UMETNOST

Priručnik Problemi i rešenja pomaže u rešavanju tipičnih problema koji se javljaju tokom crtanja, uz konkretne smernice kako ih prepoznati i prevazići. Poseban fokus stavljen je na razvoj sigurnosti u radu, pravilno posmatranje i postepeno unapređenje crtačke tehnike.

Arhitektura u 20. veku je jedna od najznačajnijih enciklopedija moderne arhitekture u svetu. Ova knjiga se većgodinama koristi kao dodatna literatura na Arhitektonskim fakultetima u Srbiji i svetu. Tašen je nedavno napravio dopunjeno izdanje koje bi trebalo da predstavlja konačni vodič kroz arhitektonske škole i pravce u 20. veku i da pruži naznake o razvoju arhitekture u novom milenijumu.

Radoslav Lazić je intervjuisao mnoge glumačke veličine u vremenskom rasponu od trideset godina. Zato je ova studija od izvanrednog značaja.
Trakat o glumi predstavlja krunu Lazićevog rada i ostavlja neizbisiv trag u naučnom radu.

Autorka, poznata pre svega po svojim raznovrsnim projektima za koje je nagrađivana i nominovana za najveće nagrade na polju arhitekture, ovde tematizuje ono što pokreće njen rad i praksu arhitekte uopšte: arhitektonski koncept. U arhitekturi, kako kod nas tako i u svetu, arhitekta veoma retko može izraziti i objasniti ono što radi i tako doprineti autonomiji arhitekture u odnosu na druge discipline i oblasti znanja. -Iz recenzije Vladana Đokića

Ova knjiga sprovodi značajne rekonstrukcije unutar filozofske terminologije, poretka pojmova i koncepata kojima filozofi barataju na različitim jezicima i u raznovrsnim kulturama. Ambicija autorke da ustanovi jednu novu i opravdanu arhitektonsku terminologiju istovremeno remeti i menja neka ustaljena značenja reči. Posle ovih konceptualnih ili arhitektonskih intervencija, mišljenje nužno postaje konkretnije i preciznije. - Iz recenzije Petra Bojanića

Muzika nije samo tekst, skup notnih znakova, zapisanih tonskih visina određenog trajanja, zvukova raspoređenih u vremenu na određen način, ovo ili ono muzičko delo, pesma, sonata, simfonija, fuga ili neki drugi muzički oblik; muzika nije samo poetika, poïesis, nego i praksa, praxis, nešto što upražnjavamo u svakodnevnom životu i kulturi, radi ličnog zadovoljstva i bogatijeg, ispunjenijeg života, ali i da bismo drugim ljudima saopštavali značenja, slali poruke i postizali željena dejstva, kao što upražnjavamo modu, politiku i sve druge kulturne prakse. Utoliko je muzika i politička praksa, jer lako poprima politička značenja i uloge, i to najrazličitije, u zavisnosti od političkog konteksta i želja svojih stvaralaca i korisnika, a često i mimo njih. To potencijalno važi za svaku muziku, jer se svaka muzika stvara i sluša u okviru nekog političkog konteksta, neke političke zajednice, nekog polisa, najšire shvaćenog kao bilo koja uređena zajednica ljudi, od porodice do države i dalje, koja se bori za svoje interese, održanje i jačanje, čiji članovi imaju svoje dodeljene uloge, prava i obaveze, koji pak uvek podležu političkoj borbi, to jest borbi za moć. Ta borba, koja je politička po definiciji, borba polisâ ili političkih zajednica, kao i pojedinaca unutar njih za sopstvene interese, manje ili više legitimne ili opravdane, neretko se vodi i artikuliše kroz muziku.”

Prošle su decenije otkako je Frojd pao u nemilost, ne samo u mejnstrim psihijatriji nego i u radikalnoj misli, gde su i on i Lakan bili optuženi za seksističke i klasne predrasude. Društvena istorija psihoanalize odbija da prihvati ovu rastuću depolitizaciju nekadašnjeg revolucionarnog područja, i upućuje nas na to da psihoanaliza mora biti kolektivni politički zadatak a ne individualna psihološka stvar.

