UMETNOST

Prvi tom Atlasa arhitekture raščlanjen je na opšti deo i na istoriju arhitekture evropskog i prednjeazijskog prostora, koja u prvom delu seže od visokorazvijenih kultura Mesopotamije pa do ranohrišćanskog perioda. Svako poglavlje započinje preglednim geografskim i vremenskim tablicama. U određenom smislu, Atlas funkcioniše kao prostorni koordinatni sistem: čitalac se u njemu može informisati o celokupnom toku istorije arhitekture ("vertikalno"), ali i o pojedinim razdobljima ("horizontalno").

Drugi tom Atlasa arhitekture podeljen je na tri velika dela: Srednji vek, Novi vek I, Novi vek II. U tom smislu, prati se razvoj od hrišćanskih bazilika, manastira i utvrđenja, preko romanike i gotike u kojima nastaju masivne i monumentalne katedrale, da bi u renesansi arhitektura bila posmatrana ne samo sa praktične, već i sa teorijske strane. Devetnaesti vek je posebno zanimljiv, prvenstveno zbog pojave industrijalizacije i novih konstruktivnih materijala (čelika i armiranog betona). Poslednji delovi Atlasa tiču se dvadesetog veka i novih pokreta i stilova - moderne arhitekture, koja sada ima tendenciju ne samo da bude praktična i funkcionalna, nego da vrlo često i šokira svojom spoljašnjošću. Kao i u prvom tomu Atlasa, i ovde se čitaocu nudi sistem uz pomoću kojega se i sam može lakše snaći u delovima knjige koji se tiču stilova, regija i istorije pojedinih epoha i zemalja.

Najneobicniji arhitektonski pristupi i resenja u oblikovanju kuca diljem sveta godinama praceni, analizirani i skupljani - objedinjeni su medju koricama ove knjige. Jin i Jang kuca, Kuca nade, Talasasta kuca, Kuća Rajsko utočište - samo su neki od naziva gradjevina koja plene svojom neobicnoscu i inspirisu na licnu kreaciju.… "Arhitektura budi raspolozenje kod ljudi. Zadatak arhitekture je, dakle, da ovo raspolozenje precizira. Soba mora da izgleda prijatno, kuća udobno. Sudska palata mora da se skrivenom poroku pojavi kao preteca slika. Banka mora da kaze: ovde je tvoj novac sigurno i dobro cuvan, kod postenih ljudi. Arhitekta to moze da postigne samo ako se nadoveze na one zgarde koje su dosad kod ljudi proizvele ovo raspolozenje" Adolf Loos

Osnove, norme, propisi o lokaciji, građenju, oblikovanju, potrebnom prostoru, odnosu prostorija, merama za zgrade, prostorije, opreme i pribore sa čovekom kao merilom i ciljem. Priručnik za građevinske stručnjake, investitore, predavače i studente.

Ovaj nezamenljiv, sveobuhvatan i kompaktan izvor informacija predstavlja priručnik za građevinske stručnjake, arhitekte, investitore, predavače i studente, sadrži osnove, norme, propise o lokaciji, građenju, oblikovanju, potrebnom prostoru, odnosu prostorija, merama za zgrade, prostorije, opremu i uređaje. Glavno merilo i cilj u svemu tome je čovek.

Ovo 39. izdanje Arhitektonskog projektovanja je prerađeno i osavremenjeno. Posebno je dat naglasak na narasloj odgovornosti projektanata za životnu sredinu, produbljeni su i prošireni aspekti biologije u građevinarstvu i građenja u starim zgradama.

Primarna namera teksta jeste pokušaj da rasvetli probleme vezane za funkcionalnu i oblikovnu artikulaciju urbanog prostora onim elementima koji se najčešće smatraju minornim, sekundarnim, „mikroarhitekturom“, čiji je značaj, u odnosu na tzv. primarne činioce formiranja gradskog prostora, sklon zanemarivanju i potcenjivanju.

Reč je o nameri teorijskog situiranja i obrade problematike koja se u savremenoj literaturi naziva urbani mobilijar i vizuelne komunikacije, a predstavlja značajan segment teorijskog pristupa dizajnu okoline.

Knjiga je dobitnik nagrade „Ranko Radović“ za 2008. godine, kao i specijalnog priznanja za dela iz oblasti umetnosti.

