DRUŠTVENE NAUKE

...Knjiga dr Stefana Surlića prestavlja izuzetan doprinos polju uporedne politikr, jer na rigorozan i teorijski utemeljen način razgraničava pojmove izgradnje mira, države i nacije.. Iz recenzije Prof.dr Zoran Krstić

Od pravila lepog ponašanja do gradskog života, od arhitekture do muzike, od kulture ishrane do međunarodne politike — civilizacija prožima sve oblasti ljudskog iskustva. U poslednja dva veka ovaj pojam je istovremeno i neprestano prisutan ali je i osetno izlizan, gotovo ispražnjen od značenja. I oni koji prizivaju ratove i oni koji teže miru, skrivaju se iza iste reči. Varvarstva počinjena u ime „misije civilizovanja“ primoravaju nas da iznova promislimo složenu i protivrečnu istoriju modernosti. Knjiga Varvarin, Moderan, Civilizovan: Beleške o civilizaciji, autora Ibrahima Kalina, predstavlja produbljeno i uzbudljivo intelektualno putovanje kroz jedan od najsloženijih pojmova našeg vremena. Polazeći od uvida da civilizacija nije tek istorijska kategorija, već živa i pokretna struktura koja oblikuje savremeni svet, autor poziva čitaoca da napusti uske, zapadnocentrične okvire i zakorači u širi, dublji i humaniji horizont razumevanja. Preispitujući odnose između varvarstva, modernosti i civilizovanosti, Kalin razotkriva unutrašnje napetosti savremenog sveta: iza tehnološkog napretka i ekonomske moći često se kriju novi, suptilni oblici varvarstva. U vremenu u kojem se ovi pojmovi istovremeno proživljavaju, pitanje civilizacije postaje ključno pitanje – pitanje odnosa prema čoveku, prirodi i onom što je iznad svega. Pisana jasnim, elegantnim i prijemčivim stilom, ova knjiga složene filozofske uvide približava čitaocu bez gubitka njihove dubine. Ona ne nudi samo znanje – već i pogled: dok je, kako autor ističe, Zapad iscrpeo svoju reč o civilizaciji, islamski svet još uvek traga za sopstvenim izrazom. Od svakodnevnih navika do globalnih procesa, civilizacija ostaje ključ za razumevanje sveta u kojem živimo – ali i izazov da ga iznova osmislimo. Upravo zato, ova knjiga poziva na temeljno preispitivanje njenih osnova i na traganje za civilizacijom zasnovanom na razumu, vrlini, celovitom pogledu na svet i istančanoj estetskoj osećajnosti.

Nova knjiga Branka Milanovića predstavlja analizu sloma globalnog neoliberalizma i rađanja multipolarnog sveta. Autor istražuje uspon Azije, pojavu nove globalne plutokratije i posledično opadanje zapadne srednje klase. Prvo, knjiga razotkriva kako ekonomska konvergencija dovodi do geopolitičkih tenzija. Drugo, objašnjava aktuelne populističke i autoritarne pokrete kao reakciju na moć elita. Nezaobilazno štivo za razumevanje tektonskih promena današnjice.

Trenutnu „civilizaciju“ Zapada očekuje suštinski preokret, bez kojeg je pre ili kasnije osuđena na propast. Ona je realizovala najkompletniju perverziju svakog racionalnog poretka stvari. Nema više daha, slobode, ni svetlosti u carstvu materije, zlata, mašina i broja. Zapad je izgubio smisao za zapovedanje i poslušnost. Izgubio je smisao za akciju i kontemplaciju. Izgubio je smisao za hijerarhiju, duhovnu moć, za ljude-bogove. 

Priča o jednom od najvećih stvaralaca Radio Beograda

Monografija Darko Tatić – Mag radiofonije predstavlja sveobuhvatan prikaz života i stvaralaštva jednog od najznačajnijih reditelja u istoriji Radio Beograda i pionira savremene srpske radiofonije. Kroz bogatu dokumentarnu građu, svedočenja saradnika i analizu njegovog umetničkog rada, autorka Tatijana Rap osvetljava ličnost koja je ostavila dubok trag u domaćoj i evropskoj radijskoj umetnosti.

