ARHITEKTURA

Arhitektura u 20. veku je jedna od najznačajnijih enciklopedija moderne arhitekture u svetu. Ova knjiga se većgodinama koristi kao dodatna literatura na Arhitektonskim fakultetima u Srbiji i svetu. Tašen je nedavno napravio dopunjeno izdanje koje bi trebalo da predstavlja konačni vodič kroz arhitektonske škole i pravce u 20. veku i da pruži naznake o razvoju arhitekture u novom milenijumu.

Prvi tom Atlasa arhitekture raščlanjen je na opšti deo i na istoriju arhitekture evropskog i prednjeazijskog prostora, koja u prvom delu seže od visokorazvijenih kultura Mesopotamije pa do ranohrišćanskog perioda. Svako poglavlje započinje preglednim geografskim i vremenskim tablicama. U određenom smislu, Atlas funkcioniše kao prostorni koordinatni sistem: čitalac se u njemu može informisati o celokupnom toku istorije arhitekture ("vertikalno"), ali i o pojedinim razdobljima ("horizontalno").

Drugi tom Atlasa arhitekture podeljen je na tri velika dela: Srednji vek, Novi vek I, Novi vek II. U tom smislu, prati se razvoj od hrišćanskih bazilika, manastira i utvrđenja, preko romanike i gotike u kojima nastaju masivne i monumentalne katedrale, da bi u renesansi arhitektura bila posmatrana ne samo sa praktične, već i sa teorijske strane. Devetnaesti vek je posebno zanimljiv, prvenstveno zbog pojave industrijalizacije i novih konstruktivnih materijala (čelika i armiranog betona). Poslednji delovi Atlasa tiču se dvadesetog veka i novih pokreta i stilova - moderne arhitekture, koja sada ima tendenciju ne samo da bude praktična i funkcionalna, nego da vrlo često i šokira svojom spoljašnjošću. Kao i u prvom tomu Atlasa, i ovde se čitaocu nudi sistem uz pomoću kojega se i sam može lakše snaći u delovima knjige koji se tiču stilova, regija i istorije pojedinih epoha i zemalja.

Nikola Nestorović jedan je od najznačajnijih arhitekata u Srbiji, čije je stvaralaštvo obeležilo i obogatilo, beogradsku i srpsku arhitekturu tokom poslednje decenije devetnaestog i prve decenije dvadesetog veka. Iako je u istoriografiji prepoznat kao nosilac novog stila secesije, kao i da je njegov graditeljski opus imao uticaj na razvoj novije srpske arhitekture, celokupan stvaralački, naučni i stručno-publicistički rad, do sada nije bio predmet posebnog istraživanja. Ova disertacija ima za cilj da istraži sve aspekte delovanja Nikole Nestorovića, sa posebnim osvrtom na kontekst u kome je stvarao, kroz definisanje uticaja i izvora pod kojim su dela nastajala, kao i podsticajnih ali i negativnih uticaja sredine, koji su se odrazili na njegovo stvaralaštvo.
Težište rada je na rasvetljavanju pojedinačnih faza i pojava, poređenjem sa primerima iz okruženja, kao i iz sredina koje su mogle da imaju neposredni uticaj na njegovo profesionalno delovanje i graditeljski opus. U skladu sa predmetom i ciljevima istraživanje je temeljeno na istoriografskom metodu zasnovanom na prikupljanju, analiziranju, klasifikaciji i kvalifikaciji svih dostupnih primarnih i sekundarnih izvora od značaja za iscrpno istraživanje uloge i stvaralaštva Nikole Nestorovića. Do danas je poznato da je projektovao šezdesetosam objekata, uglavnom javne, poslovne i stambene namene, dok se u domenu sakralne arhitekture oprobao na dva projekta, odnosno konkursna rada.Stvaralačka delatnost od tri decenije i velika produktivnost, omogućili su sveobuhvatno sagledavanje, ne samo projektantskog opusa autora, nego i srpske arhitekture tog perioda i pojedinih njenih najznačajnijih primera, čiji je upravo Nestorović autor.
Obrazovan u duhu akademizma, a savremen u shvatanjima, tokom celog stvaralačkog rada kretao se između akademskih postulata i savremenih secesijskih težnji, pod uticajem sredine u kojoj je stvarao.Na početku karijere kanoni akademizma su mu poslužili kao sigurni i provereni oslonac, da bi kroz saradnju sa arhitektom Androm Stevanovićem, ostvario veću sigurnost i slobodu u individualnijem umetničkom izrazu.

