STRUČNA LITERATURA

Planirana eksploatacija rude jadarita i proizvodnja litijuma i bora otvaraju niz suštinskih društvenih, ekonomskih, ekoloških, pravnih, zdravstvenih, kulturno-istorijskih i drugih važnih pitanja, koja duboko zadiru u savremeni i budući život građana Srbije.

Radovi objavljeni u ovoj monografiji će omogućiti širokoj javnosti da lakše proceni da li je na konkretnoj lokaciji u Jadru moguće sprovesti ekološko rudarenje u postojećim uslovima i da li se ono, kako tvrde zagovornici projekta, može obavljati bez štete po životnu sredinu.

Namera ove publikacije je da javnosti prikaže celovitost i složenost projekta eksploatacije i prerade rude jadarita koji kompanija „Rio Tinto” planira na lokaciji Jadar. Publikacija, oslonjena na domaće i međunarodne izvore, razmatra hemijske, tehnološke, biološke, toksikološke, hidrološke, meteorološke, pravne, ekonomske, društvene i međunarodne aspekte i posledice koje bi realizacija Projekta Jadar imala na živi svet, zdravlje ljudi i ekonomiju Srbije.

Analiza pokazuje da je „Projekat Jadar” jedan od najkontroverznijih rudarsko-industrijskih poduhvata u savremenoj istoriji Srbije – tehnički i ekološki neizvestan, ekonomski neisplativ za Srbiju, društveno i pravno neprihvatljiv, te da nosi nesagledive rizike po zdravlje ljudi i prirodne resurse.

Od mita o Izanakiju i Izanami i stvaranju sveta, nastalog da bi se objasnilo poreklo japanskih ostrva, do kaidana, tj. priča o duhovima koje izazivaju jezu, i stotina kamija (bogova ili duhova), onija (demona ili zloduha), ratnika i junaka o kojima se pripoveda, japanske legende ispredaju povest o zemlji, naciji, narodu i božanskom nasleđu japanskih careva. Često krvava i u svojoj srži natprirodna, ova zbirka predstavlja upečatljivo i nezaboravno štivo.

Knjiga nas vodi na vredno, privlačno i poučno putovanje tokom koga će pažljivo i znatiželjno oko zastati na nekim od najvažnijih i najlepših dostignuća svih epoha i svih kontinenata. Slike velike lepote i snage čine još vrednijom ovu knjigu koja bi trebalo da predstavlja krajnju sintezu velikih istorijsko-umetničkih epoha na svetskom nivou.

Kada su se pojavile prve civilizacije, gde su se pojavile, kada je nastalo prvo pismo, šta je bila osnova ljudske istorije?

Kada govorimo o istorijskim temama, retko postavljamo naizgled obična pitanja o modelu porodice u kojoj se rađamo, o obrazovanju koje dobijamo i o načinu na koji se ponašamo jednji prema drugima i prema svom okruženju.

Istoričari, sociolozi i antropolozi su, naročito od sredine 20. veka, počeli da istražuju živote pojedinaca mimo velikih istorijskih događaja.

Veliki filozofi stare Grčke prvi su pošli putem naučnog razvoja u zapadnom svetu. Sledeći napredak se odigrao tek u renesansi i u savremenom dobu. Kako i kada je nastala savremena hemija, kako je Ajnštajn nadmašio njutnovsku fiziku, kada i kako je čovek stigao na Mesec, kako su se razvijale tehnološke nauke, otkriva ova fantastična knjiga.

Ljudi su uvek nalazili načina da pređu preko prepreka koje predstavljaju more, jezera i reke. Pre više od 5000 godina Egipćani su gradili različite tipove brodova i čamaca za plovidbu Nilom. Kasnije su Feničani, Grci i Rimljani postepeno osvajali Sredozemlje sve složenijim brodovima…Nikada nećemo saznati kome je, nekada davno, palo na pamet da napravi čamac i gurne ga u more. U svakom slučaju, taj postupak je postao glavni vid prevoza sve do pojave aviona.

