Proizvodi

Polemike u jugoslavenskim časopisima
1973–1976.
povodom izdanja knjige ISTORIJA JUGOSLAVIJE
I. Božić, S. Ćirković, M. Ekmečić, V. Dedijer
„Prosveta”, Beograd 1972.

Komunizam je sišao s povijesne scene, ali njegova kritika društva i socijalne ideje na koje se deklarativno pozivao i ciljevi – socijalno stabilno, pravedno i mirno društvo – koje je želio postići nisu nimalo izgubili na aktualnosti. Postkomunistička društva na južnoslavenskom prostoru su odbacujući komunistički birokratski, represivni, neslobodni i nehumani politički sistem, odbacili i utopiju pravednog društva. Gotovo na isti način su i kršćanske crkve, izbjegavajući pod svaku cijenu
dodir s komunističkim/socijalističkim naslijeđem, prigrlile nacionalizam i kapitalizam i tako iznevjerile socijalnu i društvenu ideju Kraljevstva Božjeg, onog Kraljevstva Božjeg kakvog su živjele prve kršćanske zajednice prije nego što je kršćanstvo postalo državna i politička religija, o čemu Andrija Krešić također piše u svojoj knjizi. Knjigu Kraljevstvo božje i komunizam, s onu stranu nostalgije za komunističkim vremenom, ima smisla ponovno čitati u kontekstu suvremenih socijalnih politika i uloge i značenja religije u postkomunističkim društvima.

Drago Bojić

Prošlo je sto godina od pogibije Dimitrija Tucovića, na početku Velike klanice Prvog svetskog rata, u novembru 2014.
Namera izdavača bila je da, pre svega, obeleži ovu nesrećnu godišnjicu prilogom koji se razlikuje od neoratne nacionalističke „miroljubive politike” koja demostrira silu vojnim paradama. Zah­valjujući na internetu dostupnoj knjizi Nikole M. Popovića objavljene na dvadesetu godišnjicu Tucovićeve pogibije 1934. Godine, odlučili smo se za obnovu štampanog izdanja rada koji je zaboravljen i koji posle toga nije nikad obnavljan. Pogotovo što se u njemu mogu naći mnoga veoma važna autentična i živopisna svedočanstva koja osvetljavaju ne samo ličnost Dimitrija Tucovića, nego i odnose u radničkom pokretu, tada (a i danas) aktuelne rasprave, dileme i podele.

Ovaj rad za svoju osnovu ima analizu dokumenata nemačkog ministarstva spoljnih poslova zaplenjenih od strane saveznika nakon završetka Drugog svetskog rata, koji se odnose na političku i ekonomsku saradnju Hitlerove Nemačke i Staljinovog Sovjetskog saveza (1939-1941).
Sasvim razumljivo da je svetska javnost bila zainteresovana za sve nemačke dokumente (depeše, beleške, službena pisma, saopštenja, diplomatske note i memorandume i sl.). Mnogi od njih su bili i od neposrednog pravnog značaja na suđenju nacistima na Međunarodnom vojnom sudu u Nirnbergu 1946. godine.
Međutim dokumenti koji su se odnosili isključivo na političke i ekonomske odnose SSSR-a i Trećeg Rajha u vremenu uoči samog početka rata kao i u vremenu kada je rat na zapadnom frontu već uveliko počeo, bili su vrlo delikatna tema s obzirom da je SSSR 1945. godine bio na pobedničkoj strani, da je sa Velikom Britanijom i SAD-om činio sam temelj političke i vojne koalicije protiv sila Osovine. Zato je samo mali deo nemačkih dokumenata iz perioda april 1939 - jun 1941, objavljen 1946. godine, u časopisu „Saint Louis Post Dispatch“ u broju od 22. maja i to samo dva glavna nemačko-sovjetska ugovora (Pakt o nenapadanju od 23. avgusta 1939. i Pakt o granicama i prijateljstvu od 28. septembra 1939.) kao i Tajni Protokol uz prvi pakt.
Kod nas je nakon sukoba sa Staljinom i rezolucije Informbiroa kojom se osuđuje KPJ kao »revizionistička i antikomunistička partija« objavljen deo ovih dokumenata iz knjige nemačkog autora Alfreda Zajdla, kako bi se jugoslovenskoj javnosti ukazalo na Staljinovu dvoličnu politiku. Naslov koji je dat Staljin – pomagač Hitlera, belodano svedoči o takvoj nameri izdavača. Zbirku dokumenata je objavilo Društvo novinara NR Hrvatske u Zagrebu, 1951. godine.