DRUŠTVENE NAUKE

Zbornik Serbia and the Balkans: Three Centuries of Embrace with Europe (Srbija i Balkan: tri stoleća prožimanja sa Evropom) koji je priredio Slobodan G. Marković, u izdanju Zepter Book World-a i Fakulteta političkih nauka u Beogradu, prati odnose Evrope, Balkana i Srbije u prethodna tri veka. On uključuje radove vodećih evropskih i domaćih stručnjaka i bavi se ključnim temama iz istorije Balkana. Zbornik aktuelizuje imagološke rasprave iz prethodnih 25 godina po pitanju predrasuda o Balkanu u radovima Miše Glenija i prof. Vesne Goldsvorti, kao i u uvodnom tekstu prof. Pashalisa Kitromilidisa. O odnosu države, rata i nacionalizma na Balkanu piše prof. Siniša Malešević. Zbornik donosi i radove jednog od vodećih stručnjaka za prosvetiteljstvo i evropski kulturni transfer prof. Volfganga Šmalea, raspravu o odnosu modernizacije i evropeizacije prof. Zorana Milutinovića, i tekst dr Dragane Grbić o kulturnom transferu koji su vršili Srbi u Habzburškom carstvu u 18. veku.

Među autorima i autorkama iz Srbije koji se bave pitanjima odnosa Srbije, Balkana i Evrope u prethodna tri veka su: prof. dr Goran Vasin, prof. dr Slobodan G. Marković, prof. dr Nemanja Radulović, dr Gordana Đerić, prof. dr Vladimir Gvozden, dr Ivana Pantelić, dr Aleksandra Đurić Milovanović i dr Aleksandar Gajić. O dilemama evropske pesrspektive regiona pisali su Ivan Vejvoda i Sonja Liht. Zbornik uključuje i opsežnu uvodnu studiju urednika Slobodana G. Markovića o odnosima moderne Evrope i Srbije.

Ovaj bogato ilustrovani zbornik otvara nove perspektive u tumačenjima odnosa Srbije i Balkana s Evropom koristeći pristup kulturnog transfera.

Dimitrije Mitrinović (1887-1953), jedan od ideologa Mlade Bosne, živeo je od 1914. do smrti u Britaniji gde je formirao svoje prve krugove pristalica. U Londonu je postao kolumnista avangardnog časopisa Nju ejdž (1920-21), a zatim vodio Adlerovo društvo Velike Britanije (1927-1932).

Kada je bio prinuđen da rasformira ovo društvo inicirao je pokret pod nazivom Nova Britanija (1932-34) koji je, na vrhuncu, okupljao možda i preko 30.000 pristalica. Odlučno je zaustavio njegovo širenje i ostao je sa 30 do 40 najposvećenijih pristalica koji su u njemu videli potencijalnog reformatora čovečanstva, nekoga ko će moći da im pomogne da kulturno preobraze svet. Uz ovaj uži krug, imao je i širi krug saradnika koji je uključivao istaknute britanske novinare i intelektualce, pa čak i jednog nobelovca. Među njegovim sledbenicima i saradnicima bili su i otac Nikolaj Velimirović, pisac Stiven Grejem, glasnik pokreta Nju ejdž Alan Vots, helenista Miloš N. Đurić, pionir gradskog planiranja Ser Patrik Gedis i nobelovac Frederik Sodi. Njegov uži i širi krug saradnika bavio se pitanjima kulturnog preobažaja čovečanstva, prevazilaženja društvenih ekstrema i stvaranjem ujedinjene Evrope i ujedinjenog sveta.

Šta je to o svetu i čoveku spoznao ili naslućivao Mitrinović? Šta je navelo istaknute Britance da se povežu s njim i budu godinama pod njegovim snažnim uticajem? Međunarodni skup o Mitrinoviću i njegovoj ostavštini održan je u Beogradu maja 2021. Bila je to prilika da se predstave noviji nalazi istraživanja ovog delatnika i mislioca. Odlučeno je da se krene s pripremom zbornika koji će predstaviti novije pravce istraživanja. U skladu s tim, Slobodan G. Marković priredio je zbornik na engleskom jeziku pod naslovom Jedan od reformatora čovečanstva. Dimitrije Mitrinović između kulturnog utopizma i socijalnog aktivizma.