Kao istaknuti predstavnik „zlatne škole beogradske radiofonije“, Darko Tatić pomerao je granice radijskog izraza i razvio autentičan rediteljski pristup koji je radio približio filmskoj poetici, zadržavajući snagu književnosti i moć zvuka. Posebno mesto u njegovom opusu zauzimaju dramatizacije i režije dela velikih pisaca poput Ive Andrića, Borislava Pekića, Vaska Pope, Aleksandra Hemona i drugih autora čija su dela dobila novo umetničko življenje kroz radio-drame.

Pored biografskih podataka i pregleda njegovog profesionalnog puta, knjiga donosi i dragocene uvide u razvoj Radio Beograda i radio-dramske produkcije tokom druge polovine 20. veka, predstavljajući značajan doprinos proučavanju istorije domaćih medija i kulture.

Posebnu vrednost monografiji daje kompletna fonografija Darka Tatića sa čak 344 radiofonska ostvarenja nastala između 1961. i 2002. godine. Knjiga sadrži i QR kodove koji vode do digitalizovanih audio-zapisa odabranih radio-drama iz arhive Radio Beograda, pružajući čitaocima jedinstvenu priliku da upoznaju bogato nasleđe jednog od najvažnijih autora srpske radiofonije.

Ovo izdanje namenjeno je ljubiteljima radija, pozorišta, književnosti i istorije medija, kao i svima koji žele da otkriju stvaraoce čiji je rad oblikovao zlatno doba Radio Beograda.

AZBUČNIK VEČNOG GRADA je knjiga koja istražuje duboke korene i kontradikcije Rima, grada koji spaja antičku slavu i modernu dinamiku. Rim je predstavljen kao mesto gde se susreću različite epohe i kulture, što ga čini jedinstvenim u svetu. Kroz priče o značajnim ličnostima, spomenicima i istorijskim događajima, knjiga otkriva složenu mrežu veza između srpskog naroda i Večnog grada. Ovo štivo nije samo istorijski vodič nego je i intimno svedočanstvo o životu i kulturi koje na novi način predstavlja doprinos Srba oblikovanju rimske istorije. Namera autora je da čitaocima pruži novu perspektivu o Rimu, istovremeno obogaćujući i srpsku i međunarodnu publiku.

U svetu u kojem algoritmi, mediji i društvene mreže svakodnevno prepravljaju našu sliku stvarnosti, Moć percepcije – kada stvarnost izgubi bitku razotkriva kako nastaju paralelne istine, kako se emocija pretvara u dokaz, a narativ u zamenu za realnost. Knjiga pokazuje na koji način se naš um, navike i digitalno okruženje koriste da bismo poverovali u ono što je ubedljivo, a ne u ono što je tačno.

Knjiga ne nudi utešne odgovore, već jasno strukturisanu analizu i skup principa „perceptivne pismenosti“ – kako da prepoznamo manipulaciju, sačuvamo autonomiju mišljenja i obnovimo minimalan konsenzus oko činjenica.

Ovo je knjiga za sve koji žele da razumeju kako se danas proizvodi saglasnost, kako se ruši zajednički svet činjenica i kako se (još uvek) može braniti lična sloboda prosuđivanja. I za sve one koji ne pristaju da im istinu određuje algoritam, da im mišljenje zamenjuju tuđi narativi i da odustanu od razlike između onoga što je ubedljivo i onoga što je stvarno.

Godine 1969, objavljena je Bibija Druge Srbije, Filosofija palanke, Radomira Konstantinovića. Sada je pred čitaocima Palanka filosofije - pre i posle Konstantinovića, Vladimira Dimitrijevića, koja između ostalog odgovara na sledeća pitanja: - Kako je nastalo drugosrbijanstvo? - Zašto je Mirosla Krleža pravi otac Druge Srbije? - Kako je Koča Popović od proleterskog komandanta postao ljubitelj zapadne demokratije? - Da li je Milovan Đilas sekularni svetac? - Koliko je Latinka Perović doprinela lažima o srpskom narodu? Vladimir Dimitrijević nas je posle prošlogodišnjeg izdanja Između Boga i grupleksa, obradovao novim, Palanka filosofije - pre i posle Konstantinovića.