Ovaj nezamenljiv, sveobuhvatan i kompaktan izvor informacija predstavlja priručnik za građevinske stručnjake, arhitekte, investitore, predavače i studente.

Sadrži osnove, norme, propise o lokaciji, građenju, oblikovanju, potrebnom prostoru, odnosu prostorija, merama za zgrade, prostorije, opremu i uređaje. Glavno merilo i cilj u svemu tome je čovek.

Ovo izdanje Arhitektonskog projektovanja je prerađeno i osavremenjeno. Posebno je dat naglasak na narasloj odgovornosti projektanata za životnu sredinu, produbljeni su i prošireni aspekti biologije u građevinarstvu i građenja u starim zgradama.

Ova knjiga traje skoro ceo jedan vek kroz Nojfert zadužbinu koju je osnovao Ernst Nojfert koji je za života radio na ukupno tridest dva izdanja. Prvi put je izašla 1936. a 1979. u svom 30. izdanju znatno je inovirana i proširena.

Ovo prerađeno i osavremenjeno izdanje sadrži preko 6000 slika i tabela. “Samo onaj ko se menja, ostaje mi blizak” citirao je Nojfert Ničea u svom predgovoru, a citatom Konfučija “Ja svom učeniku dajem jedan ugao, ostala tri treba on sam da pronađe!” definisao je koncept ovog priručnika.

Licencna izdanja ovog rada izašla su na engleskom, francuskom, španskom, portugalskom, italijanskom, grčkom, turskom, češkom, hrvatskom, srpskom, slovenačkom, mađarskom, poljskom, ruskom, indonežanskom, japanskom, kineskom, rumunskom i bugarskom jeziku.

Skup tekstova iz arhitekture, urbanizma i strateškog (prostornog) planiranja objavljenih u Kulturnom dodatku Politike od 1975. do 1920. godine. Centralna tema je fenomen grada analiziran sa različitih stanovišta: ekonomskih, društvenih, kulturnih, ekoloških, umetničkih i tehnoloških. Knjiga je ilustrovana mapama, crtežima projekata, fotografijama... Postavljena hronologija (poslednje četiri decenije) omogućava da se prati razvoj onoga o čemu autor piše, i to čini ovaj rukopis zanimljivim i živim, nezastarelim.

Ova na svaki način ambiciozno sačinjena knjiga pored toga što predstavlja opus našeg istaknutog arhitekte Mustafe Musića, poput neke vrste brodskog dnevnika,daje i dobru sliku naše urbane kulture razdoblja od 1975 – 2020, pa će stoga biti dragoceno štivo za svedoke tog vremena, a izvesno i za mlade radoznalce.

Iz recenzija kolega Luke Skansija i Vladana Djokića:

Ova knjiga je prepuna iskri, tragova, pitanja…svako ko se bavi razumevanjem vremenskih i istorijskih okvira arhitektonske kulture zadnjih pedeset godina na našim prostorima naći će u radu Musića teme za daljnja istraživanja. Buntovnička, skoro avangardna metodologija afirmacije ideja kroz instalacije i manifeste je to što od početka čini njegov rad posebnim.

Ako se za stvaralački opus arhitekte Mustafe Musića sa pravom može reći da je avangardan, samo sebi svojstven, originalan, dosledan u svom kreativnom pristupu, onda se prema monografiji Arhitekt Mustafa Musić treba odnositi kao prema kontinualnom sledbeniku njegove stvaralačke pozicije.

Knjigu preporučujem ne samo arhitektima, umetnicima i dizajnerima, već i svima onima čija lična interesovanja teže ka misaonoj i perceptivnoj stimulaciji.

Knjiga je stručni bedeker 110 najznačajnijih novosadskih arhitektonskih dela, koji hronološki obuhvataju prvu polovinu 18. veka i kraj 20. veka. Dodatnu informaciju predstavljaju podeoni sintezni tekstovi o XVIII i XIX veku i posebno za XX vek u kojima je data analiza i prikaz razvoja stilske arhitekture i urbanizma u gradu na jugu austrougarske monarhije. Obuhvaćeni su objekti rađeni u baroku, klasicizmu, bidermajeru, romantizmu, istorizmu, secesiji, artdekou, međuratnoj modernoj i posleratnoj savremenoj modernoj arhitekturi.

