DOMAĆI ROMAN

Žanrovski heterogen, pun istorijskih činjenica sukobljenih sa elementima fikcije, roman “Portret“ naizled prati život čuvenog doktora Grujića i čudne, gotovo bizarne, okolnosti koje su ga zadesile. Međutim, njegova životna priča, iako sama nije tematsko jezgro teksta, kao svoju konstantu ima portret jedne dame, inače prostitutke koja opseda sve muškarce koje doktor poznaje, na koje deluje pogubno, a koji je sačuvao nakon pogibije bliskog prijatelja, istovremeno i autora slike. Dok je sve oko njega prolazno, prijateljstvo, rat, želje, krajnje, život, jedino taj portret prkosi vremenu, ističući nesvakidašnju i svevremensku vrednost jednog umetničkog dela.

Malo se danas ko seća jevrejske porodice Minh, a još manje njih govori o sudbini njenih članova i o njihovim zadužbinama.

Ipak, uspomena povremeno oživi kroz reč i tako se, nenadano, pronađemo zapitani pred tragovima koje je istorija ostavila za nama. Jedno takvo oživljavanje, rekonstruisanje kolektivnog sećanja, pronalazimo u romanu Greta, u kom pripovedanje otpočinje neposredno pre nerazjašnjene smrti Julijusa, najstarijeg brata porodice.

Ta će smrt biti vesnik smenjivanja nemilosrdnih vlasti, čijom će voljom doći do urušavanja i uništavanja svega što su Minhovi stekli, i onoga što su Julijus i supruga Greta, kao dobrotvori, izgradili na Rtnju. Ne treba, međutim, verovati da ćemo u središtu Grete pronaći kakvu činjenicima prigušenu, uzburkanu povest o herojskom sutonu ili pak o gorčini istorijskih previranja.

U srcu Grete nalazi se Greta. Ona je simbol i ključ kojim se ovo delo odgoneta. Zato se pred nama nalazi mnogo više od istorijskog romana, jedno duboko refleksivno, značenjski izbušeno štivo; fragment istorije naroda, da, ali i čitava istorija jedne suštinski tragične junakinje.

Ako ste do sada već čuli mnoge priče o strašnom i mračnom srednjem veku, o surovosti i monsturoznosti transilvanijskog grofa Vlada Drakule, kao i o njegovim brojnim poduhvatima, zakoračite u svet Balkanskog mola i proverite da li su i koliko te glasine istinite. Prateći događaje kojima su svedočili brat Jakov, Ibrahim, vitez Đerđ Batoli, Zmaj Ognjeni Vuk i kaluđer Teodosije, iz poglavlja u poglavlje ćete se probijati kroz gusto spreltene mreže dogovora i intriga koje se odigravaju na balkanskim srednjovekovnim dvorovima, gde jedno slovo ili reč koje izgovori ili napie najbeznačajniji podanik mogu da koštaju glave nadaleko poznate velikaše. Između pravde i nepravde, dužnosti i koristi, etike i politike, ljubavi i mržnje, Tihomir Stevanović vešto i promišljeno gradi i osvetljava nedovoljno poznatu stranu uzbudljive istorijske priče o Vladu Drakuli i njegovoj vladavini.