Ova knjiga plod je vanrednog napora da se prikupe, prouče, analiziraju i opišu događaji, činjenice i podaci koji su po svojoj prirodi vešto, duboko i trajno sakriveni. Dragocen je svaki doprinos rasvetljavanju mesta i uloge brojnih tajnih društava u nastanku i oblikovanju današnjeg sveta i društvenih odnosa koji u njemu vladaju. Ovaj pokušaj to svakako jeste.
Očito je da Miloš Janković zna mnogo više nego što nam je to ovog puta rekao. Stiče se utisak da je i sam upao u magiju reči „tajna” i „tajnovitost”, jer je mnoge njemu znane tajne prećutao, a nama ostavio da o njima samo nagađamo. Ako ništa drugo, tim postupkom nateraće čitaoce da krenu njegovim putem i čitaju i proučavaju literaturu tražeći tajne mnogih organizacija iz senke, bilo da su te tajne zamaskirane ili sakrivene u dubinama znanja samo odabranih i elitnih pripadnika tih istih društava.

Prof. dr Ljubomir Stajić

Sažeta istorija Starog Egipta
Jasno – informativno – jezgrovito

Istaknuti egiptolog Kembel Prajs poziva čitaoca da napusti popularne mitove i holivudske predstave o drevnom Egiptu — od mumija u zavojima do senzacionalnih priča o prokletstvima faraona.


Ova studija razbija uvrežene stereotipe i donosi uvid u stvarni svet jedne od najznačajnijih civilizacija u istoriji. Kroz pažljivo istraživanje, autor otkriva kako su stanovnici Starog Egipta razumevali vreme, bogove, smrt i poredak sveta u kojem su živeli.

Uklanjajući slojeve zapadnih interpretacija i kasnijih predrasuda, Kembel Prajs gradi sliku Egipta kao složenog društva u kojem su religija, politika i svakodnevni život bili duboko isprepleteni.


Ovo je dokumentarna proza koja oživljava stvarne ljude iza monumentalne civilizacije — njihove navike, verovanja i rad koji je oblikovao jednu od najtrajnijih imperija antičkog sveta.

Sveden, jasan i bez ulepšavanja, ovaj prikaz otkriva Egipat koji je istovremeno i surov i fascinantan, daleko složeniji od svega što nudi popularna fikcija.

Istorija pamti vladare, ratove i velike pobede.
Ali šta je sa ženama koje su stajale iza tih događaja?

Od najstarijih pisanih tragova do sredine XIV veka, kroz srpsku istoriju prošlo je sedamnaest izuzetnih žena čija su imena ostala zabeležena, ali su njihove priče često ostale u senci moćnih muževa, očeva i braće.
Imena poput Kosare, Jakvinte, Desislave ili Ane Dandolo poznata su tek malom broju ljudi, iako su njihove sudbine neraskidivo utkane u tok naše prošlosti.

U ovoj knjizi autorka Katarina Mitrović vraća glas ženama koje su vekovima bile zanemarene. Kroz pažljivo istraživanje i istorijske izvore otkriva njihove živote, izazove i uloge koje su imale u vremenu velikih političkih i društvenih promena.

Ko je bila prva krunisana srpska kraljica? Zašto je Ana Anđeo ostala upamćena kao oklevetana lepotica? Koja žena je bila nadomak carske krune, a danas je gotovo zaboravljena? I kakvu vrednost za razumevanje naše prošlosti imaju pisma koja je ostavila iza sebe?


Ovo je knjiga o ženama koje nisu bile samo nemi svedoci istorije, već njeni aktivni učesnici. Njihove priče, ispunjene hrabrošću, ljubavlju, političkim intrigama i ličnim tragedijama, otkrivaju jedno drugačije lice srednjovekovne Srbije i podstiču nas da se zapitamo koliko zaista poznajemo žene koje su oblikovale našu prošlost.

Da li ste se ikada zapitali koji je najduži veštački kanal na svetu? Veliki kineski kanal, čija je izgradnja započela još u sedmom veku, najduži je veštački rečni kanal u istoriji čovečanstva, i žila kucavica drevne Kine. Knjiga koja je pred nama na jedan živopisan način, kroz spoj istorijskih činjenica, podrobne analize i bogatih ličnih zapažanja jednog od najpoznatijih stručnjaka za zaštitu kineske kulturne baštine, Šan Đisijanga, vodi čitaoca na proputovanje dugo gotovo dve hiljade godina. U ovoj zaista veličanstvenoj knjizi čitalac će saznati kako i od čega je sazdan čuveni Zabranjeni grad, gde se pravila njegova zlatna i plava opeka, odakle je stizalo takozovano „božansko drvo“, kako je Veliki kanal uticao na razvoj različitih oblika tradicionalne kineske opere, i na koji način je ovaj veštački kanal i u najteža vremena uspepvao da opskrbi jednu tako nepreglednu carevinu.