Monografija „Spasoje Krunić: PROSTORNE METAFORE” ima za predmet život, profesionalni rad i delo profesora arhitekture u penziji Spasoja Krunića kao jedinog preostalog militantnog arhitekte kod nas, kako to ističe urednik A. Bobić u pogovoru. Studiozni traktat o delu Spasoja Krunića i pronicljivu analizu odnosa i presečnih tačaka njegovog života i rada izradila je Ljubice Jelisavac – Katić. Sveobuhvatnosti monografije doprinela je studija o Krunićevom delu estetičara arhitekture prof. Vladimira Maka, kao i esej akademika i profesora arhitekture u penziji Milana Lojanice o rukotvorenim skicama Spasoja Krunića. Vladimir Milenković je učinio umetnički izraz imanentnim ovoj monografiji.

Okupljajući radove autora različitog profila – istoričara, istoričara umetnosti i istoričara/teoretičara arhitekture – ovaj zbornik ispituje sličnosti i razlike u procesima planiranja, izgradnje, uređenja, organizacije i ulepšavanja gradova Evrope i Balkana

Bilo da je reč o rušenju srednjovekovnih zidina ili uklanjanju starih četvrti iz osmanskog perioda, jasno je da su gradovi Balkana i Evrope, svaki sa svog istorijskog, političkog i kulturološkog polazišta, prolazili kroz slične procese radikalnog preosmišljavanja. Te transformacije gradova, koje su planski sprovođene u XIX veku, bile su ključni događaji urbane istorije. Upravo njima je strukturalno i vizuelno definisana sama ideja grada, koja i danas čini važan deo kolektivnog identiteta i savremene urbane kulture.
Okupljajući radove autora različitog profila – istoričara, istoričara umetnosti i istoričara/teoretičara arhitekture – ovaj zbornik ispituje sličnosti i razlike u procesima planiranja, izgradnje, uređenja, organizacije i ulepšavanja gradova Evrope i Balkana. Istražujući devetnaestovekovne koncepte pojma „modernizacije“, kao i njegovo različito razumevanje u pojedinim državama i regijama, knjiga osvetljava pojedinačne slučajeve planske urbanizacije i restruktuiranja gradova Zapadne i Srednje Evrope, kao i onih na Balkanu: Atine, Sofije, Rusea, Bukurešta i Beograda.

Osnove, norme, propisi o lokaciji, građenju, oblikovanju, potrebnom prostoru, odnosu prostorija, merama za zgrade, prostorije, opreme i pribore sa čovekom kao merilom i ciljem. Priručnik za građevinske stručnjake, investitore, predavače i studente.

Ovaj nezamenljiv, sveobuhvatan i kompaktan izvor informacija predstavlja priručnik za građevinske stručnjake, arhitekte, investitore, predavače i studente, sadrži osnove, norme, propise o lokaciji, građenju, oblikovanju, potrebnom prostoru, odnosu prostorija, merama za zgrade, prostorije, opremu i uređaje. Glavno merilo i cilj u svemu tome je čovek.

Ovo 39. izdanje Arhitektonskog projektovanja je prerađeno i osavremenjeno. Posebno je dat naglasak na narasloj odgovornosti projektanata za životnu sredinu, produbljeni su i prošireni aspekti biologije u građevinarstvu i građenja u starim zgradama.

Primarna namera teksta jeste pokušaj da rasvetli probleme vezane za funkcionalnu i oblikovnu artikulaciju urbanog prostora onim elementima koji se najčešće smatraju minornim, sekundarnim, „mikroarhitekturom“, čiji je značaj, u odnosu na tzv. primarne činioce formiranja gradskog prostora, sklon zanemarivanju i potcenjivanju.

Reč je o nameri teorijskog situiranja i obrade problematike koja se u savremenoj literaturi naziva urbani mobilijar i vizuelne komunikacije, a predstavlja značajan segment teorijskog pristupa dizajnu okoline.

Knjiga je dobitnik nagrade „Ranko Radović“ za 2008. godine, kao i specijalnog priznanja za dela iz oblasti umetnosti.