Ljudi hiljadama godina grade zaklone kako bi se zaštitili od vremenskih prilika i raznih opasnosti. Velike civilizacije starog doba stvorile su svoje gradove i u njima podigli svoje hramove, tržnice, javne trgove i upravne zgrade. Urbanizam – planiranje gradske strukture – i arhitektura menjali su se u skladu sa novim vremenima. Urbani razvoj i dalje traje...

Malo je tema koje izazivaju toliko zanimanja kod ljudi kao što su pitanja prošlosti na koje nemamo odgovore: izgubljene civilizacije, nedešifrovani rukopisi, mitovi koji možda potiču od stvarnih događaja, nestale grobnice, ubistva sa nepoznatim počiniocima, blaga skrivena od ljudske pohlepe i okružena legendama.

Kako god da je porijeklo ove knjige, duša zna da je ona istinita u svim vremenima. Ona odiše čistotom, jednostavnošću i veličanstvenošću, što nas uzdiže iznat trivijalnosti ljudskih pravila o moralu i svakako, neka ova knjiga govori tvojoj duši, dajući joj krila. 

Astečko carstvo knjiga Velike civilizacije predstavlja knjigu o kulturi i istoriji naroda koji su živeli u Meksičkoj dolini sve do dolaska Evropljana. Astečko carstvo se još naziva i Trojna Alijansa.

Ovo srednjeameričko carstvo nastalo je spajanjem tri grada-države. U pitanju su Tenočtitlan, Tlakopan i Teškoko. Tenočtitlan bio je ujedno i glavni grad, te su u samom carstvu Asteci od naroda bili najdominantniji. 1521. godine španski konkistadori su  pokorili Astečko carstvo na čelu sa osvajačem Kortesom. Asteci su govorili nautalp jezikom. Prvobitno su bili ratničko pleme koje je u Meksičku dolinu došlo u XII veku.

Knjigu prate ilustracije kao i fotografije arhitekture i sponeika kulture iz perioda carstva Asteka.

Savršeno uređenje Tijavanakoa, Mačua Pikčua, Karala, Varija i Čavina de Vantara, veličanstvenost i uređenje ovih gradova, i danas bude znatiželju… Kako i na koji način su radili i izgradnju dovodili do savršenstva.

Iako vremenski udaljene, keltska i vikinška civilizacije imaju mnogo zajedničkih osobina. Saznajte više…

Sa istorijom dužom od četrnaest vekova, islam poseduje bogatstvo za koje zapadni svet nije oduvek pokazivao interesovanje. U smislu verskog jedinstva, dostigao je ogroman razvoj, i sa intentizivnim religioznim životom, kao naslednik izuzetne istorije i kulture, muslimanski svet predstavlja jednu od najdragocenijih riznica čovečanstva.

Narod Maja živeo je u oblastima južnog Meksika i severne srednje Amerike, gde se prostrane visoravni stapaju s tropskim šumama. Znanja koja su Maje posedovale iz matematike i astronomije svrstala su ih među najrazvijenije mezoameričke prekolumbovske kulture.

Stari više od deset hiljada godina, japansko društvo i kultura razvili su se od primitivne obrade pirinčanih polja do sofisticirane tehnologije. Zemlja tradicija i kontrasta, Japan nas poziva da istražimo jednu od najbogatijih istorija i kultura čovečanstva.

Legenda kaže da je ptičji let odredio mesto i trenutak nastanka Rima. Romul, kojeg je zajedno s bratom Remom mitska vučica spasla iz reke Tibar, znao je da prepozna božji znak. Prateći trag jata ptica, Jupiter je na nebu iscrtao plan budućeg grada, kom je bilo suđeno da postane carstvo. Rođen kao grad-država, tokom širenja nije znao za granice.