Autor razbija udoban narativ psihoanalitičara kao teoretičara iz fotelje koji smireno tumači porodične komplekse u bezbednom okruženju ordinacije. Prisećajući se Frojdovih radikalnih trenutaka (pružanje podrške revoluciji 1917. i otvaranje besplatnih klinika), zatim višegodišnje borbe Vilhelma Rajha da ospori političku neutralnost psihoanalize u Austriji i Nemačkoj, ili delovanja manje poznatih ličnosti kao što su marksistički psihoanalitičari Mari Langer i Fransoa Toskel, autor istražuje kako je revolucionarno vrenje oplodilo istraživanje nesvesnog, i oživljava to dragoceno nasleđe kako bi konačno vratio psihoanalizu u središte borbi za emancipaciju.

Ideja o foto knjizi Čuvari mog detinjstva nastala je na osnovu istraživanja detinjstva tj. ispitivanja doživlјaja nečega što možemo nazvati jedinstvenim trenucima dokolice.

U knjizi su u vidu poglavlja izdvojene četiri tematske celine. U prvom poglavlju su definisani pojam i elementi forme, njena svojstva i grupe relacija. Drugo poglavlje se bavi transformacijom forme, njenom organizacijom i uređenjem, dok se u trećem poglavlju izdvajaju i klasifikuju karakteristične dihotomije u građenju arhitektonske forme.Sadržina udžbenika je potkrepljena referentnim primerima iz savremene domaće i inostrane arhitektonske prakse.U ovom udžbeniku forma se tretira kao motiv i esencija arhitektonskog izraza, dok je razmatranje njenih geometrija i konstrukcije u domenu drugih oblasti. Sadržina udžbenika je potkrepljena referentnim primerima iz savremene domaće i inostrane arhitektonske prakse.

Od momenta svoga prvog pojavljivanja na engleskom jeziku kod čuvenog izdavača Cambridge University Press, 1987. godine, knjiga Vlade Petrića "Konstruktivizam u filmu" izvršila je snažan uticaj na recepciju sovjetskog reditelja dokumentarnog filma Dzige Vertova u anglosaksonskom kulturnom krugu. Taj se efekat odrazio ne samo na poimanje Vertovljevog "Čoveka s filmskom kamerom", remek-dela eksperimentalnog dokumentarnog filma kojem je knjiga prevashodno posvećena, već i na razumevanje Vertovljevog doprinosa filmskoj umetnosti i filmskoj misli u celini. Plod Petrićevog dugogodišnjeg rada na Vertovljevom celokupnom delu, manifestima, ogledima, i dnevničkim zapisima, "Konstruktivizam u filmu" nastajao je u dinamičnom, ponekad primetnom, a ponekad neizrečenom, stvaralačkom dijalogu autora sa kolegijalnim i širim kulturnim i intelektualnim okruženjem. Na taj način, uz filmsko i pisano nasleđe sovjetskog reditelja, dijaloški aperceptivni fon Petrićeve knjige predstavlja jedan heterogen kulturno-istorijski, intelektualni i ideološki asamblaž: pre svega Vertovljev neposredni kulturni, intelektualni i širi društveni

Muzika sveta Vladimira Đuričića jedinstvena je putujuća antologija, koja otkriva kako muzika oblikuje identitet naroda, kulturu i istoriju. Kroz priče o umetnicima i žanrovima od Japana do Portugalije, od Rusije do Argentine, knjiga vodi čitaoca u srce zvučnih pejzaža planete. Isprepletena anegdotama, kulturološkim uvidima i emocijama, ova knjiga je pravo blago za ljubitelje muzike, putovanja i čovečanske priče u notaciji. Muzika sveta je više od knjige – to je zvuk duše u koricama.

Mala crna muzika posvećena je urbanim potkulturama, kulturi mladih i nadasve hiphopu. Na istraživački i autentičan način prate se razvoj i uticaj hiphopa u savremenom društvu, počev od njegovog nastanka pre 50 godina u Bruklinu, do aktuelnih autora i izvođača sa naših prostora. Sadržaj knjige, prožet prepoznatljivom ikonografijom hiphopa, direktan je, kritičan, poletan, upečatljiv i pokatkad neukrotiv, poput teme kojom se bavi.

