Proizvodi

U kulturnoj istoriji Beograda 20. veka zabeleženo je da su se brojni umetnici: arhitekte, muzičari, glumci, reditelji, slikari…, pristigli iz regiona i Evrope, trajno nastanili u gradu na kapiji Istoka i Zapada i učinili da postane metropola evropske kulture do današnjih dana. Negujući kulturu sećanja, ne mogu se zaboraviti umetnički i patriotski doprinosi naših „domaćih stranaca“. Slikarku bavarskog porekla, koja je izvorno ime Babet Bahmajer zamenila srpskim Beta Vukanović – po mužu poznatom slikaru, Hercegovcu Risti Vukanoviću – Beograđani znaju po umetničkim delima uvrštenim u srpsku kulturnu baštinu. Prva koja se odvažila da zaroni u dokumentarnu građu i pretoči uzbudljivu životnu i profesionalnu priču u zanimljiv višeslojni dokumentarni roman je Laura Barna. U maniru veštog pripovedača ona ukršta dve priče i dva ambijenta, gradski kojem pripada školovana slikarka Beta Vukanović, i ruralni koji ilustrativno obeležava prirodno nadarena mlekarica iz Vinče, čije se sudbine prepliću naizgled slučajnim slikarskim poduhvatom. Uzbudljivi narativ prati u Srbiji istorijske i kulturne uspone i sunovrate od kraja 19. veka do 1972. godine kada umire čuvena slikarka, 54 godine posle smrti svoga muža. „Ugrebavanje stvarnosti“, kako je Risto označavao Betine grafike, nosi proživljena iskustva u tri režima: Kraljevini Srbiji kada se, na zaprapašćenje javnosti, kralj Milan Obrenović 1898. u „Narodnoj skupštini poklonio jednoj strankinji“ u zahvalnost za organizovanje prve zvanične izložbe slika – onoj koja će sa suprugom Ristom voditi umetničko-zanatsku školu, preteču današnje Likovne akdemije u Beogradu; onoj koja će se 1919, nakon što je u Parizu sahranila supruga, vratiti u Srbiju sa ordenjem za doprinos u Balkanskim i Prvom svetskom ratu; onoj koja će u Državi SHS i Jugoslaviji podučavati prve buduće umetnice u ženskom slikarskom odeljenju; onoj koja će odbiti ponudu Vermahta u Beogradu za lagodniji život 1941. i, najzad, onoj koja je u SFRJ dostojanstveno i skromno odživela svoj jednovekovni umetnički san. U romanu Frau Beta, Laura Barna na simboličan način utemeljuje i otkriva tajnu koja je Betu Vukanović trajno, praiskonskim simbolima vezala za srpski prostor i identitet, autentičan život u Beogradu i žitelje prigradskog naselja Vinče koje baštini neolitske poruke o neuništivosti i trajanju našeg naroda.

Roman Laure Barne (Jazovo, Banat, 1964) o nama i drugima, tragačima koje će slučajevi dovesti u Njujork, na prestižni Kolumbija univerzitet, ključno mesto zapleta, ali i raspleta umreženih događaja. Sudbine doseljenika (dobrovoljnih i prinudnih) nakon ubistva u Harlemu studentkinje Kolumbija univerziteta prepliću se sa sudbinama glavnih junaka kratkog romana Petera Handkea Kratko pismo za dugi rastanak.

Svako od njih beži ili biva progonjen, donoseći ponešto ličnog ali i šire identitetskog iz svoga zavičaja (Beograd, Beč, Drezden, Sankt Peterburg, Padova, Meksiko Siti... Azija, Mediteran, Balkan...), manifestujući geografiju, karaktere, tradiciju, umetnost i kulturu mesta iz kojeg su potekli na stečen ili naučen način, uz napor i želju da se prilagode okolnostima i uigraju u ambijent Njujork Sitija. Ko je ubica u ovoj svojevrsnoj mozaik-detektivskoj priči?

Obeležavajući 100 godina od smrti Laze Kostića, Zavod za udžbenike objavljuje neobičan i duboko promišljen i proživljen roman Laure Barne Crno telo. Povezujući tradicionalno i moderno, romantični 19. vek i savremeno doba puno teskoba, dilema i još nerazjašnjenih tajni ljudskog postojanja, traganja za dobrim, nasuprot borbi protiv zla, Barna ispisuje koliko omaž velikom piscu, toliko i hroniku o jednoj određenoj ljubavi i svim ljubavima sveta, o porodičnim odnosima i spoznaji samoga sebe. Dosledna sebi, i u ovaj roman unosi meditativne pasaže, lirske refleksije, setu svoje rodne Vojvodine i vezu sa srpskom književnom tradicijom.