U Grčkoj su postavljeni temelji zapadne kulture, kao spoj dostignuća istočnih kultura i sveta stvorenog na obalama Egejskog mora – gde je ljudski genije mogao da se uznese do takvih visina da se njegova senka prostire kroz celu istoriju čovečanstva.

Svaka velika imperija zamišljala je sebe kao centar sveta. Tako je bilo i sa Kinom. Kinom su vladale na desetine dinastija, ali su samo malobrojne bile u stanju da održe njeno političko, ekonomsko i kulturno jedinstvo. Kineska kultura predstavlja jednu od najveličanstvenijih kultura svih vremena.

Od početka stvaranja mesopotamske civilizacije pa do njenog pada, koje je povezano s pohodima Aleksandra Velikog i osnivanjem Makedonskog carstva, proteklo je oko 10.000 godina. Smeštena između Tigra i Eufrata, Mesopotamija je bila postojbina velikih izuma, kao što su točak, pismo i obrada metala…

Prva svedočanstva ljudskog prisustva u Indiji sežu do paleolita.
Indijski potkontinent buja od različitosti, bogatstva i suprotnosti.
Na obalama indijskih reka nicali su veliki gradski centri, koji su prerasli u centre bogatstva, otmenosti i moći…

Stari Egipat, jedna od najdrevnijih civilizacija na svetu, i danas budi znatiželju i oduševljenje meðu nauènicima. Zahvaljujuæi najsavremenijim tehnologijama, arheološka iskopavanja mogu da se preduzimaju i u najzabaèenijim delovima pustinje. Postojeæe informacije neprestano se pretvaraju u nove nepoznanice i nove motive da se istraživanje nastavi i formiraju nove nauène, filozofske i umetnièke teorije. Egipat je èesto bio u ulozi osvajaèa, a dešavalo se da bude i osvojen, ali te promene nisu uspele da poremete smisao njegovog identiteta, skovanog oko 3000. godine pre n. e., u dolini reke Nil.

Ključna knjiga Starog zaveta, pored Svetog pisma najznačajnija molitvena knjiga. Sveti Sava je rekao za Psaltir: Bolje da sunce prestane da izlazi, nego da prestane da se čita Psaltir. U hilandarskoj isposnici u Kareji svakoga dana u godini se isčita ceo Psaltir za spasenje srpskog roda.

Ključna knjiga Starog zaveta, pored Svetog pisma najznačajnija molitvena knjiga. Sveti Sava je rekao za Psaltir: Bolje da sunce prestane da izlazi, nego da prestane da se čita Psaltir. U hilandarskoj isposnici u Kareji svakoga dana u godini se isčita ceo Psaltir za spasenje srpskog roda.

Biblija – Knjiga nad knjigama. Neizostavna za svaku kuću.

Homjakov i drugi slovenofili, upućuju Srbima poslanicu u kojoj ih "mole" da se ne odriču svoga identiteta i da ne hrle za evropskim vrednostima. Ta poslanica je pisana 1860. godine i dijagnostifikuje iste probleme srpske zajednice kakvi su oni i danas

Edicija „Upoznajte Srbiju” sada i u formi knjiga!

Reprezentativni tom Vodič kroz kulturno-istorijsku baštinu u deset velikih poglavlja-tema sažima ogromnu građu iz istorije srpske kulture i naroda srpskog.

Kulturna baština rimske imperije na ovim prostorima, gradovi srpskog zlatnog srednjovekovlja, najveće srpske bitke, čuvene žene, slavne ljubavi srpskih vladara, Srbija u znamenitim inostranim hronikama, stranci koji su ugradili sebe u Srbiju i srpsku kulturu...