„Na kraju krajeva, na pravoj ste žurci. Ništa se u hiphopu toliko ne ceni kao snaga prevare i samoobmane. Hiphop je, više od svega, kultura preduvavanja. Na sve to, hiphop je sav sazdan od istorije, od sedimentacije neprebrojivih kolektivnih i privatnih istorija, nekih istinitih, a nekih i dobrano prekrojenih.“

(Dragan Đorđević)

Knjiga je sačinjena od niza kratkih teorijskih sekvenci. Svaki od tih fragmenata adresira specifično pitanje koje nam postavlja arhitektonska stvarnost. Sekvencijalna struktura knjige poziva na njeno nelinearno čitanje, pri čemu svaki od ovih teorijskih isečaka s namerom ne prati logiku „početka“ i „kraja“ jedne narativne strukture. Pored pojma sekvence, podjednako važan pojam kroz koji autorka gradi metod strukturisanja knjige jeste figura. Ako je sekvenca deo narativnog niza, figura je deo prostornog kontinuuma. Ona je takođe fragmentarna, nedorečena, ali na sasvim drugačiji način. Figura se ne može razložiti ili iscrpiti u jeziku zbog toga što pripada kategoriji čulnog, pružajući iskustvo neposrednosti koje se ne može rekonstruisati posredstvom sekvencijalne logike opisivanja ili naracije. Ako je sekvenca nedovoljno konceptualna usled toga što ostaje objektivno nedovršena, figura je nekonceptualna zbog toga što njena objektivnost ne počiva na principima logike. Taj dvostruki nedostatak konceptualnog – u figuri i sekvenci – usvojen je kao osnovni motiv knjige. Iz te pozicije, fragmentarni tekstovi o pojedinačnim temama ne nastoje da definišu koncepte, već da pronađu kritičnu tačku njihovog nastajanja u obrisima, uzdržavajući se od literarnog izlaganja.
O autoru:
Snežana Vesnić je arhitektkinja i vanredna profesorka na Arhitektonskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, gde predaje arhitektonsko projektovanje i arhitektonsku filozofiju. Doktorirala je 2018. godine na Arhitektonskom fakultetu, nakon čega je 2019. godine završila postdoktorske studije na Sveučilištu u Rijeci. Autorka je dve monografije, Arhitektonski koncept: objekt stvarnosti i subjekt iluzije (Akademska knjiga, 2020) i Arhitektonski koncepti u figurama i sekvencama (Univerzitet u Beogradu – Arhitektonski fakultet, 2024). Osnivačica je i glavna urednica međunarodnog akademskog časopisa Khōrein: Journal for Architecture and Philosophy. Autorka je više nagrađivanih arhitektonskih projekata, od kojih su dva nominovana za prestižnu Nagradu Evropske unije za savremenu arhitekturu „Mies van der Rohe“.

Knjiga Sveta gora fruškogorska predstavlja rezultat dugogodišnjeg rada i posvećenog istraživanja Dejana Medakovića duhovnog, kulturnog i umetničkog nasleđa manastira Fruške gore. Sačinjena od autorovih studija i tekstova nastalih tokom više decenija, ova monografija osvetljava bogatstvo i slojevitost ovog podneblja koje je s pravom ponelo naziv „srpska Sveta gora“.

Njen odjek u likovnim umetnostima nameravao sam da pratim od kraja XIV veka, tj. od samog početka crkvenog kulta Sv. kneza mučenika Lazara, pa sve do savremenih slika nadahnutih šire shvaćenom kosovskom tematikom. Pritom sam se trudio da istaknem i sve one društvene i političke okvire koji su, nesumnjivo, bitno uticali ne samo na sadržinu već i na likovni oblik kosovskog mita tokom vekova.

Knjiga Nerazmrsivi čvor je totalna analiza jednog umjetnika i njegovog kreativnog puta. Na koncu, Bečanovićev Baldung Grien jedan je od najzanimljivih slikara sjevernoevropske umjetnosti. Riječ je o interpretaciji o koju se ne možete oglušiti, o „otkrivanju“ slikara, uslovno rečeno, skrajnutog u istorijama umjetnosti.

Ključna riječ je manirizam, to je šifra za ovog autora, i jednog i drugog, zapravo – i Baldunga, ali i Bečanovića. I sve ono što ide uz manirizam – od samosvijesti do fetišizma, od ironije do temeljne subverzije.

