STRUČNA LITERATURA

Tumačenje snova Sigmunda Frojda je knjiga koja je postavila temelje psihoanalize. U ovom delu, Frojd predstavlja revolucionarnu tezu: snovi su put ka spoznaji nesvesnog dela uma i predstavljaju ispunjenje potisnutih želja. Knjiga detaljno analizira mehanizme sna, shvatajući ga kao proces kojim se nesvesne misli transformišu u sećanje. Kroz brojne primere snova svojih pacijenata, Frojd demonstrira kako se njegova tehnika tumačenja primenjuje u praksi. Objavljivanjem ovog dela, snovi su rehabilitovani kao smislena manifestacija duše. Uvođenjem koncepta dubinske psihologije i topografskog modela uma, Tumačenje snova je oblikovalo celokupno razumevanje ljudske ličnosti. Ova studija metodom introspekcije omogućava prodiranje u najdublje motive, odnosno fundamentalno razumevanje unutrašnjeg sveta svake individue.

Zbog raširenosti perverznih sklonosti Frojdu se nametnula ideja da je predodređenost ka izopačenostima zapravo izvorna i univerzalna osobina ljudskog seksualnog nagona. Verovao je da tu izvornu predodređenost može ustanoviti još u detinjstvu. Među silama koje određuju usmerenost seksualnog poriva, istakao je stid, odbojnost, saosećajnost i društvene konstrukcije morala i autoriteta. On tako u svakom zastranjenju od normalnog seksualnog života prepoznaje kočenje razvoja i zaostajanje na stadijumima detinjstva.

* * *

„Nekada davno, prognana braća su se udružila, ubila su svoga oca i pojela ga, čime je prestala da postoji očeva horda“. Upravo ovako Frojd sažima velik naučni mit koji je sam konstruisao da bi objasnio nastanak civilizovanog čovečanstva. Oslanjajući se na antropološku, lingvističku i kliničku građu, Frojd kolektivnu psihologiju nastoji da objasni uz pomoć psihoanalize. Primitivni čovek, dete i neurotičar postaju predmeti psihoanalize, koja Frojdovom virtuoznošću postaje opšta teorija o čoveku i čovečanstvu.

Frojdov doprinos društvenim i humanističkim naukama jedan je od neprocenljivih.Interesujući se za psihološku terapiju, Sigmund Frojd je razvio hipotezu o ljudskoj prirodi(tzv dubinska psihologija),što ga je dovelo do psihoanalize.Danas je Frojdizam opšti pojam za uticaj Frojdovih ideja i psihoanalize u mnogim područjima nauke i umetnosti,posebno u antropologiji,psihologiji,socijologiji,psihijatriji,književnosti i vaspitanju.

U XIX veku malo ko se usu]ivao da obrati pažnju na tako nedostojne ,,sumnjive'' fenomene kakvi su snovi.Tumačenje njihovog smisla bilo je prepušteno varalicama ,samozvanim prorocima,vračarama itd.Niko od uglednih psihijatara nije bio spremanda rizikuje svoju reputaciju istraživanjem mistične i prozirne oblasti kao što su snovi.Prvi psiholog koji se uhvatio u koštac s fenomenom sna bio je Sigmund Frojd.

Frojdova teorija snova predstavlja epohalni naučni događaj koji je samim tim i višestruko značajan. Na prvom mestu snovi su opet rehabilitovani. Frojdov je doprinos što je kod čoveka Zapada ponovo doveo u centar interesovanja snove sa periferije... Iako je snove Frojd rehabilitovao, ne treba smatrati, kao što je to čest slučaj u istoriji nauke, da je samo otkrio nešto što je odavno bilo poznato, pa zaboravljeno. Njegov je pristup snovima drugačiji od onga koji je pretežno negovan u analitičkoj tradiciji, i on bez pravih prethodnika, kroz monumentalno delo Tumačenje snova, snove uvodi u nauku...

Sa Tumačenjem snova može se reći da je počeo razvoj psihoanalitičkog koncepta ličnosti, pa i više od toga, naime, istraživanje nesvesnog. Frojd u Tumačenju snova uvodi topografski model i koncept dubinske psihologije, tj. psihologije koja se bavi psihološkim procesima van polja svesti. (Milan Popović)

Ovo najličnije djelo Sigmunda Frojda stilski je verovatno jedan od njegovih najzanimljivijih tekstova. Pisana britkim, neposrednim i ličnim stilom, ova autobiografija zapravo je zgusnuti prikaz razvoja temeljnih Frojdovih psihoanalitičkih koncepata kroz ukazivanje i na otpore na koje su Frojdova otkrića nailazila još za njegovog života.