Objavljivanje prvog toma Srpske enciklopedije predstavlja izuzetan trenutak u kulturi i istoriji srpskog naroda. Tako je najzad, posle bezmalo punog veka, počela da se ostvaruje ideja najznačajnijih srpskih intelektualaca, o stvaranju sveobuhvatne i pouzdane, višetomne nacionalne enciklopedije, u kojoj će se nalaziti važna i proverena saznanja o srpskom narodu, sakupljana u okviru mnogobrojnih disciplina. Prvi tom, objavljen u dve knjige, zajednički su izdali Matica srpska, Srpska akademija nauka i umetnosti i Zavod za udžbenike. Srpska enciklopedija je opšteg tipa, i zasnovana je na savremenim naučnim i leksikografskim znanjima. Ona na sistematizovan način obrađuje kulturno - istorijsku baštinu srpskog naroda i opisuje njegov doprinos evropskoj i svetskoj kulturi i civilizaciji. Naučnim pristupom i obradom Srpska enciklopedija nastoji da razjasni sva najvažnija pitanja iz prošlosti srpskog naroda i da pokaže materijalne i opštekulturne vrednosti, stvarane kako na srpskim prostorima tako i na mestima gde Srbi žive u rasejanju. Naučnim i istorijskim vrednovanjem srpskog duhovnog nasleđa ukazuje se i na prožimanje s drugim kulturama, posebno sa kulturama Istoka i Zapada, kao i sa kulturama naroda čiji pripadnici žive sa Srbima u zajedničkoj državi ili u neposrednom okruženju. Srpska enciklopedija sabira znanja o srpskom narodu i širenju tog znanja u svetu, predstavljajući delo od nacionalnog i državnog značaja, koje čitaocima najrazličitijeg generacijskog i stručnog profila daje informacije iz oblasti nauke, umetnosti i kulture. Na izradi Srpske enciklopedije angažovani su najstručniji saradnici iz svih oblasti nauke i kulture.

