ROMANI

Marija Đoni je lik atipičan u svakom društvu – ona je glumica izuzetne lepote, koja ponosno nosi svoju ženstvenost na visokim štiklama, bez namere da se povuče. Zena je žena koja odbija da se pogleda u ogledalo, jer je vreme za nju stalo na fotografiji napravljenoj na dan veridbe sa Metom Rokom, bivšim visokim funkcionerom u Pokrajini koja se bori da dobije sopstveni Ustav. Njihove priče se ukrštaju u ovom romanu Vetona Suroija.

Definicija ljubavi Marije Đoni roman je koji povezuje različite ljudske istorije, ljubav, bračni život, političke funkcije, špijunažu, nasilje nad ženama na onim mestima i od onih ljudi od kojih se to najmanje očekuje. Može se čitati i kao ljubavni i kao istorijski roman, kao politički triler i kao psihološka analiza. Iako je radnja smeštena u Pokrajini u kojoj se govori jezikom komandovanja i u romanu se pojavljuju istorijski podaci i imena ličnosti sa Kosova druge polovine XX veka, autor nijednom ne pominje naziv mesta, niti albanski jezik. Ovaj roman kritičari smatraju jednim je od najlepših i najbolje napisanih dela savremene proze na albanskom jeziku.

U romanu Milijarder Vetona Suroija predstavljen je jedan dan tokom hiperinflacije devedesetih na Kosovu, koji pokazuje presek jednog dela urbanog kosovskog društva, i to njenog albanskog dela, i način na koji on doživljava represiju Miloševićevog režima, snalaženje u preživljavanju i suočavanje s ličnim nedoumicama o daljem životu na Kosovu...

Milijarder je priča puna humora i ironije. Kritičari su ovo delo okarakterisali kao jedan od najboljih romana napisanih na albanskom jeziku u poslednjih nekoliko godna. Knjiga govori o jednom periodu kosovske istorije, tranziciji, nasilju i ljubavi, a sam njen naslov je matefora snažne socijane devalvacije koja se dogodila u tom dramatičnom periodu kosovske istorije. U romanu nema patetične patriotske retorike, likovi su izmišljeni iako je stvarnost ta koja je oblikovala priču, zato što je od nje bilo teško pobeći. Slika koju roman donosi je široka, veća od svakodnevice života i spasena banalnosti. Jer, kako sam autor kaže: „Pisanje je vrsta književnog azila iz svakodnevnog života, posebno političkog.“