Snažna i provokativna sociološka studija koja kroz kritičku analizu savremenog društva, kapitalizma i globalizacije povezuje teoriju, etiku i duhovno preispitivanje. Knjiga koja ne nudi jednostavne odgovore, već podstiče na dublje razmišljanje o vremenu u kom živimo.
Knjiga koja otvara ključna pitanja savremenog čoveka i potvrđuje Arsića kao jednog od najznačajnijih domaćih dramskih pisaca.

Ever wonder how ancient messengers shaped today’s AI-driven diplomacy? Or why a 15th-century printing press still echoes in modern disinformation wars? To understand the forces that define how technology drives power today, we first need to understand yesterday’s breakthroughs.

The book explores 5,000 years of interaction between diplomacy and technology. From the invention of writing to algorithms in contemporary foreign ministries, this research traces how technological advances have shaped diplomatic practice and influenced global affairs.

In this book, Jovan Kurbalija shows why today’s tech disruptions are less ‘unprecedented’ than we often think. On 400 pages, supported by extensive footnotes and detailed tables and illustrated with figures and maps, the book is perfect reading for:

• diplomats navigating digital fragmentation;
• tech pioneer building governance frameworks;
• historians rethinking societal evolution;
• anyone exhausted by shallow ‘tech will save/destroy us’ takes.

Knjiga „Rodoljublje i patriotizam“ Dragoslava Slovića razmatra razliku između iskrene ljubavi prema domovini (rodoljublja) i političko društvenog koncepta patriotizma, naglašavajući moralne, kulturne i istorijske temelje srpskog identiteta. Autor upozorava na opasnost da se patriotizam izrodi u nacionalizam ili šovinizam, dok rodoljublje vidi kao plemenitu i ličnu vezu sa narodom i tradicijom.
Glavne ideje knjige
1. Razlika između rodoljublja i patriotizma
• Rodoljublje: lična, emotivna i moralna povezanost sa domovinom, narodom, jezikom i tradicijom.
• Patriotizam: društveno politički oblik ljubavi prema otadžbini, koji se može tumačiti kao aktivno zalaganje za vrednosti zajednice.
• Autor naglašava da patriotizam mora da bude otvoren, tolerantan i ravnopravan, bez isključivosti prema drugim narodima i kulturama.
2. Patriotizam naspram nacionalizma
• Slović jasno razlikuje patriotizam od nacionalizma i šovinizma.
• Patriotizam je pozitivan oblik identifikacije sa sopstvenim narodom, dok nacionalizam i šovinizam predstavljaju negativne deformacije koje vode ka aroganciji i potcenjivanju drugih.
3. Srpski karakter i rodoljublje
• U okviru šireg dela o srpskoj karakterologiji, Slović analizira kako se rodoljublje oblikovalo kroz istoriju, seljačku tradiciju i moralne vrednosti.
• Posebno ističe neslogu, lakovernost i sklonost ka politikanstvu kao slabosti koje ugrožavaju zdravo rodoljublje.
• Rodoljublje se prikazuje kao izvor snage i identiteta, dok pogrešno shvaćen patriotizam može da vodi ka podelama i otuđenju.
4. Savremeni izazovi
• Slović u intervjuima naglašava da Srbija danas nema pravo na podele i da je nužno razvijati plemenitost, pomirenje i zajedništvo.
• Patriotizam se vidi kao odbrana demokratskih vrednosti i ljudskih prava, a ne kao zatvaranje u nacionalne mitove.
Zaključak
Glavna poruka knjige je da rodoljublje treba da ostane moralna i lična snaga pojedinca, dok patriotizam mora da se razvija kao demokratski i inkluzivan društveni ideal. Slović upozorava da se pogrešno shvaćen patriotizam lako pretvara u nacionalizam, pa je zadatak svakog pojedinca da neguje ljubav prema domovini bez isključivosti i mržnje.

