STRUČNA LITERATURA

Pred čitaocem je prevod na srpski prve knjige četvorotomne istorije Vojne Krajine Franca Vaničeka, objavljene u Beču 1875. godine. Ovo delo je trajno ostalo osnovna literatura za istoriju Vojne krajine. Srpska Vojna Krajina je bila začetak srpske državne jedinice pod Austrijom, koju su Srbi tražili i za koju su se uskoci tako odlučno borili. Austrijski Dvor je sasvim pravilno razumeo srpske težnje i znao da će, dajući Srbima određenu teritoriju i koliku toliku autonomiju, vezati Srbe za Austriju. Rimokatolička Crkva je bila odlučno protivna da se Srbima dozvoli stvarna autonomija, pa pošto je to bila jedna vojnička država sa posebnom namenom, austrijski Dvor se trudio da je održi što čvršće pod svojom kontrolom. Vaničekova Istorija Krajine, čiji prevod prvog dela stoji sada na raspolaganju čitaocu, značajna je, ne samo po obradi istorijskih događaja, već i po tome što daje i dopunske činjenice o načinu organizovanja života Krajišnika. Posebno su značajne carske povelje date Krajišnicima, prikazane u završnom delu ove knjige na nemačkom i na srpskom jeziku. iz predgovora Dragoljuba P. Antića O autoru: Franc Vaniček (Valtersdorf, kod Praga, 6. jula 1809 – Osijek, 6. aprila 1894) bio je austrougarski istoričar, gimnazijski profesor, publicista i direktor gimnazije u Vinkovcima - češkog porekla, prvi pisac knjige o Vojnoj krajini.

Knjiga Odlomci istorije Srba i srpskih-jugoslavenskih-zemalja u Turskoj i Austriji izdata 1872. god u Državnoj štampariji u Beogradu, predstavljala je samo najavu pune Istorije Srba od Miloša S. Milojevića u 16 tomova. Međutim, te knjige nisu nikada objavljene, a posle Prvog svetskog rata im se gubi svaki trag.

U Odlomcima istorije Srba Milojević govori o značaju i poreklu imena Srb, o srodstvu Srba sa prastarim narodima, daje i spisak srpskih vladara od Svevlada do Stefana Nemanje i nadalje.

Uz knjigu ide i Istorijsko–etnografska i geografska mapa Srba i srpskih (jugoslavenskih) zemalja u Turskoj i Austriji koju je Miloš S. Milojević objavio 1873. godine.

Tokom I milenijuma pre Hrista nastaju brojna raslojavanja početnog superetnosa, njegovo ozbiljnije stapanje sa susednim narodima drugog porekla i do postepenog nastanka novih država, modifikovanih religija, jezika i pisama (procesi su se odvijali po ovako navedenom redosledu). Treći veliki pohod sa Helmskog (Balkanskog) poluostrva, pod vođstvom cara Aleksandra Velikog, doveo je do uspostavljanja svetskog pancarstva i uspostavljanja kulturnog jedinstva na ogromnom prostoru, koje se očuvalo tokom nekoliko narednih vekova.