Ova knjiga nenadmašnog pripovjednog i interpretativnog erosa, istovremeno je studija o fenomenu Sjeverne renesanse. Nakon Bečanovićeve interpretacije duha i puta Sjeverne renesanse van Eyck, Dürer i Baldung ukazuju se kao helenski tragičarski trio Eshil – Sofoklo – Euripid sa svim pridruženim značenjima: onoga koji je prvi velikan, onoga koji je najsavršeniji i onoga koji veliku priču prevodi u fetišističku orgiju. - Balša Brković

Bečanovićeva studija o Hansu Baldungu Grienu počinje kao gotički roman: iskopavanjem mrtvaca i uzimanjem pramena kose. Taj čin nije samo bizarni istorijski detalj, već i tačka preokreta, simbolička scena jednog od ključnih preobražaja modernosti: od renesansne reprezentacije ka manirističkoj ikonografiji ekscesa, deformacije i psihovizuelne nelagode.

Ono što dalje slijedi nije samo umjetničko-istorijska studija, već interpretativna vrtoglavica. Bečanović ne čita Baldungov opus kao niz djela, već kao sistem simptoma: mračna energija slika, viškovi koji se ne mogu ukrotiti, detalji koji opsjedaju pogled. Dojke, nabori, velovi, zmijske i ljudske morfologije više ne prikazuju, one prizivaju. Slika više ne komunicira već zavodi, sablažnjava, hipnotiše, proizvodi tjeskobu.

U središtu tog vizuelnog i teoretskog delirijuma nalazi se fetiš, „fascinantni spoj imaginarnog i realnog“, eksces značenja koji istovremeno sabotira interpretaciju i neumoljivo je proizvodi.

Nerazmrsivi čvor nije tek jedna uobičajena studija o velikom slikaru. U pitanju je psihoanalitički noir i hermeneutički horor u kojem Dürerov pramen kose, Adamovo međunožje i voajeristički kadar Baldungove Eve dobijaju opscenu narativnu aktivnost. - Vladimir Vujošević

Jedan od najinspirativnijih italijanskih umetnika i dizajnera dvadesetog veka svoje razmišljanje otpočinje pitanjima: Šta rade dizajneri? Koja je funkcija dizajna? Kakvu ulogu dizajn ima u našoj svakodnevici?

Munari zagovara dizajn koji je funkcionalan, lep i pristupačan, ali koji, pre svega, odgovara nameni samog predmeta. Upućuje nas da inspiraciju potražimo u logici dizajna u prirodi, upoznaje nas sa načelima oblika kruga, kvadrata, trougla, načinom na koji opažamo boje.

Dizajniranje lampi, stolica, saobraćajnih znakova, postera, knjiga, automobila, kod Munarija je uvek vođeno održivošću i skladom pri estetskom odabiru. Podsećajući nas da je svaki predmet koji vidimo u modernoj svakodnevici nužno neko dizajnirao, Munari nas podstiče da svet posmatramo aktivno kako bismo ponovo uspostavili vezu između umetnosti i publike, između čoveka i umetnosti kao žive stvari.

Dizajn nikada nije neutralan. On je uvek smešten u određen kontekst moći, kulture i ideologije. Svaki izbor boje, simbola, fonta, ikonice, otkriva kome dizajn služi, kome se obraća, a koga isključuje. Razumeti dizajn kao politički čin znači prihvatiti poziv na kritičko razmišljanje i odgovorno zauzeti aktivnu ulogu u borbi protiv banalnosti i manipulacije, zarad pronalaženja prekopotrebnih alternativa u polju vizuelne kulture i društvene stvarnosti.

Jedna vrlo poučna knjiga koja, vodeći čitaoca kroz divno ispričanu istoriju filma, razotrkiva istoriju propagande i nakon što je pročitate, neke filmove više nikada nećete gledati na isti način. Film je kao i muzika, medij koji ima moć da dopre duboko u našu podsvest, naročito kad je u pitanju propaganda koja je bila prisutna gotovo u većini ratnih filmova jugoslavenskih autora, naročito u nekim superspektaklima poručenim od partije na vlasti.