Knjiga predstavlja pregled arhitekture od drevne Grčke do današnjih dana, pri čemu je autor naglasak stavio na zgrade, arhitekte, datume, funkcije i stilove, a manje na teoriju, smatrajući da “ako čitalac ne zna šta je gotska arhitektura, šta je mislio Alberti, ili kako izgledaju crkve koje je podizao Boromini, onda teoretisanje nije smisleno.” Oslanjajući se na opšteprihvaćene poglede i stavove u arhitekturi, Jan Saton je sadržaj i koncepciju dela prilagodio potrebama studenata i ostale čitalačke publike.
Tragajući za počecima zapadne arhitekture, autor se okreće arhitekturi stare Grčke i Rima, smatrajući da je baš tu ustanovljena tradicija koja je određivala forme arhitekture sve do danas. U kontinuiranom procesu smenjivanja stilova, pronašao je njihovu međusobnu zavisnosost i neophodnost postojanja svakog prethodnog za pojavu novog stila. Baveći se krucijalnim pojavama, zdanjima i ličnostima od Vitruvija, Konstantina, Borominija, Paladija, preko neoklasicizma i neostilova, pa sve do modernizma i postmodernizma, Saton je uspeo u sažetoj i jasnoj formi da stvori nezaobilazno delo prilikom proučavanja razvoja stilova u arhitekturi.

U pitanju je knjiga vredna pažnje stručne javnosti i studenata arhitekture, koja obrađuje arhitektonska dešavanja u rasponu od šest vekova – počinjući romanikom i gotikom, i završavajući se manirizmom. Koncepcijski zamišljena kao istorijski, društveni, kulturni i umetnički pregled, ova knjiga se bavi stilskim problemima u arhitekturi, kritički i utemeljeno sagledavajući značajne građevine pojedinih epoha i njihove uticajne stvaraoce. Po prvi put prevedena na srpski jezik, u izdanju “Građevinske knjige”, Arhitektura italijanske renesanse predstavlja uspešan pokušaj sintetizacije velikog razdoblja u istoriji arhitekture.
Metodološki obradivši period pre renesanse u Italiji, Piter Marej je u velikoj meri obratio pažnju na uzročno-posledične veze dešavanja u istoriji i umetnosti, na osnovu čega je stvorio homogenu i logičku celinu. Autor je u ovom, trećem izdanju, naročitu pažnju posvetio bibliografiji, koja je ispravljena i predstavljena u celosti, zbog velikog interesovanja za italijansku arhitekturu od pre četiri decenije (1963), kada je knjiga prvi put i izdata.

Knjiga obuhvata 200 lepih kuća sa područja Nemačke, Francuske, Italije, Švajcarske i Grčke, zemalja čije
građevinsko umeće ima veliku primenu na našim prostorima, zahvaljujući, pre svega, velikom broju naših
radnika na privremenom radu. Značajna novina u ovom drugom izdanju jeste dodatak 20 novih kuća, čime je
broj sa prethodnih 180 zaokružen na cifru od 200 projekata.
Svaka kuća predstavljena je izgledom u koloru sa karakterističnim osnovama, dimenzijama objekta,
površinom svake prostorije, ukupnom površinom, obradom i padom krovne konstrukcije.

Vrsni poznavalac istorije umetnosti i istorije arhitekture novijeg doba, Nikolaus Pevsner, pored nekoliko objavljenih knjiga iz ovih oblasti (Zgrade u Engleskoj, Skice evropske arhitekture, Pioniri modernog dizajna, Studije o slikarstvu, arhitekturi i dizajnu, Istorija tipova gradnje), koje su svojim pojavljivanjem u javnosti odmah pozitivno prihvacene od strane strucne javnosti, dodatno je privukao paznju Izvorima moderne arhitekture i dizajna. Na temeljit i koncizan nacin, Pevsner je ovde izlozio razvoj arhitektonskih stilova sa kraja devetnaestog, pa sve do dvadesetog veka, primenjujuci metodologiju, koja se, pored objektivnih cinjenica i vec ranijih istoriografskih izvora, bazirala i na njegovim ostroumnim zapazanjima i zakljuccima. Posmatrajuci evoluciju stilova od Pjudzina, preko Ar-Nuvoa, Viljema Morisa i pokreta Arts and Crafts, pa sve do preteca modernista iz Cikaske skole, kao i onih "pravih" (Le Korbizje, Gropijus, Mis van der Roe), Pevsner je na sofisticiran i istancan nacin uocio sve međusobne veze ovih arhitektonskih strujanja i njihovih predstavnika, ali i razlike. Posmatrajuci evoluciju stilova u skladu sa drustvenim i istorijskim zbivanjima, "izolovao" je i definisao pocetke moderne arhitekture, koji su vremenom, zahvaljujuci reprezentativnim zdanjima, postali pravi izraz modernog vremena u kojem zivimo.