Specifičnost ove autobiografije je u tome što ona počinje „pisanjem o sebi“, no ubrzo se biografske fakture gube, nestaju u razmatranju autorskog djela. Frojdova Autobiografija tako je priča o jednom životu potpuno posvećenom nauci, o biografiji koja je neodvojiva od naučne bibliografije. Na stranicama ove knjige Frojd – čovek nije se otkrio do kraja tek kroz neke sporadične biografske detalje, već on odlučuje da najličnije i najneposrednije progovori tek kao Frojd – naučnik.

Sveobuhvatna, reprezentativna sinteza najvažnijih psihoanalitičkih hipoteza, teorija i otkrića. Nastala je iz pera oca psihoanalize, Sigmunda Frojda, i sačinjena je od tri njegova sintetička djela: Uvoda u psihoanalizu, Novih predavanja za uvođenje u psihoanalizu i Nacrta psihoanalize. Svi tekstovi u knjizi napisani su na osnovu brilijantnih Frojdovih predavanja, otkrivaju ga ne samo kao genijalnog naučnika i predstavnika jednog od najznačajnijih pravaca u psihologiji, već i kao popularizatora psihoanalize. On na jednostavan način objašnjava svoje osnovne ideje o strahu, nesvjesnom, nagonima, potiskivanju i Edipovom kompleksu.

Uvod u psihoanalizu je donio Frojdu svjetsku slavu i već za njegovog života ova knjiga je prevedena na šesnaest jezika.

Frojd je za života objavio pet dužih istorija bolesti - Doru, Malog Hansa, Čoveka Pacova, slučaj Šreber i Čoveka Vuka - i svaka od njih predstavlja dragoceni materijal za sve one koji se bave psihijatrijom, psihologijom, pedagogijom ili se na bilo koji način interesuju za čovekova duševna zbivanja. U Dori se opisuje slučaj histerije kod jedne osamnaestogodišnje devojke, koja se razbolela posle udvaranja jednog naočitog sredovečnog muškarca. Radeći na simptomima bolesti, Frojd na svoj način osvetljava sferu seksualnosti, dodiruje problem transfera, tumači snove i priprema put za svoje kasnije teorije i radove.

Zajednička Frojdova i Brojerova studija o histeriji je prvi korak u izučavanju ovog fenomena u psihijatriji. Oba autora, u skladu sa svojim naučnim principima i potencijalom pristupaju njegovom istraživanju. U ediciji Frojdovih slučajeva ova je jedini zajednički projekat.

Još jedan od Frojdovih čuvenih slučajeva iz istorije bolesti jedne infantilne neuroze. Prikaz ovog slučaja je najiscrpniji i najznačajniji od svih istorija bolesti koje je Frojd objavio. Značaj ove bolesti leži u tome što mu je ona pružila dokaze za kritiku Adlekovih, a naročito Jungovih stavova. Naglašena biseksualnost pacijenta poslužila je Frojdu za formiranje stavova o opštoj pojavi biseksualnosti i „negativnog” Edipovog kompleksa.

O čemu se u ovoj analizi zapravo radi? Januara 1908, Maks Graf je pisao svom poznaniku Frojdu, žaleći se na svog petogodišnjeg sina koji je iz nepoznatih razloga postao opsjednut jakim strahom od konja. Fobija je okovala dijete iz zbog nje on nije mogao da izađe iz kuće. Dijete se počelo plašiti da će konj ući u sobu i da će ga ugristi. Frojd je u dogovoru sa njegovim ocem otpočeo liječenje ovog bistrog i simpatičnog klinca i savjetima, razgovorom i dojavama iz doma preplašenog Hansa neprestano je nadgledao oporavak mališana. Frojd je ovu studiju objavio naredne godine, 1909. godine, i u njoj je naravno zaštitio identitet porodice i dječaka. Mnogo godina kasnije, nakon mukotrpne potrage znatiželjnih psihologa za identitetom porodice, saznalo se za ime oca i za ime djeteta koji se zvao Herbert. Nakon cijele decenije, tačnije s proljeća 1922. godine, kod Frojda je došao devetnaestogodišnji mladić i predstavio mi se riječima, “Ja sam mali Hans’’. Frojdovi kontakti sa njegovom porodicom bili su odavno prekinuti, tako da je Frojdovo oduševljenje dolaskom mladića nakon toliko godina bilo… Roditelji mladog Herberta su se razdvojili, pričao je on, i osnovali su svoje porodice. Sa njima je očuvao dobar odnos. Ipak se žalio da se raspadom porodice najviše udaljio od svoje najmlađe sestra, i ona mu je zaista nedostajala. Herbert je sada živio sam, i odlično se osjećao.

Razgovarali su o davnoj analizi. Mladić je govorio da mu je sve bilo nekako ”strano” za vrijeme čitanje ove istorije bolesti. Nije imao osjećaj da se govori o njemu, priznao je zbunjeno Frojdu. “…i tek kada je stigao do izleta u Gmundenu, sinulo mu je neko nejasno sjećanje da se to, možda, o njemu radi”. (S. Frojd, ”Postskriptum analize malog Hansa”, 1922)

Vuksan Vuksanović