DOMAĆE KNJIGE

Delo se bavi crkvenom politikom srpskog despota Đurđa Vukovića (Brankovića), poznatog i kao Đurađ Smederevac (1427– 1456). Odnos srpskog despota Đurđa Smederevca prema Srpskoj Crkvi može se okarakterisati kao cezaropapistički: episkopat Srpske Crkve funkcioniše kao deo državnog aparata koji je u potpunosti potčinjen srpskom despotu. Despot Đurađ Smederevac se ponaša kao neko ko je vlastan da postavlja poglavare Crkve, a izgleda da su ga i stranci držali za nekoga ko de facto upravlja Srpskom Crkvom s obzirom na to da se i zapadni i istočni organizatori unionističkog Feraro-florentinskog sabora (1438–1439) obraćaju despotu Đurđu, a ne srpskom patrijarhu. Odnos srpskog despota Đurđa Smederevca prema Feraro-florentinskom saboru i uniji, koja je njime nastala, nije lako ustanoviti. Izgleda da je despot Đurađ koristio ovu uniju kao političko sredstvo kako bi kroz krstaški rat, poznat kao Duga vojna (1443–1444), obnovio Srpsku despotovinu nakon njenog prvog pada (1439), ali je na kraju odustao od približavanja Rimokatoličkoj Crkvi. Nikola Ilić je rođen u Kruševcu 1996. godine. Odrastao je u selu Donji Stepoš, u blizini Kruševca. Na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu Univerziteta u Beogradu 2019. godine završio je osnovne, a 2020. master studije, stekavši akademsko zvanje master teolog. Objavio je nekoliko naučnih radova na teme iz crkvene istorije, najznačajnije knjige Crkvena politika srpskog kneza Lazara (1371–1389) (Beograd: Čigoja štampa, 2023) i Crkvena politika srpskog kneza i despota Stefana Lazarevića (Beograd: Čigoja štampa, 2024). Pored akademskog, bavi se i kreativnim pisanjem. Objavio je zbirke pesama Vaskrsni nas, Blaga Reči (Beograd: Alma, 2020) i Rasinske pesme (Kraljevo: Poetikum, 2022). Takođe je objavio više pesama i kratkih priča u raznim zbornicima.

Delo se bavi crkvenom politikom srpskog vladara Stefana Lazarevića (knez: 1389–1402, despot: 1402–1427). Stefan Lazarević je crkvenu politiku svog oca kneza Lazara – koja se sastojala u kontroli nad Srpskom Crkvom i potvrđivanju vladarskog legitimiteta kroz istu – zaokružio kroz Lazarevu kanonizaciju i konstruisanje mučeničkog kulta. U svoju samostalnu crkvenu politiku Stefan uvodi ideju odbrane domovine od nevernika i ideju prestonice kao svetog mesta, ali se istovremeno vraća i starim nemanjićkim tradicijama. U dva navrata se Stefanova kontrola nad Srpskom Crkvom uzdrmala: prvi put u periodu između 1389. i 1390/91. godine, kada je Vuk Branković uspeo nakratko da postavi svog saveznika Jefrema za patrijarha, i drugi put u vreme građanskog rata između Stefana Lazarevića i Brankovićevih sinova (1402–1412), kada je izgleda došlo do raskola u Srpskoj Crkvi. Raskol je prevaziđen izmirenjem Stefana Lazarevića i Đurđa Vukovića (Brankovića) 1412. godine. Nakon tog izmirenja vidimo apsolutnu odanost celokupne Srpske Crkve srpskom despotu Stefanu Lazareviću.

Nikola Ilić je rođen u Kruševcu 1996. godine. Odrastao je u selu Donji Stepoš, u blizini Kruševca. Na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu Univerziteta u Beogradu 2019. godine završio je osnovne, a 2020. master studije, stekavši akademsko zvanje master teolog. Tema master rada bila mu je Rimokatolička crkva u nemanjićkoj Srbiji. Objavio je nekoliko naučnih radova na teme iz crkvene istorije, a kao najznačajnije knjigu Crkvena politika srpskog kneza Lazara (1371–1389) (Beograd: Čigoja štampa, 2023).
Pored akademskog, bavi se i kreativnim pisanjem. Objavio je zbirke pesama Vaskrsni nas, Blaga Reči (Beograd: Alma, 2020) i Rasinske pesme (Kraljevo: Centar za afirmaciju stvaralaštva Poetikum, 2022). Takođe je objavio više pesama i kratkih priča u raznim zbornicima.

Delo se bavi crkvenom politikom prvog vladara tzv. Moravske Srbije, velikog kneza Stefana Lazara (1371–1389). Nakon propasti Srpskog carstva i smrti cara Stefana Uroša V (1371), knez Lazar, upravitelj oblasti sa jezgrom u Zapadnom Pomoravlju, teži da se postavi za legitimnog srpskog vladara i naslednika Nemanjića. S obzirom na to da je Srpska Crkva potvrđivala legitimitet srpskih vladara, knez Lazar posvećuje veliku pažnju rešavanju crkvenih problema – uz Lazarevo zalaganje se rešava crkveni spor sa Carigradom (1375), učestvovao je u postavljanju Jefrema za patrijarha (1375), a sledećeg patrijarha, Spiridona, postavio je samostalno (1379/80). Po postavljanju Spiridona za patrijarha knez Lazar je definitivno priznat kao jedini legitimni vladar Srbije od strane Srpske Crkve. Uz rešavanje crkvenih problema, Lazar ojačava svoj legitimitet i zadužbinarstvom. Izgleda da je knez Lazar sukob sa Turcima Osmanlijama osamdesetih godina XIV veka predstavljao kao sveti rat, kao borbu za odbranu hrišćanstva. Lazareva pogibija u boju protiv Turaka na Kosovu (1389) poslužiće njegovim naslednicima za kanonizaciju kneza Lazara i razvijanje njegovog svetačkog kulta.