Svakom se desi da u životu pogreši ili napravi gluposti izbrojive na prste jedne ili obe ruke, a nama bi i stokraka hobotnica bila malo…

Njihov odnos je od početka bio nesiguran, kao i sve u njihovim životima. Ušao je u njen život ubrzo posle muževljeve smrti, a ona u njegov posle razvoda. Ne želeći da jedno drugom zadiru u prošlost, niti da tumače traumatična mesta pokrivena uspomenama, prećutno su se dogovorili da svako ostane na svom koloseku i dosledan sopstvenom izboru. A oboma je životni izbor bila umetnost: njoj slikarstvo, a njemu muzika. Dok ona ostaje na njegovom Ostrvu kako bi završila slike za izložbu u Cvijeti Zuzorić, on odlazi u meksičke prerije kako bi pronašao savršeno drvo za gitaru. I na toj gitari joj odsvira tonove njenog tela.

U romanu Jugo uvek okreće na buru Laura Barna preispituje mogućnost emotivne bliskosti dvoje ljudi za koje je ljubav pre inspiracija nego relacija. Može li se biti posvećen drugom, a ostati svoj? Može li se beskompromisno voleti? Konačno, koliko se daleko može otploviti u odnosu u kojem jugo uvek okreće na buru?

Reč je o delu posvećenom najvećem srpskom impresionisti Kosti Miličeviću (1877–1920), i nastanku njegove slike „Vido, ostrvo smrti“ iz 1919. godine, stradaloj u nemačkom bombardovanju tokom Drugog svetskog rata. Roman upozorava da je umetničko delo neuništivo i kad mislimo da je uništeno, jer je život Veliki Kreator nezamislivih čuda!

Ovo je roman o pisanju romana i potrazi za građom o tragičnoj sudbini jednog od najzaslužnijih slikara srpskog umetničkog eksperimenta, koji su upustili duh i dah moderne Evrope u Srbiju, ali i sudbinama svih preosetljivih, nespremnih da zarad sitnih, trenutnih interesa izgube vekovima građen identitet. Takođe, to je roman o ljubavima, nesporazumima, željama i nadanjima, emocijama isprepletenim kroz savremene ali i događaje iz prošlosti, koje pisac kao glavni akter kroz nametnutu mu igru, u koju je uvučen spletom gotovo nemogućih okolnosti, prikuplja i od njih gradi autentičnu priču prilagodljivu svakom vremenu.

Izvesni Matematičar u svom iznajmljenom stanu, u nekadašnjoj prvoj Srpskoj crtačkoj i slikarskoj školi na Dorćolu, otkriva sef sa sedam crteža, koje je Kosta Miličević crtao u kupeu Orijent ekspresa na putu iz Minhena za Beograd 1903. godine, kao predskazanje Velikog rata (1914–1918). Igrom kombinatorike, Matematičar bira saveznike ali i bizaran način, pa i mesto – rusku knjižaru u centru Beograda – gde će im ostaviti crteže, svestan da će ih tek oni, svojim jakim senzibilom i povezanim sudbinama, sklopiti u jednu sliku kao magični pazl – čuvenu sliku „Vido, ostrvo smrti“, vraćajući je u život, ali i istoriju umetnosti.

Poslednji roman naše poznate savremene književnice Laure Barne - Pad klavira, baštini duhovnu atmosferu jednog od najprestižnijih beogradskih naselja - Senjaka, kao i događaje koji su se, ili se mogli odvijati upravo tu, sredinom prošlog veka. Roman počinje rušenjem kuće jednog od najznačajnijih srpskih istoričara religije i filologa Veselina Čajkanovića. Priča o Senjaku 1945. i 1946. godine, najočitija je upravo kroz sudbinu Veselina Čajkanovića, jednog od najznačajnijih srpskih intelektualaca proteklog veka, koji je nakon studija i doktorata u Nemačkoj, oba balkanska kao i Prvi svetski rat proveo u vojničkom rovu, da bi po okončanju Drugog svetskog rata ostao bez građanske časti, da bi ga nešto kasnije i sam život napustio. Pored Čajkanovića, tu duhovnu atmosferu Senjaka, u ovom romanu, čine igračice bridža: glumica Žanka Stokić, Mara Rosandić(supruga vajara Tome Rosandića), slikarka Zora Petrović i Isidora Sekulić. Pa ipak sve to je osnova i pozadina na kojoj Laura Barna ostvaruje roman, u kojoj klavir, kao centralna figura i simbol u kući Čajkanovića služi kao neka vrsta književnog artefakta i simbola oko koga se struktuira čitava priča i vampirski zaplet i drama na Senjaku.