OPŠTA UMETNOST

Knjiga Nerazmrsivi čvor je totalna analiza jednog umjetnika i njegovog kreativnog puta. Na koncu, Bečanovićev Baldung Grien jedan je od najzanimljivih slikara sjevernoevropske umjetnosti. Riječ je o interpretaciji o koju se ne možete oglušiti, o „otkrivanju“ slikara, uslovno rečeno, skrajnutog u istorijama umjetnosti.

Ključna riječ je manirizam, to je šifra za ovog autora, i jednog i drugog, zapravo – i Baldunga, ali i Bečanovića. I sve ono što ide uz manirizam – od samosvijesti do fetišizma, od ironije do temeljne subverzije.

Ova knjiga nenadmašnog pripovjednog i interpretativnog erosa, istovremeno je studija o fenomenu Sjeverne renesanse. Nakon Bečanovićeve interpretacije duha i puta Sjeverne renesanse van Eyck, Dürer i Baldung ukazuju se kao helenski tragičarski trio Eshil – Sofoklo – Euripid sa svim pridruženim značenjima: onoga koji je prvi velikan, onoga koji je najsavršeniji i onoga koji veliku priču prevodi u fetišističku orgiju. - Balša Brković

Bečanovićeva studija o Hansu Baldungu Grienu počinje kao gotički roman: iskopavanjem mrtvaca i uzimanjem pramena kose. Taj čin nije samo bizarni istorijski detalj, već i tačka preokreta, simbolička scena jednog od ključnih preobražaja modernosti: od renesansne reprezentacije ka manirističkoj ikonografiji ekscesa, deformacije i psihovizuelne nelagode.

Ono što dalje slijedi nije samo umjetničko-istorijska studija, već interpretativna vrtoglavica. Bečanović ne čita Baldungov opus kao niz djela, već kao sistem simptoma: mračna energija slika, viškovi koji se ne mogu ukrotiti, detalji koji opsjedaju pogled. Dojke, nabori, velovi, zmijske i ljudske morfologije više ne prikazuju, one prizivaju. Slika više ne komunicira već zavodi, sablažnjava, hipnotiše, proizvodi tjeskobu.

U središtu tog vizuelnog i teoretskog delirijuma nalazi se fetiš, „fascinantni spoj imaginarnog i realnog“, eksces značenja koji istovremeno sabotira interpretaciju i neumoljivo je proizvodi.

Nerazmrsivi čvor nije tek jedna uobičajena studija o velikom slikaru. U pitanju je psihoanalitički noir i hermeneutički horor u kojem Dürerov pramen kose, Adamovo međunožje i voajeristički kadar Baldungove Eve dobijaju opscenu narativnu aktivnost. - Vladimir Vujošević

„Leonardo je jedan od prvih umetnika koji je proučavanje prirodnih nauka i njihove tehničke primene u čovekovom životu najdublje vezivao sa svojim umetničkim vizijama. Među spisima iz njegove zaostavštine nalaze se istraživanja o problemu zemljine teže, mehaničkog kretanja, leta ptica, zabeleške o njegovim eksperimentima na ostvarenju zamisli o letu čoveka.

Kao umetnik zrele renesanse stvorio je beskrajni prostor. Za razliku od neprirodnih, besprostornih formi ranije umetnosti, Leonardo je izbrisao dodire kontura i pustio da se stvari i obličja utope u blago plavu izmaglicu nebeskih i zemaljskih daljina. Zbog njegovih širokih interesovanja za umetnost, nauku i tehniku i njihovu sintezu, Leonarda su nazvali „homo universalis“.

U njegovo vreme tek je trebalo otkriti skrivene pokretače prirode. Leonardo je objašnjavao i preobražavao prirodu, ona je tvar iz koje je sve stvoreno i sagrađeno, za njega nešto najviše i najdragocenije. Nije slikao boga u nadljudskom pojavljivanju. Sve što po stoji priroda obuhvata i sjedinjuje svojom harmonijom.“

Oto Bihalji-Merin