Proizvodi

Roman srpskog pripovedača iz epohe realizma Borisava Stankovića govori o nesrećnoj sudbini lepotice Sofke, koja potiče iz nekada ugledne vranjske porodice.

Borisav Stanković je u svom literarnom stvaralaštvu, kao izvrstan hroničar Vranja na prelomu između 19. i 20. veka, prikazao patrijarhalnu kulturu i njene dogme, nevidljivu a postojanu granicu između muškog i ženskog sveta, porodične, rodne i društvene uloge, sukob prošlosti i sadašnjosti.

"Priče Borisava Stankovića, to je jedna tiha, topla i prostodušna filozofija srca. To je jedan vječni „canzoniere“, vječni „romanzero“, knjiga o čežnji, ljubavi i suzama. Niko se u njegovim knjigama ne povodi ni za čim drugim, nego za srcem, za koje se jedino i živi. To su priče o mladim ženama, mladim ljudima, bolne balade o ljubavi od koje se boluje, propada i vene. Sve je to naivno, prostodušno, idilično, doživljeno, a tako isto i ispričano. Ja ne znam ništa toplije i nervoznije od Stankovićeve knjige „Stari dani“, i to nervozno stanje duše, ta atmosfera nepromjenljiva od korice do korice, ta uznemirena toplota, glavna je odlika njegovog mladog djela. Meni izgleda da pod svakom stranicom udara jedno zaljubljeno srce i da pod svakim retkom kuca jedna vena. I taj neodoljivi strasni akcenat mladosti unio je prvi Stanković u našu prilično studenu priču. On ima ogromno mnogo temperamenta i sve što vidi on vidi srcem."
Jovan Dučić

Radnja romana se vrti oko prelepe devojke Sofke, jedinice u nekada bogatoj porodici koja je danas, svakim danom, sve siromašnija. Iako na prvi pogled roman možemo da svrstamo u „roman karaktera“, pošto su prikazane društvene promene tog vremena u Vranju, Nečista krv se svakako klasifikuje kao društveni roman.

Iz sadržaja knjige Koštana:
KOŠTANA
ODABRANE PRIPOVETKE:
Uvela ruža
U noći
Naš Božić
Nuška
Pokojnikova žena
Stanoja
U vinogradima

Jedno od najpoznatijih ostvarenja Borisava Stankovića, roman Nečista krv, pripoveda ne samo o tragičnoj junakinji Sofki, već i o urušavanju jedne porodice i gašenju njene loze.

Smeštajući priču u društveno-istorijski, ali i geografski kontekst, pisac oslikava duh jednog vremena, razlike među socijalnim grupama i degradaciju ugledne trgovačke porodice. Pisac zadržava karakteristični govor Vranja, te junacima daje realističnu potporu. Sofka, glavna junakinja i poslednji izdanak ugledne loze, nosilac je tragedije svog roda i bremena predaka, čija je priča postala neponovljivi klasik domaće književnosti.

Roman Gazda Mladen svaki čitalac nosiće zauvek duboko u sebi, jer je na njegovim stranicama napisana priča o sudbini čoveka koji je živeo gledajući u juče i sutra, osluškujući tuđe želje umesto svojih i bijući bitke za sve druge osim za sebe. Tako je proćerdao svoj vek žedan slobode i gladan ljubavi.
Mnogo je raskrsnica, staza i puteljaka od trenutka u kojem se život rascveta do trenutka u kojem lišće prekrije cveće, ali naposletku je jedino važno izabrati put iznad kojeg se izdaleka otkriva pejzaž okupan suncem i onda hrabro krenuti ka njegovim horizontima, ne zaboravljajući odakle smo krenuli i gde želimo da stignemo.
Mladen je na jednom mestu u romanu i sam kazao da se ne hvata sve što leti, ali njegov život nas je uverio u to da sve što jednom odleti, više se ne vraća.

„Do ovog ostvarenja srpska književnost nije imala roman koje u toj meri ukazuje na težinu položaja muškarca u patrijarhalnom društvu. Minuciozno opisani karakteri, problematika identiteta, žrtvovanja zarad materijalnog sticanja, razapetost između osećanja dužnosti, intimnih strahova i ljubavi čini da nakon čitanja Gazda Mladen postane jedno od omiljenih dela ne samo srpske moderne nego i srpske književnosti uopšte.“
Bojan Čolak

Pripovetke Bore Stankovića sabrane u ovoj knjizi pokazuju svu veličinu njegovog pripovedanja. Stankovićevi junaci su toliko verno prikazani da kod čitaoca izazivaju apsolutno saživljavanje. Njegova književnost ne ostavlja nikog ravnodušnim.