Posle predgovora Vesne Goldsvorti i Srđana Šapera autori iz četiri zemlje prikazali su svoje rezultate istraživanja Mitrinovića, a među njima su: Endru Rigbi, Lujza Paserini, Gvido van Hengel, Martin Levi, Zoran Milutinović, Aleksandar Palavestra, Nemanja Radulović, Dragana Mihailović i Slobodan G. Marković. Radovi, u likovno bogato opremljenom zborniku, predstavljaju doprinos razumevanju nastanka koncepata Dimitrija Mitrinovića, kao i evropskih intelektualnih okvira u kojima je delovao. Svako novo istraživanje u poslednjim decenijama otkrivalo je Mitrinovića u sve širim krugovima intelektualnog stvaralaštva Evrope i sveta. On je sarađivao s Vasilijem Kandinskim, Frederikom van Ejdenom, Alfredom Adlerom, pripadnicima Fabijevskog pokreta, ali i s brojnim intelektualcima iz Indije i Kine. Pokazao se kao neodvojivi deo jednog pravca evropske intelektualne tradicije koji je u međuratnom periodu intenzivno radio na odgovorima na slična pitanja koja su postavili on i njegovi saradnici.

Radovi u zborniku pružaju uvid u ključne nalaze do kojih su stručnjaci koji su se bavili njegovim delom došli do sada. On otkriva izuzetno bogat svet ideja, ljudi i kulturnih okvira Evrope i sveta u kojima se kretao Dimitrije Mitrinović. Ovaj učesnik u evropskim intelektualnim tokovima prikazan je kao jedna od najzagonetnijih, ali i najzanimljivijih ličnosti XX veka poteklih iz srpskog/jugoslovenskog kultunog kruga, kao i iz centralnoevropskog i jugoistočnoevropskog kulturnog miljea.

Zbornik Freemasonry in Southeast Europe from the 19th to the 21st Centuries (Slobodno zidarstvo u jugoistočnoj Evropi od 19. do 21. veka) proizašao je iz međunarodne naučne konferencije organizovane u Beogradu oktobra 2019, a povodom stogodišnjice Velike lože Srba, Hrvata i Slovenaca „Jugoslavija“. Ideja je bila da se okupe istaknuti stručnjaci koji će imati priliku da detaljno i kritički razgovaraju o dostignućima i neuspesima jugoslovenske masonerije, da analiziraju njen uticaj i doprinos razvoju društava jugoistočne Evrope kroz različita slobodosnoziraska pregnuća u prethodna dva veka, ali i da se povede diskusija o širim pitanjima masonerije i njenog odnosa s civilnim društvom. Zbornik je napravljen s ciljem da ojača naučni pristup ovoj temi nasuprot različitim masonološkim, publicističkim i senzacionalističkim pristupima koji su pomutili uvid u ovu temu.

Zbornik sadrži četiri dela. U prvom delu su predstavljena dva rada o međuratnim evropskim masonerijama (francuskoj i mađarskoj). Drugi deo govori o uticaju italijanske i ugarske masonerije na jugoistočnu Evropu. Treći deo bavi se srpskom i međuratnom jugoslovenskom masonerijom, a četvrti se bavi odnosom masonerije i društva.

Knjiga British-Serbian Relations from the 18th to the 21stCenturies (Britansko-srpski odnosi od XVIII do XXI veka) predstavlja do sada najpotpuniji tematski zbornik na ovu temu, koji je proizašao iz dve međunarodne konferencije održane u Londonu I Beogradu. Knjigu je uredio Slobodan G. Marković, a priloge su napisali autori s vodećih univerziteta I ustanova u Srbiji, Crnoj Gori, Mađarskoj I Britaniji, kao što su Univezitet u Beogradu, Balkanološki institut SANU, Londonska škola ekonomije I političkih nauka I Univerzitetski koledž u Londonu. Pored naučnika priloge su napisali I sadašnje I bivše diplomate Srbije I Velike Britanije. Autori su: Čedomir Antić, Saša Knežević, Dejvid Noris, Bojan Aleksov, Zorica Bečanović Nikolić, Slobodan G. Marković, Dragan Bakić, Dušan Babac, Erik Beket Viver, Radmila Radić, Zoran Milutinović, Milan Ristović, Vojislav Pavlović, Ranko Bugarski, Nenad Šebek, Vukašin Pavlović, Boris Hlebec, Vesna Goldsvorti, Katarina Rasulić, Lord Rendal od Aksbridža, amb. Denis Kif, amb. Aleksandra Joksimović, Dejvid Gauen, amb. Branimir Filipović, Kristofer Koker, Spiros Ikonomidis I Džejms Ker-Lindzi.