Prvi tom Atlasa arhitekture raščlanjen je na opšti deo i na istoriju arhitekture evropskog i prednjeazijskog prostora, koja u prvom delu seže od visokorazvijenih kultura Mesopotamije pa do ranohrišćanskog perioda. Svako poglavlje započinje preglednim geografskim i vremenskim tablicama. U određenom smislu, Atlas funkcioniše kao prostorni koordinatni sistem: čitalac se u njemu može informisati o celokupnom toku istorije arhitekture ("vertikalno"), ali i o pojedinim razdobljima ("horizontalno").

Drugi tom Atlasa arhitekture podeljen je na tri velika dela: Srednji vek, Novi vek I, Novi vek II. U tom smislu, prati se razvoj od hrišćanskih bazilika, manastira i utvrđenja, preko romanike i gotike u kojima nastaju masivne i monumentalne katedrale, da bi u renesansi arhitektura bila posmatrana ne samo sa praktične, već i sa teorijske strane. Devetnaesti vek je posebno zanimljiv, prvenstveno zbog pojave industrijalizacije i novih konstruktivnih materijala (čelika i armiranog betona). Poslednji delovi Atlasa tiču se dvadesetog veka i novih pokreta i stilova - moderne arhitekture, koja sada ima tendenciju ne samo da bude praktična i funkcionalna, nego da vrlo često i šokira svojom spoljašnjošću. Kao i u prvom tomu Atlasa, i ovde se čitaocu nudi sistem uz pomoću kojega se i sam može lakše snaći u delovima knjige koji se tiču stilova, regija i istorije pojedinih epoha i zemalja.

Naučite kako da crtate i bojite fantastične svetove sa maestrom Džonom Houvom, glavnim konceptualnim dizajnerom na filmskim trilogijama Gospodar prstenova i Hobit. Uz korak po korak crteže i obojene scene, Houv nam otkriva svoj umetnički pristup fantastici, daje savete o pravljenju portfolija, ali i ilustrovanju knjiga, grafičkih novela i dizajnu za veliko platno.

Ovo je rokenrol sa pokrićem i jedinstvena ljubavna priča.

Svako ko je voleo "Mostarske kiše" Pere Zupca i učio ih napamet, poželeće da ima ovu knjigu ili je pokloni dragoj osobi.

Bibliofilsko izdanje o jednom od najvećih magova rok muzike na prostoru bivše SFRJ.

Pred čitaocima je bibliofilsko izdanje velikog grafičkog dizajnera, profesora Vidana Papića. Duhovito i lucidno, on ilustruje remek-dela Duškovog stvaralaštva.

Ušuškan u krilu planine Rudnik, manastir Vraćevšnica čuva istorijsko blago, konake i crkvu iz 15.veka, muzej sa nameštajem dinastije Obrenović, grob majke kneza Miloša, dela slikara i pesnika Đure Jakšića koji je u ovoj svetinji boravio i još mnogo toga.

VADEMECUM: Promenadni saputnik kroz istoriju umetnosti

Ovaj mali promenadni saputnik kroz istoriju umetnosti sačinjen je sa namerom da svom saputniku, čitaocu, pruži kratke naučne opise nekih čestih pojmova istorije umetnosti. Prvobit na inspiracija za ovakav izbor pojmova bila je misao da oni u istoriji umetnosti znače ne što drugo ili nešto posebno u odnosu na to kako se razumeju kao pojmovi kulture u širem smislu. Na izvestan način, ovako obrađene odrednice imaju za cilj da dopune njihovo šire razumevanje.

Istovremeno, pokazala se potreba da se uvrste i neki opštiji filozofski i teorijski pojmovi koji se možda ređe povezuju sa disciplinom istorije umetnosti, a koji su od velikog značaja u teoriji umetnosti tokom poslednjih nekoliko decenija.Autori ovih odrednica su mladi naučnici, istoričari umetnosti. Oni su saradnici Odeljenja za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu ili su tokom nekoliko proteklih godinna na različite načine sarađivali sa In stitutom za književnost i umetnost u Beogradu. Uredništvo ovom prilikom želi da izrazi veliko zadovoljstvo što su autori pokazali veliko znanje, umeće i naučnu posvećenost.

Prema svojoj nameri, ovaj Vademekum, i više nego druga slična izdanja, nije konačan i Uredništvo se nada da će se periodično obogaćivati.