Osim što je u svojim delima prikazao obrise jednog vremena, kulture i običaja, Borisav Stanković uspeo je da otkrije nevidljivi sloj stvarnosti u kojem su nataloženi obrisi unutarnjeg života njegovih književnih junaka. Zamršeni, raznoliki i složeni – ti obrisi ocrtaće portrete koje i danas prepoznajemo, osećamo i naposletku nosimo duboko u nama – kao ogledala u čijim odrazima najdublje spoznajemo sebe. Zbog toga je Stankovićeva proza svevremena i zbog toga joj se neprestano vraćamo.

Međutim, sva njegova dela imaju i zajedničku nit u kojoj se otkrivaju fragmenti onoga što bismo mogli nazvati životnim usudom – podeljenost čoveka između života koji želi i koji mu je dat. Trag te podeljenosti otkriće se kod gotovo svih junaka, u uveloj lepoti i krhkoj snazi, u tihoj rezignaciji u njihovom glasu i naposletku u njihovim očima – kao blesak večite tuge za nečim.

Jedinstveno pripovedačko umeće obeležilo je književno stvaralaštvo Borisava Stankovića. Njegovo pripovedanje je živo i jezički svojevrsno, a njegovi junaci su autentični – oni su večito u sukobu sa sobom, ali i sa svetom koji ih okružuje. Pored toga što je u romanu Nečista krv prikazao prelomni trenutak za srpsku kulturu i tradiciju – oslobođenje od turske vlasti, Borisav Stanković je otelotvorio jedan od najsnažnijih i najlepših ženskih likova u srpskoj književnosti. Sofka – „efendi Mitina kći“ – duboko je ukorenjena u sredinu kojoj pripada, ali istovremeno ona u sebi oseća prisustvo one druge Sofke, koja se olako prepušta nemiru krvi – najdubljim čežnjama i najraspusnijim maštanjima. Njen psihološki portret i prikaz intimnog sveta čine ovaj roman modernim i danas.„Raznovrsna kulturološka problematika, moderni izraz i jaki psihološki karakteri učinili su da Nečista krv ostane jedan od najcenjenijih, najčitanijih i najvoljenijih romana srpske književnosti HH veka.“- Bojan Čolak

–

Tragovi su edicija posvećena klasicima srpske književnosti. Književnost uvek i oduvek dopunjuje nevidljivi red stvarnosti nastojeći da u sebi oslika sve njegove nijanse i kontraste i da tako u svojim redovima ispiše tragove jednog vremena.

Tragovi nas uče da pažljivo osluškujemo sve ispričane priče, jer svaka od njih je pokušaj da se odgonetne smisao ljudskog postojanja. Brojni tehnički pronalasci, naučna i druga dostignuća obogatila su život modernog čoveka i zasnovala novu sliku sveta u ekspanziji. Svi segmenti društva i kulture su preobraženi i prilagođeni tokovima vremena. Ni književnost se nije mogla odupreti opštoj klimi novog razdoblja. Ipak, jedno je u književnosti nepromenljivo – pripovedači se smenjuju, ali priče se ponavljaju, jer ih povezuje ista nit – nastojanje umetnika da dokuče smisao promena koje svako doba neumitno donosi sa sobom. Prateći tragove, posetićemo minula vremena na drugačiji način – shvatićemo odakle smo krenuli, gde smo želeli da stignemo i koje istine ne bi trebalo da zaboravimo.

Tragovi osvetljavaju i prošlost i sadašnjost, otkrivajući nam da se svet može najdublje spoznati kroz književnost. Najsnažnije otisnuti tragovi su večni – ne može ih obrisati vreme, ne mogu ih pregaziti ljudi.- Marija Radić

–

Borisav Stanković je rođen 1876. godine u Vranju. Vrlo rano je ostao bez roditelja, pa ga je odgajila baba Zlata, kojoj je posvetio pripovetke Tetka Zlata i Uvela ruža. Posle završene gimnazije, studirao je na ekonomsko-političkom odseku Velike škole u Beogradu. U toku Prvog svetskog rata je bio zarobljen i odveden u logor u Derventu. Zahvaljujući zalaganju književnika Koste Hermana oslobođen je i vraćen u Beograd. Posle završetka rata radio je u Ministarstvu prosvete Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Umro je 1927. godine u svojoj kući na Dorćolu.