Knjiga predstavlja pregled arhitekture od drevne Grčke do današnjih dana, pri čemu je autor naglasak stavio na zgrade, arhitekte, datume, funkcije i stilove, a manje na teoriju, smatrajući da “ako čitalac ne zna šta je gotska arhitektura, šta je mislio Alberti, ili kako izgledaju crkve koje je podizao Boromini, onda teoretisanje nije smisleno.” Oslanjajući se na opšteprihvaćene poglede i stavove u arhitekturi, Jan Saton je sadržaj i koncepciju dela prilagodio potrebama studenata i ostale čitalačke publike.
Tragajući za počecima zapadne arhitekture, autor se okreće arhitekturi stare Grčke i Rima, smatrajući da je baš tu ustanovljena tradicija koja je određivala forme arhitekture sve do danas. U kontinuiranom procesu smenjivanja stilova, pronašao je njihovu međusobnu zavisnosost i neophodnost postojanja svakog prethodnog za pojavu novog stila. Baveći se krucijalnim pojavama, zdanjima i ličnostima od Vitruvija, Konstantina, Borominija, Paladija, preko neoklasicizma i neostilova, pa sve do modernizma i postmodernizma, Saton je uspeo u sažetoj i jasnoj formi da stvori nezaobilazno delo prilikom proučavanja razvoja stilova u arhitekturi.

U pitanju je knjiga vredna pažnje stručne javnosti i studenata arhitekture, koja obrađuje arhitektonska dešavanja u rasponu od šest vekova – počinjući romanikom i gotikom, i završavajući se manirizmom. Koncepcijski zamišljena kao istorijski, društveni, kulturni i umetnički pregled, ova knjiga se bavi stilskim problemima u arhitekturi, kritički i utemeljeno sagledavajući značajne građevine pojedinih epoha i njihove uticajne stvaraoce. Po prvi put prevedena na srpski jezik, u izdanju “Građevinske knjige”, Arhitektura italijanske renesanse predstavlja uspešan pokušaj sintetizacije velikog razdoblja u istoriji arhitekture.
Metodološki obradivši period pre renesanse u Italiji, Piter Marej je u velikoj meri obratio pažnju na uzročno-posledične veze dešavanja u istoriji i umetnosti, na osnovu čega je stvorio homogenu i logičku celinu. Autor je u ovom, trećem izdanju, naročitu pažnju posvetio bibliografiji, koja je ispravljena i predstavljena u celosti, zbog velikog interesovanja za italijansku arhitekturu od pre četiri decenije (1963), kada je knjiga prvi put i izdata.

Knjiga obuhvata 200 lepih kuća sa područja Nemačke, Francuske, Italije, Švajcarske i Grčke, zemalja čije
građevinsko umeće ima veliku primenu na našim prostorima, zahvaljujući, pre svega, velikom broju naših
radnika na privremenom radu. Značajna novina u ovom drugom izdanju jeste dodatak 20 novih kuća, čime je
broj sa prethodnih 180 zaokružen na cifru od 200 projekata.
Svaka kuća predstavljena je izgledom u koloru sa karakterističnim osnovama, dimenzijama objekta,
površinom svake prostorije, ukupnom površinom, obradom i padom krovne konstrukcije.

Vrsni poznavalac istorije umetnosti i istorije arhitekture novijeg doba, Nikolaus Pevsner, pored nekoliko objavljenih knjiga iz ovih oblasti (Zgrade u Engleskoj, Skice evropske arhitekture, Pioniri modernog dizajna, Studije o slikarstvu, arhitekturi i dizajnu, Istorija tipova gradnje), koje su svojim pojavljivanjem u javnosti odmah pozitivno prihvacene od strane strucne javnosti, dodatno je privukao paznju Izvorima moderne arhitekture i dizajna. Na temeljit i koncizan nacin, Pevsner je ovde izlozio razvoj arhitektonskih stilova sa kraja devetnaestog, pa sve do dvadesetog veka, primenjujuci metodologiju, koja se, pored objektivnih cinjenica i vec ranijih istoriografskih izvora, bazirala i na njegovim ostroumnim zapazanjima i zakljuccima. Posmatrajuci evoluciju stilova od Pjudzina, preko Ar-Nuvoa, Viljema Morisa i pokreta Arts and Crafts, pa sve do preteca modernista iz Cikaske skole, kao i onih "pravih" (Le Korbizje, Gropijus, Mis van der Roe), Pevsner je na sofisticiran i istancan nacin uocio sve međusobne veze ovih arhitektonskih strujanja i njihovih predstavnika, ali i razlike. Posmatrajuci evoluciju stilova u skladu sa drustvenim i istorijskim zbivanjima, "izolovao" je i definisao pocetke moderne arhitekture, koji su vremenom, zahvaljujuci reprezentativnim zdanjima, postali pravi izraz modernog vremena u kojem zivimo.