Istorija sveta se obično piše krvlju i čelikom, ali istoričar Skot Rejnolds Nelson u knjizi Okeani žita otkriva da je prava poluga moći oduvek bila skrivena u ambarima. Prateći trag pšenice od nepreglednih ukrajinskih stepa do američkih prerija, autor nas vodi kroz fascinantnu mrežu rečnih tokova, luka i morskih puteva koji su odredili sudbinu čovečanstva. Ova duhovita i mudra knjiga osvetljava kako su zaverenici, šefovi država, radnici i preduzetnici borbu za nasušni hleb pretvorili u ratove, revolucije i osvajanja. Od antičkih trgovačkih puteva, preko Američkog građanskog rata, pa sve do našeg savremenog, nepravedno podeljenog sveta, Nelson pokazuje da su pšenična polja bila podjednako važna kao i bojišta.

Upoznaćete u novom svetlu ličnosti Abrahama Linkolna i Vladimira Lenjina te saznati kako je prodor jeftinog američkog žita u 19. veku uzdrmao rusku dominaciju u Odesi, izazvao uspon Nemačke i Italije, ali i zapečatio sudbinu Habzburškog i Osmanskog carstva. U jeku rivalstva velikih sila, kontrola nad hranom pokazala se kao najmoćnije strateško oružje, direktno utičući na izbijanje Prvog svetskog rata i Ruske revolucije. Okeani žita nisu samo istorijska studija, već nezaobilazan vodič za razumevanje ekonomskih struja koje i danas, u vremenu globalne krize, kroje mapu sveta.

Postojala je jedna zemlja satkana od vozova koji kasne, letovanja bez pasoša, mirisa talasa, dubokih snegova i pesama koje svi znaju napamet. Zemlja pionira, crvenih marama, fabričkih sirena, velikih stadiona i malih televizora oko kojih je cela porodica nalazila vremena da se okupi. Vreme kada je 22 miliona ljudi verovalo u bolje sutra i stizalo do njega.

„ČASNA PIONIRSKA – tragovi jednog vremena“ nije samo leksikon bivše Jugoslavije. To je atlas uspomena jednog prostora i jedne epohe.
Kroz ljude, pojmove, predmete, događaje i fenomene koji su obeležili generacije, ova knjiga oživljava svet koji nikada nije nestao iz naših nostalgičnih sećanja.

Od nezaboravne muzike i filmova koje i danas citiramo, preko sportskih heroja, radnih akcija i kultnih brendova, do političkih parola i svakodnevnih rituala – pred čitaocem se otvara mozaik života koji je istovremeno bio običan i neponovljiv.
Za one koji se sećaju.

Neke uspomene nemaju granice, zastavu ni himnu – imaju samo ljude koji ih pamte.

Revolucije ne počinju na ulici, već u učionicama, zatvorima i na tajnim kursevima.

Knjiga U zoru revolucije. Marksističko obrazovanje u Kraljevini Jugoslaviji otkriva upravo taj skriveni prostor istorije, svet u kome su se budući revolucionari spremali pre nego što su izašli na veliku scenu.

Aleksandar Matković prati nastanak i razvoj mreže partijskih škola i kurseva kroz koje je Komunistička partija Jugoslavije oblikovala svoje kadrove uoči Drugog svetskog rata. U tim „učionicama“ steklo se znanje mnogo šire od ideološkog.

Ekonomija, pravo, istorija i organizacija društva posmatrani su kao oruđe za razumevanje i preoblikovanje sveta. Marksističko obrazovanje, kako pokazuje ova knjiga, bilo je shvaćeno kao prva faza revolucije, zapravo, kao priprema za duboku društvenu promenu.

Posebnu vrednost izdanju daju do sada neobjavljeni dokumenti, sačuvani u arhivima širom bivše Jugoslavije, koji prvi put omogućavaju neposredan uvid u način razmišljanja i svakodnevni rad tadašnjih komunista.

Tako ova knjiga prerasta priču o jednoj političkoj ideologiji. Ona je pripovest o vremenu u kom se verovalo da se društvo može izgraditi znanjem.

Knjiga Goli čovek nije samo antropološka studij, to je intelektualna odiseja koja zatvara čuveni ciklus Mitologike.