Škola klavira 6 – osnovni tip namenjena je učenicima šestog razreda osnovne muzičke škole kojima više odgovaraju kompozicije manjeg obima i tehničke zahtevnosti. Knjiga je podeljena u četiri poglavlja sa pažljivo odabranim polifonim delima, sonatama, etidama i komadima različitog karaktera, omogućavajući postepen i muzikalno bogat napredak kroz završnu godinu osnovnog muzičkog obrazovanja. Na kraju knjige nalaze se muzički rečnik i Notes za beleženje domaćih zadataka, što dodatno olakšava organizaciju rada i saradnju s nastavnikom.

Škola klavira 4 – napredni tip 1/2 je prvi tom dvodelne edicije namenjene učenicima četvrtog razreda osnovne muzičke škole. Knjiga spaja istorijsko-teorijsko znanje, razvoj oblika i stilova, analizu muzičke građe i praktične zadatke. Sadržaj objedinjuje pregled muzičke umetnosti od praistorije do sredine XVIII veka, uključujući razvoj notacije, muzičkih instrumenata, oblika i stilova u srednjem veku, renesansi i baroku, kao i obradu kontrapunktskih tehnika i forme fuge. U završnim poglavljima daje se uvod u rokoko, galantni i osećajni stil, kao i istorijski pregled nastanka i razvoja klavira — od čembala i fortepijana do savremenih mehanizama engleske i bečke škole. Poseban naglasak dat je uvodu u komponovanje: učenici kroz kontrapunktske vežbe razvijaju sopstvene muzičke ideje, gradeći svoj prvi muzički opus preludijuma i fuga, koji ostaje trajna osnova za dalje obrazovanje.

Šta svaki ambiciozan strip-umetnik zaista želi da crta? Akciju. Naravno. Naučite da, uz pomoć ovog korak po korak vodiča, pravite adrenalinske pokrete, od superheroja u akciji, pa do opasnih borbi. Otkrijte veštine koje su potrebne za crtanje brzih, izazovnih scena akcije, uz savete jednog od najboljih strip crtača na svetu.

Prevedena sa engleskog jezika, ova knjiga je od izuzetne važnosti na svetskom nivou; tačnije, u pitanju je doktorksa disertacija koju je Vlada Petrić odbranio 1973. godine na Njujorškom univerzitetu (prvi doktorski rad iz oblasti filmologije u SAD-u), čime je filmu dao novi intelektualni status u američkoj akademskoj sredini. Iako je prva filmska škola u SAD-u ustanovljena već 1929. godine (Škola filmskih umetnosti pri Univerzitetu Južne Kalifornije) i bila usko povezana sa Akademijom filmskih umetnosti i nauka, institucijom koja dodeljuje Oskara i koja je i sama ustanovljena svega dve godine ranije (1927), u samom početku se radilo o dodiplomskim studijama bitno skromnijim i drugačijim od onih koje su zaživele tokom idućeg veka. Od ovih prvih, uglavnom pragmatično orijentisanih koraka do oko sto pedeset bogatih i raznovrsnih programa filmskih studija u savremenoj Americi prošlo je skoro sto godina, a Petrićeva disertacija hronološki stoji na pola tog puta, obeležavajući prelazni trenutak ka poimanju filma kao područja ozbiljne naučne aktivnosti u američkom obrazovnom sistemu. (Prof. dr. Aida Vidan)

Slikar Dado Đurić rođen je na Cetinju 1933. godine, a nakon Drugog svetskog rata odlazi u Ljubljanu kod ujaka, umetnika Mirka Kujačića. Po povratku u Crnu Goru pohađa Umetničku školu u Herceg Novom, a potom upisuje Akademiju likovnih umetnosti u Beogradu, u klasi profesora Marka Čelebonovića. Đurić u Beogradu ubrzo postaje deo grupe „Mediala“, a potom i društva prijatelja „Baltazar“. Od odlaska u Pariz 1956. godine aktivno učestvuje na francuskoj umetničkoj sceni, a prvu samostalnu izložbu u umetničkoj metropoli imao je dve godine kasnije. Bio je dopisni član Crnogorske akademije nauka i umjetnosti, a 2009. predstavljao je Crnu Goru na 53. Bijenalu u Veneciji. Preminuo je krajem novembra 2010. u Parizu u 78. godini, posle duge i teške bolesti, a sahranjen na Cetinju.