UMETNOST

Monografija manastira Kalenić omogućava stručnoj i široj publici da upozna freske koje se ubrajaju u najreprezentativnija likovna ostvarenja s početka XV veka. Reč je o završnoj fazi blistavog carigradskog slikarstva, koje nije ostavilo očuvane tragove u spomenicima prestonice, već u drugim pravoslavnim prostorima, među kojima Srbija na kraju srednjeg veka zauzima značajno mesto. Reprodukovane u ovoj monografiji, u modernoj fotografskoj tehnici, te freske su dragoceni dokument o umetničkim strujanjima na Balkanu uoči otomanskih osvajanja.

Knjiga savremenog likovnog teoretičara i umetnika Koste Bogdanovića “Lice i lik u vizuelnoj kulturi” završni je tom njegove fenomenološke trilogije koju je započeo studijama “Poetika vizuelnog” (2005) i “Poetika vizibilnog” (2007).

ZBRKA U MUZEJU

1. izdanje – 2019. god.

Prerađivači:

Grasi Zefirino
Petar Petrović

Tradicija svakog naroda se može povezati i sa nekim muzičkim instrumentom. Za Srbe je to frula, drevni instrument kome je pripisivano božansko poreklo. Danas, kada se kaže frula misli se – Bora Dugić.

Traktat o fruli, autora Bore Dugića – knjiga koja čitaocu pruža celovitu i sveobuhvatnu sliku o fruli predstavlja i pravu riznicu koju može da otvori i upozna nas sa njenim blagom samo neko ko je toliko dobro poznaje. Autor nas uvodi u svet frule i njenih najbližih rođaka, flaute, blok-flaute, kavala, okarine… opisujući prve dane njenog nastanka kao i funkcionalne razlike između nekadašnje i savremene (današnje) frule; zatim genezu i razvoj frule u Srbiji i u susednim zemljama (BiH, Republika Srpska, Makedonija, Bugarska, Rumunija); potom sve frulaše i graditelje frula koji su ostavili ili će tek ostaviti trag svojim muziciranjem. Poseban značaj ove knjige je u autorovom preciznom i detaljnom objašnjenju kao i inovativnim rešenjima prilikom izrade frule, održavanju instrumenata, kao i detaljnom objašnjenju svih preduslova značajnih za osnovu lepog sviranja (disanje, vežbanje, artikulacija, psihologija scene, trema i nastup…).

Na kraju knjige se nalazi dodatak Sve frule sveta, koji je priredila Katja Milošević Pupovac, i koji sadrži obilje zanimljivih i korisnih podataka o svim poznatim sviralama u svetu.

Zasigurno jedno od najvažnijih izdanja, koje zaista s pravom nose epitet kapitalnih, na proteklom Međunarodnom sajmu knjiga u Beogradu(2014) bio je upravo ovaj rečnik, koji su zajednički ostvarili Srpska akademija nauka i umetnosti i Zavod za udžbenike. Ovo delo, koje predstavlja veliki trenutak srpske leksikografije više nego sigurno je zaokružilo ovogodišnju Zavodovu izdavačku produkciju, koja mu je i donela titulu izdavača godine na ovogodišnjem oktobarskom sajmu knjiga. Rečnik pojmova likovnih umetnosti i arhitekture, tom I, koji obuhvata pojmove i termine od slova a pa sve do đ, ostvario je autorski tim naših najeminentnijih stručnjaka, pod rukovodstvom akademika Milana Lojanice. Između tri osnovna težišta: prirode likovnosti, njenog jezika i njene funkcije,razgranava se veoma široka mreža pojmova tumačenih u ovom rečniku. Zato ovaj rečnik omogućuje znatno bliže upoznavanje pojmova, pomažući tako čitaocu da bolje upozna karakteristike likovne umetnosti i njene relacije sa veoma širokim kontekstom. Ovo izuzetno leksikografsko delo na svoj način svedoči o svojstvu likovnog da s lakoćom kristalizuje i najsloženije ideje, što ga čini osnovom svih intuitivnih procesa i pokretačem imaginacije u gotovo svim oblastima ljudskih delatnosti. Likovno nesumnjivo pokriva sve oblasti tradicionalne i nadgrađene vizuelne kulture, uključujući njene brojne institucionalizovane ali i alternativne oblike, kao i marginalne, ili one koje srećemo u kulturi svakodnevnice. Ovaj rečnik je posvećen samo oblastima likovnih oblasti – slikarstvu i skulpturi, kao i arhitekturi, koja je sa njima, po likovnoj osnovi i po tradicionalnoj klasifikaciji, u neposrednoj povezanosti.