Matica srpska i Srpska akademija nauka i umetnosti, zajedno sa Zavodom za udžbenike kao izvršnim izdavačem, upravo su objavili prvu knjigu prvog toma Srpske enciklopedije (A - Beo). Na taj način započinje realizacija zamisli o nacionalnoj enciklopediji u deset tomova, zamisli koju su Matica srpska i Srpska akademija nauka i umetnosti izneli još početkom 90-ih godina prošlog veka. Srpska enciklopedija je nacionalna enciklopedija opšteg tipa, zasnovana na savremenim naučnim i leksikografskim znanjima. Njen glavni cilj jeste sakupljanje, sistematizovanje i enciklopedijsko tumačenje sveukupnog istorijskog razvoja i savremenog položaja srpskog naroda. Ova publikacija na sistematizovan način obrađuje kulturno-istorijsku baštinu srpskog naroda i opisuje njegov doprinos evropskoj i svetskoj kulturi i civilizaciji. Jasno postavljenim ciljevima, naučnim pristupom i obradom Srpska enciklopedija nastoji da razjasni sva najvažnija pitanja iz prošlosti srpskog naroda i da prikaže materijalne i opštekulturne vrednosti, stvarane kako na srpskim prostorima tako i na mestima gde Srbi žive u rasejanju. Iako najveći deo svog sadržaja posvećuje obradi svih oblasti istorije srpskog naroda, enciklopedija se uz to bavi istorijom i ostvarenjima drugih naroda sa kojima su Srbi bili povezani. Srpska enciklopedija opisuje prirodne odlike prostora na kojima srpski narod živi, kao i specifičnosti geografskog položaja, geološkog sastava i građe zemljišta, reljef, hidrografske osobine, klimu, biljni i životinjski svet. Ona pokazuje koliko su prirodna svojstva uticala na privredni i demografski razvitak, na egzistenciju, psihosocijalne i druge osobine stanovništva. To se pre svega odnosi na prostor Srbije kao matične države, ali i na sve druge prostore na kojima su Srbi živeli i danas žive. Srpska enciklopedija obrađuje ekonomski razvoj i savremeni položaj srpskog naroda kao bitne činioce kretanja, osobenosti i stvaralačkog doprinosa u pojedinim razdobljima društvenog razvitka. U istorijskoj retrospektivi ona ukazuje na uzroke nepovoljnog ekonomskog razvitka, ali i na dostignuća privrednog i društvenog razvoja srpskog naroda, a ukupnu sliku privrednog položaja iskazuje kako u okviru pojedinih privrednih grana i oblika delatnosti tako i u okviru teritorijalnih shema od državnog do regionalnog nivoa. Srpska enciklopedija obrađuje kulturu, njene osobenosti i dostignuća, život, običaje, mentalitet, religiju i druge duhovne vrednosti srpskog naroda. Naučnim i istorijskim vrednovanjem njegovog duhovnog nasleđa ukazuje se i na prožimanje sa drugim kulturama, posebno sa kulturama Istoka i Zapada, kao i sa kulturama naroda čiji pripadnici žive sa Srbima u zajedničkoj državi ili u neposrednom okruženju. Racionalnim i kritičkim pristupom celokupnom kulturnom nasleđu, dostignućima svih nauka i umetnosti, te tehničko-tehnološkom razvoju enciklopedija omogućuje da savremene i buduće generacije dobiju realnu istorijsku sliku o razvitku i dometima srpske duhovnosti, njenim vrednostima i značaju za savremeni svet, i na taj način doprinosi potvrđivanju istorijske i društvene svesti srpskog naroda. Srpska istorija, ispunjena je dramatičnim, tragičnim, ali i svetlim događajima, kao i njihovim pojedinačnim i institucionalnim tvorcima, predvodnicima i učesnicima, koji takođe zauzimaju odgovarajuće mesto u enciklopediji. To podrazumeva istoriju velikih seoba, nastanka, razvoja i propadanja državnih tvorevina, uspona i padova, ratova, buna, ustanaka, revolucija i retkih mirnodopskih razdoblja, borbi, pobeda i poraza, te samih aktera ovih događaja i procesa. O svim poslovima na izradi Srpske enciklopedije brine Uređivački odbor koji su formirali Srpska akademija nauka i umetnosti i Matica srpska. Uređivački odbor, koji obavlja sve funkcije Centralne redakcije, ima 24 člana. Uz to je bilo angažovano 114 saradnika u okviru 33 stručne redakcije, kao i 511 autora tekstova. Uređivački odbor planira da za sledeću godinu pripremi drugu knjigu prvog toma Srpske enciklopedije koja će obuhvatiti preostali deo slova B.

Zavod za udžbenike, posle Drine (2005), monografijom Morava (2006) nastavlja seriju kapitalnih izdanja o velikim geografskim objektima na srpskom tlu. Knjigu je napisalo 19 autora, najeminentnijih geografa, istoričara, etnologa, muzikologa i istoričara književnosti (Petar Vlahović, Slobodan Remetić, Andrija Veselinović, Ljiljana Gavrilović i dr.). Morava je ne samo najveća reka u Srbiji, čiji sliv zahvata 42% državne teritorije, već i simbol Srbije kroz vekove, njene državotvornosti, njene odbrane u svetskim ratovima i puta koji vekovima vezuje Evropu i Aziju (Carigradski drum). Morava je i simbol ljubavi, uzvišene ljubavi, oličene u vojvodi Prijezdi i Jelici. Od njihovog vremena nastalo je mnoštvo narodnih i umetničkih ljubavnih pesama. Ko voli da zapeva, pominje Moravu. Stoga je Morava uvek prisutna u duši i kući svakog građanina Srbije. Morava je reka čije se ime najčešće izgovara, Morava je reka kojoj se najčešće poveravaju ljubavni jadi, uzdasi i želje. Morava je reka kojom se najčešće brodi, lovi riba, vadi pesak. Kraj Morave se čuvaju stada i okopava plodna zemlja - Morava je simbol srpske svakodnevice. Otuda melanholični uzdah - oj, Moravo!