UMETNOST - OPŠTA

Monografija manastira Kalenić omogućava stručnoj i široj publici da upozna freske koje se ubrajaju u najreprezentativnija likovna ostvarenja s početka XV veka. Reč je o završnoj fazi blistavog carigradskog slikarstva, koje nije ostavilo očuvane tragove u spomenicima prestonice, već u drugim pravoslavnim prostorima, među kojima Srbija na kraju srednjeg veka zauzima značajno mesto. Reprodukovane u ovoj monografiji, u modernoj fotografskoj tehnici, te freske su dragoceni dokument o umetničkim strujanjima na Balkanu uoči otomanskih osvajanja.

Knjiga savremenog likovnog teoretičara i umetnika Koste Bogdanovića “Lice i lik u vizuelnoj kulturi” završni je tom njegove fenomenološke trilogije koju je započeo studijama “Poetika vizuelnog” (2005) i “Poetika vizibilnog” (2007).

ZBRKA U MUZEJU

1. izdanje – 2019. god.

Prerađivači:

Grasi Zefirino
Petar Petrović

Zasigurno jedno od najvažnijih izdanja, koje zaista s pravom nose epitet kapitalnih, na proteklom Međunarodnom sajmu knjiga u Beogradu(2014) bio je upravo ovaj rečnik, koji su zajednički ostvarili Srpska akademija nauka i umetnosti i Zavod za udžbenike. Ovo delo, koje predstavlja veliki trenutak srpske leksikografije više nego sigurno je zaokružilo ovogodišnju Zavodovu izdavačku produkciju, koja mu je i donela titulu izdavača godine na ovogodišnjem oktobarskom sajmu knjiga. Rečnik pojmova likovnih umetnosti i arhitekture, tom I, koji obuhvata pojmove i termine od slova a pa sve do đ, ostvario je autorski tim naših najeminentnijih stručnjaka, pod rukovodstvom akademika Milana Lojanice. Između tri osnovna težišta: prirode likovnosti, njenog jezika i njene funkcije,razgranava se veoma široka mreža pojmova tumačenih u ovom rečniku. Zato ovaj rečnik omogućuje znatno bliže upoznavanje pojmova, pomažući tako čitaocu da bolje upozna karakteristike likovne umetnosti i njene relacije sa veoma širokim kontekstom. Ovo izuzetno leksikografsko delo na svoj način svedoči o svojstvu likovnog da s lakoćom kristalizuje i najsloženije ideje, što ga čini osnovom svih intuitivnih procesa i pokretačem imaginacije u gotovo svim oblastima ljudskih delatnosti. Likovno nesumnjivo pokriva sve oblasti tradicionalne i nadgrađene vizuelne kulture, uključujući njene brojne institucionalizovane ali i alternativne oblike, kao i marginalne, ili one koje srećemo u kulturi svakodnevnice. Ovaj rečnik je posvećen samo oblastima likovnih oblasti – slikarstvu i skulpturi, kao i arhitekturi, koja je sa njima, po likovnoj osnovi i po tradicionalnoj klasifikaciji, u neposrednoj povezanosti.

U prevodu, sa predgovorom i komentarima Zoje Bojić, istoričara umetnosti i predavača na sidnejskom Univerzitetu Novog Južnog Velsa, i naučnog saradnika Australijskog nacionalnog univerzitetu u Kanberi, pred srpskom likovnom i kulturnom javnošću pojavljuje se jedno od ključnih dela grčko-rimske antike. Ovo značajno delo za istoriju umetnosti, Zoja Bojić je ostvarila nakon sličnih poduhvata sa sačuvanim antičkim tekstovima o umetnosti, autora kao što su: Plinije Stariji, Vitruvije i Kalistrat U samom predgovoru Zoja Bojić se posebno bavi pitanjem zagonetnog identiteta dvojice Filostrata. U ovoj značajnoj knjizi za razumevanje umetničke prakse i izvanrednih dometa grčko-rimske antike, objavljene su i značajne reprodukcije i komentari. U delu dva Filostrata, slikarstvo se razmatra i teorijski i praktično, od samog stvaranja do umeća posmatranja slike i komentarisanja samih dela kroz pripovedanje o njima. Filostrat Stariji u samom uvodu doslovno tvrdi:“Za onog kome je potrebna umna teorija, izum slikarstva pripada bogovima – a svedočanstvo za ovo na zemlji su sve šare kojima godišnja doba oboje pejzaž, i pojave koje vidimo na nebu – ali za onog koji traga za samim poreklom umetnosti, najstariji izum i najsličniji prirodi je podražavanje, a to su izmislili mudraci, nazvavši ga slikarstvom ili skulpturom“

Prvi prevod spisa slavnog rimskog enciklopediste Plinija Starijeg sa latinskog na srpski jezik sadrži sve što je pisao o umetnosti, a ne samo deo o slikarstvu i skulpturi kao što je ranije bio slučaj u pojedinim izdanjima na engleskom jeziku. Predgovor, izbor tekstova iz jedinog sačuvanog Plinijevog dela „Poznavanje prirode“ i njihov prevod, kao i izbor reprodukcija i komentara sačinila je istoričarka umetnosti dr Zoja Bojić

Rasprava posvećena problemima psihologija umetničkog stvaranja, prva je knjiga ove vrste u domaćoj psihološkoj i estetičkoj literaturi, u kojo se na sistematičan i obuhvatan način predstavljaju problemi jedne neobične zanimljive granične oblasti...