Koštana je jedna od najlepših, najpoetičnijih i najdubljih pesama cele naše književnosti... Čudna neka nostalgična poezija, zagreva celo ovo delo. U toj poeziji ima nečeg mekog, toplog, dubokog, bolnog, ona izrazava onu ljubav koja je jača od smrti i koja se najzad i izjednačuje sa smrću... Nijedno književno delo naše ne iznosi bolje no Koštana tu osobitu zanosnu, fatalnu ljubav i malo je dela koja su u stanju da ostave tako trajan i dubok utisak... Koštana je Ciganka, pevačica i igračica, ona oličava buran, veseo život, plahu razdraganost mladosti. Ona je jedna od onih lepota od čijeg bleska oči zaslepe i koje kao bludeći oganj vode ljude u propast...“, zapisao je  Jovan Skerlić o jednoj od najznačajnijih drama srpskog realizma.

Nečista krv, nešto staro i drevno što teče kroz generacije, proključaće u na jugu Srbije, krajem 19. vijeka. Zatvoreni krug patrijahalnog svijeta postaje poprište propasti nekad ugledne porodice. Moralna ogriješenja pojavljuju se kao fizički i materijalni znaci. Teret prošlosti postaje toliko silan kao rijeka ponornica koja teče pod zemljom, a onda iznenada i zaglušujuće izađe na površinu i ponese pred sobom. U svijetu strogih pravila odvija se tragična drama želje. Od Sofke, vranjanske ljepotice, hadži Mitine kćeri, nečista krv uzeće svoj danak. Kroz njen tragični pad, pada i čitav jedan svijet. Sa ovim Stankovićevim djelom, po Novici Petkoviću, vremenski i suštinski počinje tradicija savremenog srpskog romana.

Predvodnik epohe moderne srpske proze i psihološkog romana.

U priči o stradanju čuvene vranjanske lepotice Sofke, prvi put u našoj književnosti, spoljašnji svet se uspostavlja kao suptilni odraz čulne uznemirenosti, intimnih doživljaja, slutnji i podsvesnih zbivanja jedne žene – izuzetne koliko lepotom toliko i snažnom samosvešću. Prvi put žensko i muško telo, erotske žudnje i seksualna htenja dobijaju prvorazredni književni značaj, a likovi žestokog temperamenta, orijentalno egzotični, određeni arhaičnim jezikom i kulturom, rastrzani između svojih nagona i društveno nametnutog postojanja, postaju tragične univerzalne figure u kojima prepoznajemo večne protivrečnosti postojanja.

U toj čudesnoj književnoj formi koja je uspostavila harmoniju između lokalnog, zaboravljenog i specifičnog s jedne strane, i opšteg i u svim vremenima prepoznatljivog čovekovog stradanja s druge strane, treba tražiti odgovor na pitanje zašto Nečista krv, iako jedini završeni roman Borisava Stankovića, svom autoru i danas čuva status jednog od najvećih srpskih romanopisaca.

.

Dramski komad iz Vranjanskog života. Tema - fatalna ljubav. Delo koje je Jovan Skerlić okarakterisao kao jedno od najlepših, najpoetičnijih i najdubljih u našoj književnosti svoga vremena.

Najpoznatiji roman srpskog realizma, dobro poznata i ekranizovana priča u novom izdanju i tvrdom povezu!

Priča o Vranju na prelomu vekova, u doba kada je Otomanska moć slabila a srpska se širila i jačala, o porodici koja pokušava da istraje u oluji istorijskih promena, priča o erotici, novcu, izdajstvu, o sputanim strastima i porodičnim dužnostima. Priča o prelepoj Sofki i njenom doživljaju sveta.

Bora Stanković je najizrazitiji regionalista u našoj književnosti i po jeziku i po tematici koju je zahvatao, međutim to nije onemogućilo ovog našeg velikog pisca da postane istinski začetnik naše moderne proze. Stankovićeva skoro pesnička slika sveta, vezana za jezik i zavičaj, što su bile stalne opsesije njegove realističke proze, napisao je obimno delo, a u njegovom opusu, svakako, najznačajniji je roman Nečista krv. Zasnovan kao društvena slika njegovog rodnog grada, ovaj je roman prerastao u roman ličnosti, kako kaže Jovan Deretić, u kome je postignut izvanredan sklad između socijalnih i psiholoških momenata. Plod njegovog desetogodišnjeg rada, ovaj roman pokazuje sve umeće i majstorsku osetljivost za nijanse u prikazivanju različitih socijalnih okolnosti u kojima njegovi tragični junaci otelovljuju duh jednog vremena i njihove kobne vezanosti za svet vrednosti koji nestaje.

Dramski komad iz Vranjanskog života. Tema - fatalna ljubav. Delo koje je Jovan Skerlić okarakterisao kao jedno od najlepših, najpoetičnijih i najdubljih u našoj književnosti svoga vremena.

Dramski komad iz Vranjanskog života. Tema - fatalna ljubav. Delo koje je Jovan Skerlić okarakterisao kao jedno od najlepših, najpoetičnijih i najdubljih u našoj književnosti svoga vremena.