ROMANI

Kraj Sahare ne predstavlja uobičajen primer kriminalističke fantastike, već Said Hatibi vešto koristi taj žanr da u svojevrsnom filmskom maniru, dinamičnim i slojevitim narativom stvori u suštini istorijski roman u kom promišlja postkolonijalnu stvarnost Alžira, društvene običaje i odnose, položaj žene i svih običnih pojedinaca, dajući dragocen književni doprinos stvaranju autentičnog arapskog noara kao posebnog žanra koji pruža nov stvaralački i ekspresivni prostor. - Dragana Đorđević

Početkom Prvog svetskog rata, u Bakuu, azerbejdžanskom gradu na obali Kaspijskog mora, mestu ukrštanja kultura Istoka i Zapada, Ali-kan Širvanšir, mladić iz muslimanske aristokratske porodice, i Nino Kipijani, hrišćanka vaspitana u Evropskom duhu, vole jedno drugo još od svog poznanstva iz škole. Nasuprot njihovoj ljubavi, nižu se brojne prepreke koje moraju prevazići da bi ostali zajedno - one lične, uslovljene kulturološkim razlikama i životnim ciljevima, i spoljne, burnim i promenljivim istorijskim okolnostima.

Nakon ubistva, bega od krvne osvete, ženidbe s Nino, odlaska u Persiju i povratka u Baku, Ali-kan Širvanšir je tokom rata protiv Rusa primoran da bira između pripadnosti svojim azijskim korenima i vrednostima, Bakuu i ljubavi prema pustinji, i odlaska u bolji život u Evropi, i ljubavi prema Nino i njihovoj ćerki.

Ispričan iz perspektive Ali-kana, roman Ali i Nino, prvi put objavljen 1937. u Austriji, na majstorski je način oblikovan moderni roman koji je uspeo da objedini epiku ogromnog prostora i vremena, sa egzotičnim mitovima i običajima lokalnog stanovništva Azije i Persije, te da izbegne patetiku ove tragične priče mnoštvom komičnih situacija i zaraznim humorom.

Odvažan i izvanredan roman Saida Hatibija, Sarajevsko drvo za ogrev, predstavlja putovanje kroz lavirint, sa Alžirom na jednom svom kraju, Bosnom na drugom i Slovenijom koja služi kao neutralni međuprostor.

Kad dvoje naratora, Selim iz Alžira i Ivana iz Sarajeva, budu izloženi šokantnim otkrićima o svom porodičnom poreklu, krećemo na putovanje unutar putovanja. Na tom putovanju primorani smo da preispitamo sve što mislimo da znamo o oslobođenju, nacionalizmu, dekolonizaciji i ratu, dok Hatibi naš fokus majstorski prebacuje sa države na porodicu i stalnu traumu razumevanja sebe u procesu stvaranja pojedinca.

Roman Sarajevsko drvo za ogrev prvo je ostvarenje Saida Hatibija u prevodu na srpski jezik, a ujedno i prvo delo alžirske književnosti prevedeno sa arapskog na srpski.

Said Hatibi (Busaada, 1984), jedan je od vodećih alžirskih pisaca mlađe generacije. Završio je francusku književnost na Univerzitetu u Alžiru, a na Sorboni je magistrirao studije kulture. Do sada je objavio četiri romana: Knjiga grehova (2013), Četrdeset godina čekajuci Izabelu (2016) za koji je 2017. dobio nagradu Katara za najbolji arapski roman, Sarajevsko drvo za ogrev (2019, Geopoetika 2024) koji se 2020. našao u najužem izboru za najznačajnije arapsko književno priznanje, Međunarodnu nagradu za arapsku književnost (IPAF) i Kraj Sahare (2022) za koji je 2023. ovenčan nagradom Šejh Zajid za najbolji roman u kategoriji mlađih autora.

Objavio je i jednu knjigu putopisa, o Sloveniji, Bosni i Hercegovini, Srbiji i Ukrajini: Istočni vrtovi u plamenu: putovanje po slovenskim zemljama (2015) za koji je iste godine dobio nagradu Ibn Batuta za najbolji putopis, kao i više studija, među kojima se ističe ona o istoriji i značaju alžirske raj muzike: Vatrene svadbe: priča o raju (2010).

Saidov Bestijarijum, u kojem ima i nekoliko izmišljenih životinja, odlikuje se osobenim jezikom i stilom svojevrsne poetske fantastike, apsurdističkog humora i iznenadjujuće inventivnih, sažetih "portreta" iz životinjskog sveta.
Said je istaknuti nemački pisac iranskog porekla. Dela su mu prevedena na više jezika i dobitnik je velikog broja uglednih nagrada. Bio je predsednik PEN centra Nemačke.