STRUČNA LITERATURA

Kada čitalac uzme u ruke knjige i tekstove Miloša Crnjanskog, objavlјene pre sto ili sedamdeset godina, kako ih čita, kako doživlјava i razumeva? Da li ih povezuje sa svojim umetničkim, društvenim, političkim vremenom? Neka značenja od pre sto godina ponavlјaju se na drugi način i u novom dobu. Seobe Srba iz 17. veka se opisuju u romanu Seobe (1966), a na čudan način ih doživlјavamo (povezujemo) u stvarnosti srpskog izgona (proterivanja i preselјenja) u jugoslovenskim ratovima iz Hrvatske (1991–1995), Bosne i Hercegovine (1992–1995) i Kosova i Metohije 1999. godine. A tu su i druge asocijacije: Jugoslavija i Srbi, Srbi i Zapad, demokratija i totalitarizam, srpske i inostrane političke ličnosti, Italija, Nemačka, Španija, novinarstvo, lјubav... Miloš Crnjanski – kakvo bogatstvo asocijacija u čitanju njegovih književnih i neknjiževnih tekstova!

„Antipatriotizam je politička i društvena pojava koja se može prepoznati u većem ili manjem obimu u svakoj naciji, pa tako i u srpskoj. Pojavljuje se u raznim oblicima: od pisanih i usmenih ostrašćenih iskaza o sopstvenoj naciji, (ne)organizovanog delovanja pojedinaca i grupa protiv patriotski opredeljenih građana i demokratski birane vlasti do otvorenog stavljanja na stranu inostranog neprijatelja. Osnovno obeležje antipatriotizma je „snažna zainteresovanost za razaranje“ sopstvene nacije, njenih institucija, vrednosti i značajnih ličnosti.
Srpski antipatriotizam je samo jedan od oblika istorijskog i aktualnog odnosa pojedinaca, društvenih grupa i političkih partija prema državi i naciji.
Istorija srpskog naroda beleži priličan broj imena onih koji su se isticali antipatriotizmom u raznim oblicima, odnosno pripadali su u raznim oblicima onim Srbima koji su, da se poslužim rečima Nikole Makijavelija „više voleli da njihova otadžbina bude porobljena nego slobodna“.
Zagonetka je u tome što se u različitim isotrijsko-političkim i društvenim epohama održava, obnavlja antisrpski način mišljenja i ponašanja u delu srpske nacije. Ovo saznanje ne sme da vodi u defetizam ili nacionalnu malodušnost već u njemu treba videti podsticaj za angažovanu patriotsku misao i delovanje. Antipatriotizmu može da bude prava prepreka snažna, iskrena i uverljiva patriotska svest i delo.“ – Autor