Paladijevo veliko delo je publikovano i prevođeno mnogo puta. Postalo je najvišecitiran tekst iz arhitekture na Zapadu, gde je dominirao u arhitektonskim studijamasve dok akademski principi u 19. veku nisu postali arhitektonska norma. Prviengleski prevod iz 1738. godine, nastao je od strane Roberta Tavernora i RičardaŠofildsa, 1997. godine. Činjenica je da nije moguće razumeti rimsku i modernuarhitektonsku prošlost na Zapadu ili građevinsku tehnologiju bez poznavanjaPaladijevog spisa.Reč je o antologijskom delu iz domena teorije i istorije arhitekture, sa krajašesnaestog veka. Paladio je u njemu izložio vlastita umetnička opredeljenja napolju arhitekture i građevinarstva, koja su u narednim vekovima, zahvaljujućipravovremenom štampanju na više različitih jezika, predstavljali podsticajnaizvorišta prilikom kreiranja novih graditeljskih programa. Svoje stavove Paladio jepotkrepio obiljem crteža i skica, koje ilustruju genezu, tipologiju i estetiku njegoveumetnosti.

Preko 1200 ilustracija, osnova, poprečnih preseka i crteža na preko 500 strana
Ova knjiga izuzetno dobro spaja tehničko znanje sa glavnim pitanjima estetike i stavlja ih obe u kulturnoistorijski odnos. Konstrukcija se u ovde ne sagledava samo sa tehničkog aspekta već i sa aspekata umetničke kreacije koja je tim izrazitija što je bolje ovladano tehničko-konstruktivnim osnovama. Esejističke refleksije i tematske nedoumice prepliću se sa razmišljanjima usmerenim na praksu i konkretnim preglednim primerima.
Knjiga predstavlja značajan most između obrazovanja i prakse, između studenata i arhitekata, i biće inspiracija svima (mišljenje komisije za RIBA Bookshops Award), i jedan je od najboljih ogleda na polju arhitekture i gradskog planiranja (prema mišljenju komisije za PSP Award).

Opšti ciljevi knjige su: 1/da razvija svest arhitekte, projektanta enterijera, graditelja, proizvođača i korisnika o važnosti antropometrije u odnosu na unutrašnji prostor i potrebe ljudi; 2/da pruži arhitekti i projektantu enterijera osnovna znanja iz antropometrije i prirode, porekla, ograničenja i pravilne upotrebe datih podataka; 3/da upozna arhitektu i projektanta enterijera sa izvorom antropometrijskih podataka koji su važni za prirodu onih problema projektovanja na koje se najčešće nailazi, kao i da ove podatke prezentira na pogodan način; 4/na osnovu ovih antropometrijskih podataka da snabde arhitektu i projektanta enterijera serijom grafički predstavljenih direktivnih standarda dovodeći u vezu gabarit ljudskog tela sa fizičkim komponentama tipskih unutrašnjih prostora u kojima ljudi žive, rade ili se zabavljaju.

Ekološku gradnju svi žele: arhitekte, inženjeri, graditelji i investitori. Ali, mnogi od njih ekološka pitanja još uvek ne shvataju kao izazov, već kao ograničenje stvaralačke slobode.
Ova knjiga opisuje osnove ekološke gradnje u smislu celokupnog planiranja, prikazuje tehnologije snabdevanja vodom, grejanjem, klima-uređajima, električnom energijom i pokazuje kako prirodna ventilacija i osvetljenje od samog početka mogu biti integrisani u strukturu zgrade. I konačno, ona daje brojne primere kako se već danas mogu koristiti sunčeva i energija vetra, kišnica, zemljine toplote i drugi termički sistemi radi očuvanja prirodnih resursa.
Sve više graditelja i investitora postaju svesni da drugačije treba da uobličimo zgrade budućnosti, da ih napravimo otpornijim.
Radi boljeg razumevanja određenih građevinsko-klimatskih, aerofizičkih i tehničkih procesa i funkcija predstavljene su odgovarajuće osnove u lako razumljivom obliku.