JEZIČKI KORENI SRBA

Ne samo srpska stručna (lingvistička) javnost nego i šira javnost – kako i treba da bude imajući u vidu obim i značaj poduhvata – upoznata je s kapitalnim radom saradnika Odseka sa standardni jezik Instituta za srpski jezik SANU predvođenih dr Svetlanom Slijepčević Bjelivuk na izradi Pojmovnika srpskih lingvističkih termina. 

Pre svega, ona nudi kritički uvid i stručno analizira savremene lingvisstičke pojave, leksičke inovacije, koje se lingvisti ne u suđuju tako često da procenjuju, upravo zbog njihovog nestabilnog i promenlјivog statusa u jeziku.

Poslednja i posthumna knjiga profesora Dragoljuba Petrovića ponovo otvara temu srpskog jezika i njegove prošlosti. Knjiga je nadahnuta Trećom interkatedarskom srbističkom konferencijom „Granice srpskog jezika”, koja je održana 2022. godine u Tršiću. Dragoljub Petrović se nakon toga upustio u istraživanje vremenskih i prostornih granica srpskog jezika. Zvanična paradigma o srpskom jeziku i narodu vođena je političkim razlozima, pre nego naučnim. 

Na knjigu „Ogledi iz književne morfologije“ može se gledati kao na jedinstven pokušaj da se značenju i vrednosti književnog dela priđe preko oblika, preko onoga što se u nauci o književnosti još od antike smatra jedinm od najpouzdanijih polazišta za klasifikaciju književnih dela. Jasno i pregledno izlažući teorijsku osnovu svog pristupa, autor za predmet analize uzima dela klasika srpske književnosti (Janko Veselinović, Ivo Andrić, Miloš Crnjanski, Branko Ćopić, Vasko Popa, Dušan Radović, Dragoslav Mihailović, Ljubomir Simović, Matija Bećković, Radovan Beli Marković), podjednako ubedljivo tumačeći i prozna i pesnička ostvarenja. Pokazujući kako se povezuju oblik i značenje u književnom delu, Radivoje Mikić nastoji da, ukazivanjem na stvarne odlike književnih dela, analitički dokaže u kojoj meri je umetnička vrednost u književnosti neposredno vezana za pravi izbor književnog oblika.

„Ogledi iz književne morfologije“ su zbog toga nastali u saglasju sa onim što su, istovremeno, rezultati velikih književno-teorijskih škola novijeg doba, ali i nasleđe srpske nauke o književnosti, posebno onog njenog smera koji reprezentuju Ljubomir Nedić i Bogdan Popović, utemeljivači moderne srpske nauke o književnosti.

Ona kniga nije samo novo izdanje Leksikona stranih reči i izraza Milana Vujaklije, već jedan na mnogo čemu izvi Vujaklija namenjen novom vremenu i novim generacijama čitalaca. Ovo je novo, značajno dopunjena, temeljno pregledano i ispravlljeno izdanie najpoznatijeg Leksikona strana reči i izraza koji se ikada pojavio na srpskom jeziku. U odnosu na dosadašnja izdanja Leksikona stranih reči i izraza Milana Vujaklije, ovo izdanje donosi veliki broj novih reči i termina.
Ove izdanje Leksikona stranih reči i izraza Milana Vujaklije rezultat je dugogodišnjeg predanog i brižljivog rada dr Draga Ćupića koji je, u saradnji sa timom sastavljenim od najboljih savremenih srpskih lingvista, nekim od postojećih termina dodao nova značenja koria ranije nije bilo u Vujaklijinom
Rečniku, dok je novim terminima značajno proširno obim i tematske prostore kapitalnog Vujaklijinog dela.Nove reči u Leksikonu stranih reči i izraza Milana Vujaklije potiču iz različitih oblasti, od nauke do svakodnevice, od filozofije do politička teorije, od antropologije do medicine, od psihologije do informatike, od kniževnosti do teorije kulture, od ekonomije do politike, od sociologije do umetnosti, od obrazovanja do marketinga.
Vujaklija za XXÍ vek donosi najbolje osobine ovog dugovekom Leksikona stranih reči i izraza, ali čitaocimapredstavllja i objašnjava i čitav niz novih reči koje su se u međuvremenu pojavile u našoj svakodnevnci.
Dobre i pouzdane knjige dugo traju i njih je moguće dopunjavati novim iskustvima i saznanjima. Tako je nastao novi Vujaklija za XXI vek.
Ovo je kniga koja će trajati i koja je nezamenljiva na policama privatnih i javnih biblioteka.