Kao četvrti tom, ovo delo predstavlja finalni dokaz Levi-Strosove teze da ljudski um, bez obzira na geografiju, funkcioniše po univerzalnim logičkim principima.

Zašto je ova knjiga važna za svakog čitaoca?

- Strukturalna analiza: Razumevanje kako se grade mitovi Amerike.
- Filozofski domet: Odnos između prirode i kulture.
- Naučni autoritet: Ključno delo za studente sociologije, antropologije i filozofije.

Terapija rečima. Knjiga koja vas vodi kroz složene lavirinte sopstvene svesti. Od zaboravljenih veština poput izvinjavanja, zahvalnosti, iskrenosti, preko erotske ljubavi, pa sve do analize smrtonosne buke i krize mentalnog zdravlja. Zašto nam je čitanje danas važnije nego ikada? I kakav je smisao ulepšavanja? Psiholog Aleksandar Dimitrijević spaja psihoterapiju i kulturu, nudeći odgovore koji se ne nalaze u popularnim priručnicima.

Kada Tereza iz Avile piše, svaka stranica nosi neizbrisiv otisak njene snažne i živahne ličnosti. Za Špance nema pisca čija ličnost sebe prevodi u jezik neposrednije i intenzivnije od Tereze, zato što gotovo uopšte ne obraća pažnju na književne konvencije, kao i zato što ni u čemu od onoga što je napisala nije mogla da sakrije svoju snažnu individualnost. Put savršenstva stalno nas podseća da njegov autor žena koja je, kada bi jednom donela odluku, ostajala pri toj odluci bez obzira na posledice: njen jezik i njeno pismo jasno o tome svedoče.

Poput Ugledanja na Hrista Tome Kempijskog, Oblak nespoznavanja potekao je iz doba kada je zapadnohrišćanski misticizam bio u punom procvatu. Ličnost autora, najverovatnije Engleza iz poznog 14. veka, istražuje puteve traganja za Bogom kroz oblak nespoznavanja koji leži između Boga i čoveka.

Izdanje knjige Beograd ispod Beograda na engleskom jeziku.

An Invitation to a Journey through the Netherworld – the “Dark Vilayet” or the Wonderland

Recommendation from World Tourism Organization (UNWTO)

“The underground world below large cities is not a mere part of human imagination. All civilizations, and this is especially true of the cities, being focal points of any more or less complex human community throughout history, get immersed in the ground with time. Contemporary inhabitants of each city on the face of the earth have only been the upper layer of a timeline, sprouting from the underground, which comprises many layers. Of course, we all know that. But what we don’t know, or what we fail to notice is that Belgrade is one of those cities where the nature and the history have joined hands, creating an exciting underground topography.“
– Predrag J. Marković

Beneath the lively streets of Belgrade lies another city — hidden, forgotten, and fascinating. Belgrade Underneath Belgrade takes readers through underground corridors, fortress passages, and secret structures that have shaped the city’s identity for centuries. This book reveals the lesser-known side of one of Europe’s oldest settlements, reminding us that the past never truly disappears — it simply waits to be rediscovered.

Step into Belgrade’s underground and encounter a history that few have ever seen.

Кnjiga dr Miloša Vesina Ljubavlju nastajemo, a strahom nestajemo ukazuje na to kolika je moć pojedinca i snaga zajednice. To jedinstvo, a ne suprotstavljenost jedno drugom, jeste ono što izgrađuje i čuva kako zajednicu tako i njene pripadnike, jer se zajednica temelji na zajedništvu ličnosti u ljubavi. Кnjiga je napisana za buduća vremena, da se sećanjem poštuje prošlost i izgrađuje budućnost. Takođe, knjiga nas podseća da su duhovne vrednosti štit od svih nevolja i neizvesnosti koje život nosi. Jer je poverenje izgrađeno na vekovnoj tradiciji Božje objave čoveku koji traži Boga, čoveku koji oseća da mu Bog nedostaje u svetu, koji je Boga zaboravio i odbacio.

Celovita politička, intelektualna u ljudska biografija Henrija Kisindžera, najznačajnijeg diplomate XX veka, čija su politička i intelektualna avantura uticali na neke od ključnih tokova modernog doba.