U prevodu, sa predgovorom i komentarima Zoje Bojić, istoričara umetnosti i predavača na sidnejskom Univerzitetu Novog Južnog Velsa, i naučnog saradnika Australijskog nacionalnog univerzitetu u Kanberi, pred srpskom likovnom i kulturnom javnošću pojavljuje se jedno od ključnih dela grčko-rimske antike. Ovo značajno delo za istoriju umetnosti, Zoja Bojić je ostvarila nakon sličnih poduhvata sa sačuvanim antičkim tekstovima o umetnosti, autora kao što su: Plinije Stariji, Vitruvije i Kalistrat U samom predgovoru Zoja Bojić se posebno bavi pitanjem zagonetnog identiteta dvojice Filostrata. U ovoj značajnoj knjizi za razumevanje umetničke prakse i izvanrednih dometa grčko-rimske antike, objavljene su i značajne reprodukcije i komentari. U delu dva Filostrata, slikarstvo se razmatra i teorijski i praktično, od samog stvaranja do umeća posmatranja slike i komentarisanja samih dela kroz pripovedanje o njima. Filostrat Stariji u samom uvodu doslovno tvrdi:“Za onog kome je potrebna umna teorija, izum slikarstva pripada bogovima – a svedočanstvo za ovo na zemlji su sve šare kojima godišnja doba oboje pejzaž, i pojave koje vidimo na nebu – ali za onog koji traga za samim poreklom umetnosti, najstariji izum i najsličniji prirodi je podražavanje, a to su izmislili mudraci, nazvavši ga slikarstvom ili skulpturom“

Ovo originalno zamišljeno i ostvareno leksikografsko delo našeg poznatog pozorišnog teoretičara i poslenika, namenjeno je pre svega akademijama i fakultetima dramskih umetnosti, pozorištima, festivalima, novinama i časopisima, pozorišnim institucijama, savezima, udruženjima, kao i muzičkim institucijama. Milovan Zdravković na više od 230 strana, uz veliki broj kolornih i crno belih ilustracija, opisuje i definiše pojmove iz svakodnevnog života onoga što se zbiva na „ daskama koje život znače“. Osim tih suštinskih histrionskih pojmova, Pozorišni rečnik Milovana Zdravkovića sadrži i kratke deskripcije važnih činilaca i institucija koje direktno ili posredno utiču, ili su vezane za život pozorišta. Zbog toga je ova knjiga ne samo rečnik, već i koristan priručnik za sve one koji se, ili žele da se bave pozorišnom umetnošću..

Pozorišni rečnik predstavlja jedan od prvih rečnika u Srbiji koji se bavi pozorišnom umetnošću. Autor nas vodi kroz istoriju pozorišta od antičke Grčke, Rima, Kine, Indije, preko srednjovekovnog, renesansnog, baroknog, novovekovnog pa sve do modernog i savremenog pozorišta. Obrađeni su pozorišni termini, muzika, opera, balet, režija, arhitektonski pojmovi, antička mitologija, najznačajnije svetske pozorišne i operske kuće, festivali, kolokvijalni izrazi, kao i savremeni termini iz oblasti marketinga, menadžmenta, organizacije i produkcije koji do sada nisu obrađivani.

Preko 1500 termina obrađeno je kratko i precizno i biće od velike koristi kako stručnjacima, tako i ljubiteljima pozorišta.

