UMETNOST - OPŠTA

Monografija manastira Kalenić omogućava stručnoj i široj publici da upozna freske koje se ubrajaju u najreprezentativnija likovna ostvarenja s početka XV veka. Reč je o završnoj fazi blistavog carigradskog slikarstva, koje nije ostavilo očuvane tragove u spomenicima prestonice, već u drugim pravoslavnim prostorima, među kojima Srbija na kraju srednjeg veka zauzima značajno mesto. Reprodukovane u ovoj monografiji, u modernoj fotografskoj tehnici, te freske su dragoceni dokument o umetničkim strujanjima na Balkanu uoči otomanskih osvajanja.

Knjiga savremenog likovnog teoretičara i umetnika Koste Bogdanovića “Lice i lik u vizuelnoj kulturi” završni je tom njegove fenomenološke trilogije koju je započeo studijama “Poetika vizuelnog” (2005) i “Poetika vizibilnog” (2007).

U prevodu, sa predgovorom i komentarima Zoje Bojić, istoričara umetnosti i predavača na sidnejskom Univerzitetu Novog Južnog Velsa, i naučnog saradnika Australijskog nacionalnog univerzitetu u Kanberi, pred srpskom likovnom i kulturnom javnošću pojavljuje se jedno od ključnih dela grčko-rimske antike. Ovo značajno delo za istoriju umetnosti, Zoja Bojić je ostvarila nakon sličnih poduhvata sa sačuvanim antičkim tekstovima o umetnosti, autora kao što su: Plinije Stariji, Vitruvije i Kalistrat U samom predgovoru Zoja Bojić se posebno bavi pitanjem zagonetnog identiteta dvojice Filostrata. U ovoj značajnoj knjizi za razumevanje umetničke prakse i izvanrednih dometa grčko-rimske antike, objavljene su i značajne reprodukcije i komentari. U delu dva Filostrata, slikarstvo se razmatra i teorijski i praktično, od samog stvaranja do umeća posmatranja slike i komentarisanja samih dela kroz pripovedanje o njima. Filostrat Stariji u samom uvodu doslovno tvrdi:“Za onog kome je potrebna umna teorija, izum slikarstva pripada bogovima – a svedočanstvo za ovo na zemlji su sve šare kojima godišnja doba oboje pejzaž, i pojave koje vidimo na nebu – ali za onog koji traga za samim poreklom umetnosti, najstariji izum i najsličniji prirodi je podražavanje, a to su izmislili mudraci, nazvavši ga slikarstvom ili skulpturom“

Prvi prevod spisa slavnog rimskog enciklopediste Plinija Starijeg sa latinskog na srpski jezik sadrži sve što je pisao o umetnosti, a ne samo deo o slikarstvu i skulpturi kao što je ranije bio slučaj u pojedinim izdanjima na engleskom jeziku. Predgovor, izbor tekstova iz jedinog sačuvanog Plinijevog dela „Poznavanje prirode“ i njihov prevod, kao i izbor reprodukcija i komentara sačinila je istoričarka umetnosti dr Zoja Bojić

Rasprava posvećena problemima psihologija umetničkog stvaranja, prva je knjiga ove vrste u domaćoj psihološkoj i estetičkoj literaturi, u kojo se na sistematičan i obuhvatan način predstavljaju problemi jedne neobične zanimljive granične oblasti...