DOMAĆE PRIČE I PRIPOVETKE

»Laboratorijum« predstavlja jedan presek Đukanovićevog pripovedačkog stvaralaštva u prethodnoj deceniji. U desetogodišnjem razdoblju 2015–2025. autor je napisao nekoliko desetina priča, novela, noveleta, proza, crtica i drugih pripovednih zapisa i proznih oblika, a u ovom izdanju džepnog formata dat je izbor od 6 pripovedaka, novela i kraćih proza. Pojedine priče i proze publikovane su izvorno u književnoj periodici, u renomiranim književnim časopisima, zbornicima i na veb-portalima za kulturu, umetnost, književnost i društvena pitanja u Srbiji, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini, Sjedinjenim Američkim Državama i u dr. Đukanović je izrazito plodan stvaralac ne samo u pripovedačkoj i novelističkoj prozi već i u poeziji, kritici (književnoj, filmskoj, pozorišnoj), esejistici, etc., pa tako ove proze u najširoj kritičkoj recepciji nisu samo priče već i eseji, osvrti i temeljne kritičke opservacije na mnoge društvene, istorijske i religijske anomalije, ali to su i zanosne parodične i kozerske prozne tvorevine u kojima dominira suptilni gogoljevsko-hašekovski humor. Đukanovićeve novele i pripovetke u ovom izboru donose, ne samo tematske i imaginativne novitete na aktuelnoj postjugoslovenskoj književnoj sceni, već i jezičke. Autor je neke proze iz ovog izbora ponovo napisao, izvršivši njihovu sveobuhvatnu lingvističku a time i stilističku transformaciju, mešajući u ovoj knjizi jezičke varijete kako iz srpskog i hrvatskog govornog područja tako i iz ostalih delova postjugoslovenskih područja na kojima se govori jedan te isti jezik, ma kako ga nazivali.

Đukanovićevih dvanaest odabranih pripovedaka napisanih u poetičko-stilskom maniru književnog impresionizma i ekspresionizma evropskog XIX i XX veka, koje čine ovu knjigu, izvorno su publikovane u domaćoj i inostranoj književnoj periodici između 2019. i 2023. godine. To su raznorodne priče koje tematizuju srednjoevropskog i balkanskog čoveka u njegovim kafkijanskim zapletima (poput priča: Štrausov solilokvij, Isak Vajs i 30.000 franaka i Smrt gospodina Tula), i koje, takođe, postmodernističkim pristupom alternativno slikaju intrigantne istorijske ličnosti i događaje (Poslednje jutro Franca Kafke, Izveštaj o nestanku Gogoljevog trupla, Istorija bolesti Adolfa A. Hitlera, Mazalo), ali to su i priče u kojima je snažno zastupljen model brehtovske istorifikacije (Gospođa Evropa 1943, Hiljadu devetsto šesnaesta, Rekvijem za Habzburge), i na kraju, to su kraće proze u kojima dominiraju natprirodni i mistični motivi (Mir večni, daruj im Gospodine i Nosferatu – Simfonija užasa: Nemrtvi Maks Šrek). Osnivač signalizma, klasik srpske i evropske neoavangarde – Miroljub Todorović, naglasio je da Đukanovićeva proza „već sada zauzima posebno mesto u srpskoj književnosti”, a književnik, prevodilac i konceptualni umetnik – Žarko Radaković, nazvao je Đukanovićev jezik „briljantnim, baroknim i rableovskim”, takođe, zagrebački kritičar, esejista, leksikograf, krležolog i urednik u Leksikografskom zavodu „Miroslav Krleža” – Velimir Visković, istakao je da je Đukanović „svojom prozom vjerno ušao u duh Miroslava Krleže i njegov književni stil”, dok je najznačajniji teoretičar fantastike u jugoistočnoj Evropi (i dobitnik „Svetske nagrade za fantastiku” 2003) – prof. dr Zoran Živković, prozu Alekse Đukanovića opisao „raskošnom i baroknom”.