"Our approach in the edited volume entitled “Wilderness Revisited: Its Essence, Perception, Description and Image in Byzantium and Beyond” is a bottom-up endeavour based on actual, ongoing research in various academic fields providing expertise and new scholarly results and, thus, enabling meaningful comparisons between different countries, continents and cultures. It is by no means a preconceived concept imposed by somebody, but the embodiment of one of the core visions of the research initiative “Maps of Power” .

Our starting point is twofold. On the one hand, we have been inspired by an article of the geographer and environmental historian William Cronon with the title “The Trouble with Wilderness; Or, Getting Back to the Wrong Nature” , who writes, amongst others, on the perception of “Wilderness”. On the other hand, the editor of this volume attended two workshops in Oxford in the years 2023 and 2024 which spurred him to delve deeper into the topic. The volume’s aim is to enrich further discussion in academia and to connect it to the public discourse in Central Europe (but also beyond).

Povodom sto pedeset godina od rođenja profesora kriminalistike i humaniste Arčibalda Rodolfa Rajsa, Kriminalističko policijski univerzitet i Službeni glasnik objavljuju njegov esej pod nazivom Čujte Srbi!

Posvećeni prijatelj Srba, istražitelj zločina okupatorskih vojski u Prvom svetskom ratu, jedan od utemeljitelja policijske nauke u našoj zemlji, napisao je poslanicu srpskom narodu pre skoro jednog veka, godinu dana pre svoje smrti (1929). Rajs je opisao vrline i mane naših predaka, društvene pojave i procese, kao što su stanje inteligencije i seljaštva, uloga religije i etike u društvu, položaj žena i omladine, politika i parlamentarizam, odnos elite i građana…
Svojevrsna etnološka studija je ogledalo Srbije viđeno očima „tuđina“. Upozoravajući na opasnost od propadanja i nestanka

Zbornik radova Sa one strane granice nastao je povodom pedesetogodišnjice od objavljivanja knjige Granice rasta (1972) u kojoj je tim sa Instituta za tehnologiju u Masačusetsu proučavao način na koji ljudi eksploatišu Zemljina bogatstva. Taj izveštaj, koji je iz temelja promenio način na koji sagledavamo uticaj čovečanstva na planetu, naručio je Rimski klub. On je uzdrmao svet, podsetivši nas da živimo na planeti sa ograničenim resursima, da bi nas zatim odlučno vratio u sadašnjost i trezveno usmerio pogled ka budućnosti. U knjizi Sa one strane granice članovi Rimskog kluba upozoravaju, 50 godina posle, donosioce odluka na globalnom nivou da je protraćeno pola veka dragocenog vremena. Autori radova postavljaju pitanja: da li je čovečanstvo zaista usvojilo lekcije iz „Granica rasta”? šta smo naučili u međuvremenu? šta možemo učiniti sada? da li postoji način da izbegnemo pad? Ideja vodilja svih radova je davanje smernica na koji način da se ublaže posledice neizbežne tranzicije ka održivom svetu. Budućnost nije unapred data mapa, već put koji otkrivamo dok njime hodimo.

Obavezni vojni rok u Jugoslovenskoj narodnoj armiji (JNA) stvarao je među mladim muškarcima veze koje su nadilazile etničke, verske i dru-štvene podele. Ove veze opstale su čak i nakon užasnog nasilja devedesetih godina, kada su se mnogi od tih muškaraca našli na suprotnim stranama linije fronta. U knjizi Utopija uniforme, Tanja Petrović se oslanja na sećanja i arhive desetina bivših vojnika JNA da bi pokazala kako je iskustvo vojnog roka oblikovalo ideje o budućnosti, forme kolektivnosti i odnose između države i pojedinca koji se suštinski razlikuju od onih koji preovlađuju u postjugoslovenskoj realnosti.

Beleška o autorki:
Tanja Petrović je naučna savetnica na Institutu za studije kulture i sećanja
ZRC SAZU u Ljubljani. Zanimaju je značenja i upotrebe jugoslovenskog
socijalističkog nasleđa u postjugoslovenskim društvima, kao i kulturni,
jezički i politički procesi koji oblikuju realnost ovih društava. Autorka
nekoliko knjiga, među kojima su i Yuropa: Jugoslovensko nasleđe i politike
budućnosti u postjugoslovenskim društvima i Srbija i njen jug: ’Južnjački
dijalekti’ između jezika, kulture i politike.