Narodnoj skupštini poklonio jednoj strankinji“ u zahvalnost za organizovanje prve zvanične izložbe slika – onoj koja će sa suprugom Ristom voditi umetničko-zanatsku školu, preteču današnje Likovne akdemije u Beogradu; onoj koja će se 1919, nakon što je u Parizu sahranila supruga, vratiti u Srbiju sa ordenjem za doprinos u Balkanskim i Prvom svetskom ratu; onoj koja će u Državi SHS i Jugoslaviji podučavati prve buduće umetnice u ženskom slikarskom odeljenju; onoj koja će odbiti ponudu Vermahta u Beogradu za lagodniji život 1941. i, najzad, onoj koja je u SFRJ dostojanstveno i skromno odživela svoj jednovekovni umetnički san. U romanu Frau Beta, Laura Barna na simboličan način utemeljuje i otkriva tajnu koja je Betu Vukanović trajno, praiskonskim simbolima vezala za srpski prostor i identitet, autentičan život u Beogradu i žitelje prigradskog naselja Vinče koje baštini neolitske poruke o neuništivosti i trajanju našeg naroda.

Ako prihvatimo jednu od definicija života da je život zbir trenutaka u kontinuitetu koji traje određeni broj godina, onda je pripovedanje Vesne Sekulić dokaz te tvrdnje. U svetu moralne posrnulosti, obamrle empatije i povampirenju zla, ovakve priče koje obrađuju životne izazove kroz interakciju toplih odnosa među ljudima, kao svici su koji razbijaju mrak svojom svetlošću i čistim izrazom. Sama tema pripovedanja nas vodi do duhovnog pročišćenja!

Prvi roman u savremenoj srpskoj književnosti u kome je ispričana priča o ljubavi jednog srpskog lekara i psihološkinje Ukrajinke u doba rata… brak i „posebna misija“... roman – reka koja žubori između prošlosti i sadašnjosti... Čitajte, ovo je remarkovska knjiga o drugoj strani medalje zaslužene u nimalo lakoj duševnoj borbi za sreću i ljubav...

Zagrlite ovu raritetnu priču i popijte joj suštinu „na dušak“. Tu je umetnost življenja.