DRUŠTVENE NAUKE

Pre ravno 100 godina, 1924., pisao je Miroslav Krleža: „Danas, jedanaest godina pošto je napisana, knjiga Dimitrija Tucovića o Albaniji nije od svoje aktuelnosti izgubila ni slova”. Milovan Đilas je 1946. pisao: „Utoliko je žalosnije što je ova knjiga danas skoro potpuno zaboravljena, naročito među mlađim generacijama.”
Danas, posle 110 godina, Kosovsko pitanje je dostiglo istorijski vrhunac, a, na pragu je rešenje koje za sve stanovnike Kosova može biti konačno, iako će za ostatak jedne Srbije još sledećih 110 godina verovatno ostati nacionalna trauma. Da bi se ta trauma lečila neophodno je da ta Srbija otvori oči i sagleda sve ono na šta je žmurila, bar 110 godina, od objavljivanja ove Tucovićeve knjige do danas.

"Stvarajući nadmoćno i otvoreno delo o prividima identiteta, Jovan Komšić je kritički i odgovorno obrazlagao svoje mišljenje o suštini ove bezobalne teme i njenih političkih aspekata. To je bio i razlog što je preduzeo dugo putovanje kroz istoriju ideja, što je konsultovao i najrelevantnije umove, od antičkih vremena do protagonista savremene misli. Na okupu, na jednom mestu, našli su se autoru prihvatljivi i neprihvatljivi sabesednici. S njima je, u stvari, vodio dijalog, raspravu i polemiku da bi obezbedio uvide u pluralizam identiteta, da bi spoznao njegovu složenost, teorijski, društveni, kulturni i istorijski značaj. Konačno, da biodgonetajući magnetizam pripadnosti, istovremeno odbranio ideju identiteta, kao pounutrašnjenog, ali i slobodom oplemenjenog nasleđa, samorefleksije, individualne vokacije i postignuća. U tome je zaista i uspeo.


Prof. dr Ratko Božović, kulturolog


Dr JOVAN KOMŠIĆ, redovni profesor Sociologije i Političkog sistema Evropske unije na Ekonomskom fakultetu u Subotici, Departman za evropsku ekonomiju i biznis, Univerziteta u Novom Sadu (u penziji). Rođen 1952. godine u Laćarku, AP Vojvodina, Republika Srbija. Osnovnu školu i gimnaziju završio u Sremskoj Mitrovici. Diplomirao je (1975), magistrirao (1985) i doktorirao (1993) na Fakultetu političkih nauka u Beogradu. Tema doktorske disertacije: „Kritika neostaljinističke teorije države“.



Dopisni član Vojvođanske akademije nauka i umetnosti (VANU). Jedan je od osnivača nekoliko NVO iz Vojvodine i Srbije (Nezavisno udruženje novinara Vojvodine, Novi Sad; Vojvođanski klub, Novi Sad; Društvo za saradnju među narodima bivše Jugoslavije, Beograd; Centar za regionalizam, Novi Sad; V 21, Novi Sad; Asocijacija multietničkih gradova Jugoistočne Evrope – Filija, Novi Sad). Bio je Savetnik Saveznog ministra za nacionalne i etničke zajednice u Vladi SR Jugoslavije, Rasima Ljajića (2001-2003).



Objavio deset monografija iz sfere političkih i socioloških nauka. Autor je više od 100 radova u stručnim časopisima i zbornicima."

Polemike u jugoslavenskim časopisima
1973–1976.
povodom izdanja knjige ISTORIJA JUGOSLAVIJE
I. Božić, S. Ćirković, M. Ekmečić, V. Dedijer
„Prosveta”, Beograd 1972.