Knjiga pokriva period od boravka Dositeja Obradovića u Londonu 1784/85. do 2018. Obuhvaćeni su politički, diplomatski I kulturni odnosi dveju zemalja I dvaju naroda u prethodnih preko 230 godina. U prve dve celine obuhvaćene su glavne epizode iz istorije međusobnih političkih I kulturnih odnosa kao što su: Velika istočna kriza, uloga Vilijama Gledstona I Mis Irbijeve, izuzetni odnosi tokom Velikog rata, veze Srpske pravoslavne crkve I Anglikanske crkve, izučavanje Šekspira kod Srba, veze Britanki I Srbije, uloga srpskih anglofila, odnosi Kraljevine Jugoslavije I komunističke Jugoslavije s Velikom Britanijom I odnosi dinastija Vindzor I Karađorđević. U trećem delu obrađena je uloga pojedinih ustanova kao posrednika između dveju kultura, kao što su Katedra za anglistiku Filološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu, Jugoslovenska I srpska sekcija Bi-Bi-Si-ja I Unija govornika engleskog jezika (English Speaking Union). Tu su I prilozi o saradnji pod međunarodnim sankcijama, pregled englesko-srpskih I srpsko-engleskih rečnika, ali I kako je to biti anglo-srpska književnica. Poslednju celinu čini analiza diplomatskih I političkih odnosa u ΧΧΙ veku koja obuhvata različite aspekte razvijene međusobne saradnje, ali I niz osetljivih tema kao što su kosovsko pitanje, uticaj intervencionizma Ujedinjenih nacija, kao I šire pitanje odnosa Srbije I Zapada.



The book British-Serbian Relations from the 18th to the 21st Centuries is the most comprehensive thematic collection of papers covering this field and is the result of two international conferences held in London and Belgrade. The book has been edited by S. G. Markovich and it features contributions by scholars from leading universities and institutions in the United Kingdom, Serbia, Montenegro and Hungary (London School of Economics, University College London, University of Belgrade, Institute for Balkan Studies of the Serbian Academy etc.), as well as contributions by current and previous diplomats of Great Britain and Serbia. The authors are: Cedomir Antic, Sasa Knezevic, David Norris, Bojan Aleksov, Zorica Becanovic Nikolic, Slobodan G. Markovich, Dragan Bakic, Dusan Babac, Eric Beckett Weaver, Radmila Radic, Zoran Milutinovic, Milan Ristovic, Vojislav Pavlovic, Ranko Bugarski, Nenad Sebek, Vukasin Pavlovic, Boris Hlebec, Vesna Goldsworthy, Katarina Rasulic, Lord Randall of Uxbridge, Amb. Denis Keefe, Amb. Aleksandra Joksimovic, David Gowan, Amb. Branimir Filipovic, Christopher Coker, Spyros Economides, and James Ker-Lindsay.
The book spans the period from the visit of Dositey Obradovich to London in 1784/85 to 2018. Political, diplomatic and cultural relations of the two nations during the course of more than 230 years have been covered. The first two sections include the main episodes in the history of mutual political and cultural relations such as the Eastern Crisis, the roles of William Gladstone and Miss Irby, extraordinary relations during the Great War, relations of the Church of England and the Serbian Orthodox Church, studies of Shakespeare among Serbs, connection of British women and Serbia, the role of Serbian anglophiles, relations of the United Kingdom with the Kingdom of Yugoslavia and the Communist Yugoslavia, and the relations of the dynasties of Windsor and Karageorgevich. The third section deals with the role of some institutions that have acted as intermediaries between the two cultures, such as the English Department at the Faculty of Philology, University of Belgrade, the Yugoslav and Serbian sections of the BBC, and the English Speaking Union. There are also contributions on educational co-operation under international sanctions, a review of English-Serbian and Serbian-English dictionaries, and an essay on what it is like to be an Anglo-Serbian writer. The last section comprises an analysis of diplomatic and political relations in the 21st century covering various aspects of a developed mutual co-operation, but also a series of sensitive issues such as the Kosovo Question, the impact of UN interventionism, and a wider question of Serbia’s relations with the West.