Udžbenik Danka Šipke u kom su objedinjena njegova predavanja o slovenskim jezicima sa Državnog univerziteta u Arizoni i prilagođena našim uslovim. Knjiga koja bi se mogla zvati i "Sve što ste oduvek hteli da znate o Slovenima, njihovim odnosima, kako ih drugi gledaju i kako oni gledaju na druge, a niste smeli da pitate".

Hadži-Boričić pokazuje vrlo široko lingvističko obrazovanje, ali i hrabrost da se uhvati u koštac sa različitim pitanjima nauke o jeziku, od etimologije, preko morfologije i tvorbe reči, do norme, leksikologije, onomastike, toponimije, akcentologije. Očigledno je da ima znanja u vezi sa klasičnim jezicima, ali iznosi primere i iz engleskog, ruskog i drugih jezika.

Deset godina na talasima Prvog programa Radio Beograda, svakog radnog dana, govori se o srpskom jeziku. Oko 10.000 puta pet minuta programa posvetili smo jezičkim pitanjima, nedoumicama, zabludama, pogreškama, lutanjima, promašajima... A kako je još od vremena starih Latina znano da reči lete a da zapisano ostaje, odabrane tekstove iz emisije Srpski na srpskom, napisane od 2015. do 2021. godine, predajemo trećoj knjizi i novim tehnologijama QR koda za preslusavanje.

U ovoj knjizi, "Srpski na srpskom 2", kao i u prethodnoj, "Srpski na srpskom 1", objavljujemo odabrane tekstove najslušanijih emisija, napisane u periodu od 2015. do 2021, u nameri da podučimo (ili podsetimo) kad, šta i kako u jeziku može. QR kod za preslusavanje.

Na Prvom programu Radio Beograda već tri godine svakodnevno emisija „Srpski na srpskom" slušaoce jednostavno, lako, zabavno počava kako treba i kako ne treba, šta može i šta ne može... da se govori i da se piše. U igranoj formi, kroz PRIČE, u dijalogu glumca i lektora, ukazuje se na najčešće GREŠKE koje se javljaju u svakodnevnom govoru, na pijaci, u parku, na roditeljskom ili na sastanku kućnog saveta, u pozorištu, na stadionu, u tramvaju, na sajmu... U knjizi se nalaze 122 odabrane epizode, snimljene i na tonskom zapisu u mp3 formatu, među kojima su i RADOVI STUDENATA završne godine Grupe za srpski jezik i književnost Filološkog fakulteta u Beogradu, njih 14. QR kod za preslusavanje.

Ova knjiga ima za cilj da raskrinka jučerašnje i današnje manipulacije oko crpskog književnog jezika, i da srbistikuvrati sa nenačnih političkih stazana staze naučnih činjenica, istorijskih i lingvističkih.

Ova knjiga gospođe Ranke Kuić o srpsko-keltskim jezičkim paralelama postaje nezaobilazno mesto u bilo kakvom ozbiljnijem istraživanju našeg – srpskog jezika. Sama etimologija ili, šire rečeno, paleolingvistika spada u najklizavije područje humanističkih disciplina i na tom ledu gospođa Kuić evidentno opstaje: Zato je najvažnije učinjeno - gospođa Kuić je otkopala davno zasut put od Vejlza do Pomoravlja pokazavši nam fragmentarno njegove divne ploče - stare reči; a to da li su Kelti prvi put išli od "Kardifa ka Beogradu" ili je bilo obrnuto u ovom trenutku je efemerno...
Ono što, ipak, posebno može da zainteresuje našu srpsku publiku svakako jeste tekst "prizrenske ploče" koja pomera granice dokazane srpske pismenosti kroz zaista neverovatan primer jezičkog zamešateljstva, dokazujući naše prisustvo ovde mnogo vekova pre tog čuvenog i nažalost zvaničnog sedmog stoleća naše ere!
iz predgovora Radovana Damjanovića.