Paladijevo veliko delo je publikovano i prevođeno mnogo puta. Postalo je najvišecitiran tekst iz arhitekture na Zapadu, gde je dominirao u arhitektonskim studijamasve dok akademski principi u 19. veku nisu postali arhitektonska norma. Prviengleski prevod iz 1738. godine, nastao je od strane Roberta Tavernora i RičardaŠofildsa, 1997. godine. Činjenica je da nije moguće razumeti rimsku i modernuarhitektonsku prošlost na Zapadu ili građevinsku tehnologiju bez poznavanjaPaladijevog spisa.Reč je o antologijskom delu iz domena teorije i istorije arhitekture, sa krajašesnaestog veka. Paladio je u njemu izložio vlastita umetnička opredeljenja napolju arhitekture i građevinarstva, koja su u narednim vekovima, zahvaljujućipravovremenom štampanju na više različitih jezika, predstavljali podsticajnaizvorišta prilikom kreiranja novih graditeljskih programa. Svoje stavove Paladio jepotkrepio obiljem crteža i skica, koje ilustruju genezu, tipologiju i estetiku njegoveumetnosti.

Preko 1200 ilustracija, osnova, poprečnih preseka i crteža na preko 500 strana
Ova knjiga izuzetno dobro spaja tehničko znanje sa glavnim pitanjima estetike i stavlja ih obe u kulturnoistorijski odnos. Konstrukcija se u ovde ne sagledava samo sa tehničkog aspekta već i sa aspekata umetničke kreacije koja je tim izrazitija što je bolje ovladano tehničko-konstruktivnim osnovama. Esejističke refleksije i tematske nedoumice prepliću se sa razmišljanjima usmerenim na praksu i konkretnim preglednim primerima.
Knjiga predstavlja značajan most između obrazovanja i prakse, između studenata i arhitekata, i biće inspiracija svima (mišljenje komisije za RIBA Bookshops Award), i jedan je od najboljih ogleda na polju arhitekture i gradskog planiranja (prema mišljenju komisije za PSP Award).

„Izvrsna i bogato ilustrovana studija, chiaroscuro portret pobožnog i razuzdanog čoveka, i analiza najinventivnijih i najveštijih umetnika“-The Times Educational Supplement
Skulptor i arhitekta, Bernini je bio poslednji od velikih genijalaca koji su Italiju načinili umetničkim centrom Evrope preko trista godina. „Bernini kao da pomera granice mermerne strukture do njenih ekstremnosti“, on je dao nov, živahan kvalitet svojim portretima, hvatajući živ i spontan izraz na svojim modelima i donoseći nov postupak tradicionalnim temama kao što je David. Nov je i Berninijev cilj da skulpturu učini delom veće zamisli i da je poveže sa arhitektonskim okruženjem. Njegovo najpoznatije delo ovog tipa je Zanos Svete Tereze, koje se nalazi u Kapeli Kornaro, i koje je uzbudljivo i lepo, čak i vizionarsko.Odlična i pedantna studija Howarda Hibbarda istražuje evoluciju ove sveobuhvatne umetničke vizije. Zajedno sa izdašnim reprodukcijama, ona je važan prilog razumevanju doba baroka i jednog od njegovih najvećih umetnika.
„Srpska čitalačka publika, uključujući i eksperte, pojavom ove knjige dobiće značajan izvor novih saznanja, ali i podsticaj za tumačenje najspecifičnijih aspekata Berninijevog rada. Tumači skulpture i arhitekture na osnovu nje će proveravati vlastita metodološka polazišta, dok će studenti različitih likovnih disciplina steći temeljit uvid u slojevito delo Đanlorenca Berninija, i to iz prve ruke, na svom maternjem jeziku“ (iz stručne recenzije prof. dr Aleksandra Kadijevića)

Opšti ciljevi knjige su: 1/da razvija svest arhitekte, projektanta enterijera, graditelja, proizvođača i korisnika o važnosti antropometrije u odnosu na unutrašnji prostor i potrebe ljudi; 2/da pruži arhitekti i projektantu enterijera osnovna znanja iz antropometrije i prirode, porekla, ograničenja i pravilne upotrebe datih podataka; 3/da upozna arhitektu i projektanta enterijera sa izvorom antropometrijskih podataka koji su važni za prirodu onih problema projektovanja na koje se najčešće nailazi, kao i da ove podatke prezentira na pogodan način; 4/na osnovu ovih antropometrijskih podataka da snabde arhitektu i projektanta enterijera serijom grafički predstavljenih direktivnih standarda dovodeći u vezu gabarit ljudskog tela sa fizičkim komponentama tipskih unutrašnjih prostora u kojima ljudi žive, rade ili se zabavljaju.