Čitaocima će od značaja biti i dodatak na kraju knjige – adresar akademija i fakulteta dramskih umetnosti, pozorišta, pozorišnih festivala, pozorišnih novina i časopisa, pozorišnih muzeja, pozorišnih nagrada, saveza, udruženja i muzičkih institucija.

Knjigu obogaćuje veliki broj fotografija iz savremenih, domaćih pozorišnih predstava.

Prvi prevod spisa slavnog rimskog enciklopediste Plinija Starijeg sa latinskog na srpski jezik sadrži sve što je pisao o umetnosti, a ne samo deo o slikarstvu i skulpturi kao što je ranije bio slučaj u pojedinim izdanjima na engleskom jeziku. Predgovor, izbor tekstova iz jedinog sačuvanog Plinijevog dela „Poznavanje prirode“ i njihov prevod, kao i izbor reprodukcija i komentara sačinila je istoričarka umetnosti dr Zoja Bojić

Stevan Stojanović Mokranjac(1856-1914), klasik srpske muzike i kulture, kao kompozitor i muzički pedagog, ostaje zapamćen kao najzaslužniji za uvođenje srpskog nacionalnog duha u muzičku umetnost. Neprolazno i danas već slavno Mokranjčevo delo Rukoveti predstavlja petnaest spletova pesama zasnovanih na folklornim motivima iz različitih krajeva Srbije, Bosne, Makedonije, Bugarske. Njegova muzika za bogosluženja, od kojih je svakako najpoznatija Liturgija, sa čudesnom lepotom Heruvimske pesme, i danas je najviši domet horske muzike u Srba. Mokranjac je ostavio značajne radove i kao melograf, zapisujući i od zaborava spasivši mnoge narodne pesme i igre, kao i srpske crkvene napeve. Mnoge muzičke škole danas nose njegovo ime, a u njegovom rodnom Negotinu, svake godine se održava najznačajnija smotra muzičkog stvaralaštva u nas - Mokranjčevi dani.

Stevan Stojanović Mokranjac(1856-1914), klasik srpske muzike i kulture, kao kompozitor i muzički pedagog, ostaje zapamćen kao najzaslužniji za uvođenje srpskog nacionalnog duha u muzičku umetnost. Neprolazno i danas već slavno Mokranjčevo delo Rukoveti predstavlja petnaest spletova pesama zasnovanih na folklornim motivima iz različitih krajeva Srbije, Bosne, Makedonije, Bugarske. Njegova muzika za bogosluženja, od kojih je svakako najpoznatija Liturgija, sa čudesnom lepotom Heruvimske pesme, i danas je najviši domet horske muzike u Srba. Mokranjac je ostavio značajne radove i kao melograf, zapisujući i od zaborava spasivši mnoge narodne pesme i igre, kao i srpske crkvene napeve. Mnoge muzičke škole danas nose njegovo ime, a u njegovom rodnom Negotinu, svake godine se održava najznačajnija smotra muzičkog stvaralaštva u nas - Mokranjčevi dani.

Knjiga obuhvata rad na postavci tela (baletski stav), psiho-fizickom razvoju svakog deteta, postupnosti u osposobljavanju dece koja nemaju sve potrebne predispozicije, sa posebnim akcentom na razvijanju koordinacije, motivacije i odnosa prema svakodnevnom radu koji predstavlja napor i zahteva upornost.

To izdanje nudi i primere kako bi se ucenici od samog pocetka osposobili da izvedu svaki baletski korak celovito i tako sto pre ukljucili u igracko-scenske zadatke.

Prsten Nibelunga i Parsifal

Rasprava posvećena problemima psihologija umetničkog stvaranja, prva je knjiga ove vrste u domaćoj psihološkoj i estetičkoj literaturi, u kojo se na sistematičan i obuhvatan način predstavljaju problemi jedne neobične zanimljive granične oblasti...

autopoetička podsećanja i ogledi