DOMAĆI AUTORI

Nakon Romana u slikama, evo i devete romansijerske tkanice Gordane Kuić. U njoj se spisateljica strasno vraća pojmu, fenomenu, tajni i izazovima, suštini i formi, smislu pripovedanja kao takvog, naime pričanja kao gradivnog elementa svakog romana, njegovog najzamamnijeg i najsuptilnijeg začina.

Roman u četiri osnovne ljubavne priče s mnogo rukavaca pripoveda o četiri veka života u Srbiji (od sedamnaestog do dvadesetog stoleća), tačnije u Šumadiji, još tačnije u selu Jarmenovci (bajkovitom Saglasju, privremenom Zatišju, slikovitom Predahu).

Nekada su se ovakva dela nazivala omladinskim romanom, iako su pripadala svim generacijama. Vrlo ih je malo u istoriji srpske književnosti, a dobrih ni za prste jedne ruke. Sada smo ga konačno dobili! Roman u pričama je istovremeno: istorijski, ljubavni, obrazovni, društveni, avanturistički, bildungsroman, roman ideja, prostora… Roman u slavu svrhovitog, slobodnog i stvaralačkog života.

Ljiljana Šop

Nakon dve knjige izvrsnih pripovedaka, Gordana Kuić se osmim romanom vraća u epicentar vlastitog romansijerskog kosmosa. Ponovo je potekao roman-reka, započet pre tri decenije, ponovo su postavljena, produbljena i preispitana mnoga pitanja, teme i dileme iz dosadašnjeg impozantnog opusa ove književnice, ponovo se zavrtela moćna i vitalna slika (su)života u kojem se poštuju razlike i cene osnovne ljudske vrednosti.

Ovoga puta reč je o životu bitoljskih Jevreja i Roma, kao i Jevreja i Srba u Beogradu. Da nema nedvosmislene vremenske naznake na početku pripovesti (kraj treće decenije XX veka), čitalac bi spokojno uživao u mnoštvu autentičnih likova, vrcavim dijalozima, živopisnoj mešavini jezika, običaja, iskustava, mentaliteta. Ali, nad iskonskom životnom energijom, nacionalnom, porodičnom i individualnom, nadvija se mračan oblak najstrašnijeg zločina u istoriji čovečanstva – Holokausta.

Holokaust je mnogim nevinim žrtvama obznanio ideju o nepostojanju Boga, ali i istinu o postojanju Pravednika među narodima, pojedinaca koji su spasavanjem progonjenog ljudskog bića po cenu vlastitog života spasavali svet i posustalu veru u ljudskost.
Vešto preplićući drame junaka i junakinja čijim životom i smrću upravljaju pomamna lavina organizovanog zla, ali i herojske odluke pojedinaca da se tom zlu suprotstave, Gordana Kuić još jednom vaspostavlja za njeno delo oduvek karakterističnu, čudesnu viziju ravnoteže između dobra i zla, tame i svetlosti, apsurda i smisla. Podseća me na Imre Kertesa, na Varlaama Šalamova, na Solženjicina, pisce koji jesu svedočili o najmučnijim dobima ljudske istorije, ali tako da su se kritičari opredeljivali da s pravom govore o „prostorima sreće“ u njihovom delu.

Ljiljana Šop

In her latest novel The Legend of Luna Levi, Gordana Kuić revives her close bond with the same literary world, weaving a story of Sephardic exile. Juan, assistant to the Spanish Grand Inquisitor, is brought to acknowledge his true faith and embrace a new destiny as the exiled Jew Solomon. This is the introduction to a tale of love and adventure in which even pirates play a part, while celebrating Jewishness in a framework of great religious tolerance. In this gripping and attractive history of Sephardic Jews, the Reconquista and the Inquisition, the Ottoman Empire and Mediterranean trade, Gordana Kuić returns to the best aspects of her prose. In relating a love story that will attract readers, she has written a book that combines the virtues of the unknown and exotic with the familiar and expected. The novel also rightly measures female destiny in commitment to love for a man, together with a courageous exploration of one’s own character and free will.”
- Aleksandar Jerkov
Vreme, September 2, 2000

Gde? U Beogradu, Jerusalimu, Banjaluci, Barseloni, Lisabonu, Fezu, Palermu, Firenci, Travniku, Sarajevu, Beloj steni, Minhenu, vozu na putu za Niš, Vranovaci.

