Uspon države za vreme cara Stefana Dušana omogućio je proglašenje carstva, verovanje da će Srbija zameniti Vizantiju i zaustaviti dolazak Turaka. Padom pod tursku vlast i gubljenjem velikog dela svog srednjovekovnog nasleđa, narod je, u otporu potčinjavanju, čuvao kroz predanja svest o caru Dušanu i slavnoj državi Nemanjića kao potvrdu svog postojanja. Istovremeno, to sećanje je budilo nadu u borbi za slobodu. Kult Dušana Silnog obnovljen je u oslobodilačkim ratovima u XIX veku, a san o obnavljanju Dušanovog carstva još dugo je nadahnjivao politička stremljenja u Srbiji.
„Još zapovedi carstvo mi: Ako piše pismo carstvo mi, ili iz srdžbe, ili iz ljubavi, ili iz milosti za nekoga, a to pismo razara zakonik, nije po pravdi i po zakonu sudije tome pismu da veruju, nego da sude i vrše kako je po pravdi.“
– (Dušanov zakonik, član 171, „O zakonu“, 1349. godine)
„Knjiga Koste Nikolića donosi jedan novi, unekoliko 'iskošen', ali nesporno sveobuhvatan pogled na epohu kralja i cara Stefana Dušana. S druge strane i ne manje značajno, veliki srpski srednjovekovni vladar, njegova uloga i mesto u istoriji, sagledani su i kroz prizmu proteklog vremena u okvirima svojevrsne 'kulture pamćenja' u našoj sredini.“
– Radivoj Radić
Kosta Nikolić i Bojan B. Dimitrijević, naši poznati istoričari mlađe generacije, na osnovu višegodišnjeg istraživanja, sačinili su biografiju najosporavanije ličnosti u srpskoj istoriji XX veka. U ovoj knjizi otkrivaju se nove činjenice o Mihailovićevoj vojnoj karijeri, usponima i padovima u službovanju, porodici, prijateljima, ličnim shvatanjima...
Pred čitaocima se nalazi monografija o prvoj tajnoj političkoj policiji u komunističkoj Jugoslaviji – Odeljenju za zaštitu naroda (u izvorima se često koristi i izraz Odeljenje zaštite naroda). Ova organizacija u istoriji je ostala upamćena po skraćenici OZNA. Njen prvi načelnik i kasniji dugogodišnji simbol državne bezbednosti uopšte, bio je Aleksandar Ranković, član najužeg rukovodstva KPJ/SKJ do 1966. (...) Danas je teško, gotovo nemoguće, rekonstruisati dokumentaciju o institucijama represije i o događajima koji su iz toga proistekli u posleratnoj Jugoslaviji, kako u domenu njenog obima tako i sudbine. (Autor)
Za istoriju Srbije karakteristični su česti duboki prelomi i prekretnice, koji su stvarali potpuno nove istorijske okolnosti. To je osnovni razlog što srpski narod ni u vremenu ni u prostoru nije uspeo da ostvari skladnu strukturu sopstvenog nacionalnog identiteta. Ishod Prvog svetskog rata bila je Jugoslavija, u kojoj je srpski narod, po prvi put u svojoj istoriji, živeo u jednoj državi. Početkom 21. veka Srbi žive na njenim ruševinama, vraćeni čitav vek unazad. Najvažnije pitanje jeste: kako se to dogodilo?
Odgovor nije moguć bez poznavanja istorijskih činjenica, a u tom procesu centralno mesto ima Prvi svetski rat, kako zbog velikih žrtava i demografskog sloma čije su posledice veoma jasno vidljive u savremenoj epohi, tako i zbog političkih procesa koji su potpuno preokrenuli srpsku istoriju. Uticaj koji su ideologije imale na stvaranje i razvoj srpskog nacionalnog identiteta u 20. veku jeste najvažniji fenomen koji istražuje ova monografija.