Komunizam je sišao s povijesne scene, ali njegova kritika društva i socijalne ideje na koje se deklarativno pozivao i ciljevi – socijalno stabilno, pravedno i mirno društvo – koje je želio postići nisu nimalo izgubili na aktualnosti. Postkomunistička društva na južnoslavenskom prostoru su odbacujući komunistički birokratski, represivni, neslobodni i nehumani politički sistem, odbacili i utopiju pravednog društva. Gotovo na isti način su i kršćanske crkve, izbjegavajući pod svaku cijenu
dodir s komunističkim/socijalističkim naslijeđem, prigrlile nacionalizam i kapitalizam i tako iznevjerile socijalnu i društvenu ideju Kraljevstva Božjeg, onog Kraljevstva Božjeg kakvog su živjele prve kršćanske zajednice prije nego što je kršćanstvo postalo državna i politička religija, o čemu Andrija Krešić također piše u svojoj knjizi. Knjigu Kraljevstvo božje i komunizam, s onu stranu nostalgije za komunističkim vremenom, ima smisla ponovno čitati u kontekstu suvremenih socijalnih politika i uloge i značenja religije u postkomunističkim društvima.

Drago Bojić

Ovaj rad za svoju osnovu ima analizu dokumenata nemačkog ministarstva spoljnih poslova zaplenjenih od strane saveznika nakon završetka Drugog svetskog rata, koji se odnose na političku i ekonomsku saradnju Hitlerove Nemačke i Staljinovog Sovjetskog saveza (1939-1941).
Sasvim razumljivo da je svetska javnost bila zainteresovana za sve nemačke dokumente (depeše, beleške, službena pisma, saopštenja, diplomatske note i memorandume i sl.). Mnogi od njih su bili i od neposrednog pravnog značaja na suđenju nacistima na Međunarodnom vojnom sudu u Nirnbergu 1946. godine.
Međutim dokumenti koji su se odnosili isključivo na političke i ekonomske odnose SSSR-a i Trećeg Rajha u vremenu uoči samog početka rata kao i u vremenu kada je rat na zapadnom frontu već uveliko počeo, bili su vrlo delikatna tema s obzirom da je SSSR 1945. godine bio na pobedničkoj strani, da je sa Velikom Britanijom i SAD-om činio sam temelj političke i vojne koalicije protiv sila Osovine. Zato je samo mali deo nemačkih dokumenata iz perioda april 1939 - jun 1941, objavljen 1946. godine, u časopisu „Saint Louis Post Dispatch“ u broju od 22. maja i to samo dva glavna nemačko-sovjetska ugovora (Pakt o nenapadanju od 23. avgusta 1939. i Pakt o granicama i prijateljstvu od 28. septembra 1939.) kao i Tajni Protokol uz prvi pakt.
Kod nas je nakon sukoba sa Staljinom i rezolucije Informbiroa kojom se osuđuje KPJ kao »revizionistička i antikomunistička partija« objavljen deo ovih dokumenata iz knjige nemačkog autora Alfreda Zajdla, kako bi se jugoslovenskoj javnosti ukazalo na Staljinovu dvoličnu politiku. Naslov koji je dat Staljin – pomagač Hitlera, belodano svedoči o takvoj nameri izdavača. Zbirku dokumenata je objavilo Društvo novinara NR Hrvatske u Zagrebu, 1951. godine.

Ljubavne pesme Julijane Radivojević, pesnički dnevnik u Fruškoj gori Milice Stojadinović, strasni ljubavni stihovi Drage Dejanović, usmeno stvaralaštvo slepih Vukovih pevačica Živane, Jece i anonimne pesnikinje iz Grgurevaca; zvuci muzike Lista i Betovena, Mocarta i Stankovića pod "zrakovitim prstima" Jovanke Stojković; vanredna platna Autoportret i Korpa sa grožđem Katarine Ivanović zajedno sa Autoportretom i Devojkom sa vinovim lišćem Mine Karadžić; vanredno igrane uloge Jelisavete i Jevrosime, Juce i Feme, Porcije i Hedvige u tumačenju Draginje Ružić; nenadmašna Dezdemona i Ofelija, Jakvinta i Marija Stjuart u igri najveće tragetkinje epohe romantizma, Milke Grgurove; sve su to – poetskom rečju, lepotom i čistotom tona, snažnim pastoznim namazima boje, vernošću i originalnošću scenskog izraza – vrhunska ostvarenja srpskih književnica i umetnica romantičarske epohe, koje istorije književnosti i umetnosti ne smeju više prenebregavati. Žene stvaraoci u XIX veku zaslužile su više od prigodničarskih tekstova; njima, po vrednosti dela koje su ostvarile, pripada odgovarajuće mesto u istoriji kulture našeg naroda.