O čemu? O dogodovštinama junaka pokatkad veselim, pokatkad tužnim, upravo onakvim kakav je i sam život; o stanju svesti i duha različitih osoba u različitim vremenima; o uvek nestalnim istorijskim (ne)prilikama; o bežanju, o seljenju, o ostajanju, o baštini, o (ne)poštenju, o borbi za opstanak, o krivici i kajanju, o ljubavi i maštanju.

O kome? O malom čoveku i velikom čoveku raznih starosnih doba, pameti, obrazovanja, temperamenta, sklonosti, viđenja sveta, prošlosti i budućnosti; o njegovim proslavama, misterijama, greškama, stavovima, priznanjima, braku, odrastanju, naivnosti, prevejanosti, strastima, starosti, mladosti, ratnim nedaćama i
mirnodopskim trzavicama.

Kako? Jednostavno.

Zašto? Da biste razmišljali, uživali, saznali, uporedili se, osmehnuli se i uzdahnuli.

„Kada sa jedne strane imate nešto što podiže patos recepcije, a kada sa druge strane imate jednu vrstu poriva za pisanjem koji moćno i snažno pokreće neke intimne, dublje slojeve ljudskih osećanja, onda se već nalazite na onom terenu na kojem je izgrađena ova kula od književnih radova koja se penje sve više i više. Nije poenta svekolike literature u tome da se na najteži mogući način saopšte najdragocenije stvari, već je svrha i smisao literature da moć, vrlinu i vrednost pričanja kao rezervoar ljudskog opstanka, ostavi žig među nama. Kad neko ume tako da piše, da učini da priče žive i da nas spajaju, šta ćete više i koliko više od literature hoćete, koliko joj treba dodati? Ako se igde tako dobro vidi da je romaneskni um koji vlada ovom prozom nadvladao sve osnovne zahteve pripovedanja, onda se to vidi upravo u ovoj bajci, u kojoj su ovi ponekad ironični, ponekad sentimentalni, ponekad autokorektivni komentari pripovedača, dakle, autorskog glasa u ovoj knjizi, napravili jednu vrstu kontrapunkta koja nam dopušta da sve vreme osciliramo između bliže i dalje prošlosti, između jednog i drugog horizonta pripovedanja. Kada se pri tom pisac kreće kroz istoriju, kad nas o njoj obaveštava i kada nas vraća, u XVII vek, a dozvolite mi da pomenem da je u ovom trenutku jedan drugi pisac koji piše takođe knjige sa istorijskom podlogom kakav je Amin Maluf, jedna od svetskih zvezda književnosti, onda je sasvim jasno da je Gordana Kuić u tokovima savremene literature i da su njene priče kulturološki bogate, moćne, sa mnogo finih detalja, sa nijansama koje vredi zapaziti i uočiti, postigle nešto što je važan dodatak savremenoj srpskoj književnoj sceni.“
– Prof. Aleksandar Jerkov

Priče su iznad svega i samo priče ostaju – poručuje nam Gordana Kuić, autorka sedam čuvenih romana u kojima žive na stotine priča.
Preostale priče Gordane Kuić su odista i bliske i razumske i nasumične i sudbinske i čudne i snažne i konkretne i elegične. One su i anegdotske i sablažnjive, današnje, pređašnje i buduće, one su mnogostruke, poručuje naša spisateljica na samom početku nove knjige, ali, iznad svega, priče Gordane Kuić su iskrene i interesantne.

... Urbanog sadržaja, sa odnosima koji počivaju na srodstvima, ljubavima, brakovima, stradanjima i potucanjima Jevreja i Srba, njeni romani prvenstveno obrađuju život u građanskim krugovima. Tu se govore razni jezici, tu se rado i često putuje, susreću se bezbrojni ljudi i glavne životne teme nalaze isključivo u okvirima porodičnih, društvenih i intelektualnih dodira.
U preobilju likova i mnoštvu epizoda, romani Gordane Kuić neprimetno odražavaju jedinstvenu unutrašnju nit koju čini osobena balkanska jevrejska nostalgija, jaka duhovna i emotivna vezanost sarajevskih i beogradskih Jevreja za zavičaj. U romanima Gordane Kuić Jevreji se javljaju kao nosioci tradicionalnih građanskih i urbanih vrednosti i plemenitih starosedelačkih spona među ljudima koji su na istome tlu dugo delili zajedničku istorijsku kob.

– Predrag Palavestra, Jevrejski pisci u srpskoj književnosti