DOMAĆI AUTORI

Beograd četiri je nastavak sage o Beogradu i njegovim žiteljima.On prati sudbine junaka koje smo sretali u prethodnim romanima u najtamnijem periodu nemačke okupacije ali i posleratnu euforiju stvaranja novog,ne samo političkog nego i emocionalnog i misaonog sistema,novog govora,novog ponašanja i običaja,novih stanovnika,uvodeći u priču i nove žitelje,ne samo dedinjskih vila i otetih stanova,nego i savamalskih i dorćolskih udžerica.

Neki od starijih žitelja prestonice će odustati od života,nekim mladim rat će pomoći u tome,neki će svoje komunističko oduševljenje zameniti boravkom na Jadranu.Kažu da je Goli otok bio pun Crnogoraca, Dalmatinaca i Beograđana.

"Beograd tri po logici stvari predstavlja nastavak romana Beograd i Beograd dva ali je pisan i tako da zasebno predstavlja poetičku,fabulativnu i romanesknu celinu. Ergo,može se čitati sa potpunim razumevanjem i kao samostalna celina.

Beograd tri nastavlja da prati sudbine trojice dečaka koje sudbina istog dana, sad već nekoliko decenija ranije, sa različitih strana dovodi u Beograd, ali sada su to već zreli ljudi sa formiranim porodicama, profesijama, naravima i sudbinama.

Beograd tri najvećim delom obuhvata period između dva rata, formiranje, uspon i gordo posrtanje jedne nove, velike države i prestonice, koja, odjednom, više nije pogranična karaula.

U tih dvadesetak godina između dva velika svetska krvoliptanja stasaće i sinovi i kćeri naših junaka i junakinja, uneti nove poglede na život, otadžbinu, ljubav, desiće se novo kraljeubistvo, nova okupacija, Beograd će opet goreti, razrušen i ponižen, ovaj put sa drugačijom mišlju kako ga i da li ga braniti, suočen sa katastrofičnom, varvarski surovom okupacijom, u kojoj će se neki junaci lišiti obraza da bi preživeli a neki lišiti života da bi sačuvali obraz, gde će se junaci ranijih romana, kao seme maslačka, rasuti po raznim političkim i istorijskim putevima i stranputicama, od Španskog građanskog rata, do Amerike, vešala na Terazijama ili savamskih sokaka i ćoškova, učestvujući u svim velikim istorijskim događajima ili kao kreatori i inspiratori ili kao žrtve, potvrđujući verovanje da je istorija tek zbir pojedinacnih sudbina.

Kao i oni koji mu prethode, Beograd tri se čita u dahu, nudeći i lepotu reči i obilje događaja, koristeći istoriju tek kao ram za kolektivni portret zanimljivih, neobičnih i po svemu atipčnih junaka.

Nepunih godinu dana otkako je na promociji romana Beograd Siniša Kovačević nagovestio vernoj čitalačkoj publici da je njegov peti roman u nizu zapravo prvenac budućeg petoknjižja, te da ćemo iz godine u godinu pratiti romanesknu sudbinu srpske prestonice i njenih stanovnika i došljaka tokom jednog burnog veka – od samog kraja XIX stoleća i oslobođenja od turskog jarma, vremena kada je otomanska kasaba izrastala u modernu evropsku metropolu, do početka novog milenijuma i današnjih dana – piščevo obećanje je ispunjeno i pred nama je još jedno remek-delo književne reči, roman Beograd dva...

U priči smeštenoj među ove korice, Siniša Kovačević vrlo vešto, mahom hronološki ali na momente i retrospektivno, ukršta i plete pripovedačke niti, upoznajući čitaoce sa novim romanesknim likovima i vraćajući na scenu dobro znane junake svog Beograda, koji su ljubiteljima piščeve proze prirasli za srce još na stranicama prethodnog romana.

Čini se, dok listovi ove knjige lete pod prstima, da je autor sa lakoćom napisao jednu posve novu, fabulativno savršeno zaokruženu priču, koja je u isto vreme i sasvim prirodan nastavak stare. Tako se pred očima vernog Kovačevićevog čitaoca dalje razvija književni život Stefana Vukobrata, Pavla Kozarevića i Strahinje Milosavljevića, trojice dečaka koji su na Malu Gospojinu, leta Gospodnjeg 1899, udesom sudbine ili voljom roditeljskom i svojih bližnjih, prvi put kročili na tlo Beograda.

Trojica dvanaestogodišnjaka,sticajem okolnosti,istog dana,dvadesetosmog avgusta 1899 stižu u Beograd.

Stefana Vukobrata otac brani od gladi i iz Hercegovine i šalje kod bogatog kuma, Strahinju Milosavljevića sklanjaju kod tetke, od krvne osvete sa Kosova, jer mu je otac,zatekavši ga u krađi šume,ubio komšiju Albanca, Pavle Kozarević dolazi sa ocem Živanom iz Budimpeste,prateći oca koji ima nameru da pomogne u stvaranju moderne srpske države i njenoj evropeizaciji.

Prvi put će se sresti na dočeku nove hiljadudevetstote godine,u hotelu Srpska kruna,gde će Pavle i Strahinja ucestvovati u "evropski" zamišljenom umetničkom programu,Stefan će biti tu da loži kaljevu furunu,donosi drva i pomaže u kujni.

Roman ih prati do 1912 godine i odlaska Prvi , potom i u Drugi balkanski rat, vezujući i preplićući i njihove sudbine ali i sudbinu Beograda, koji je na jednu nogu obuo lakovanu cipelu i zakoračio ka Evropi, Verdiju, Ibzenu a druga noga je jos uvek u konduri, zaglavljena u orijentalnom blatu, obavijena mirisom ćumura i zvukom zurli.

Njihovo odrastanje prate i burni politički događaji, kraljeubistvo i smena dinastije,aneksija Bosne od strane Austrougarske, pripreme za Balkanski rat, zajedno sa njima menja se i raste i Beograd,kao glavni junak ovog romana. Uostalom,roman se i zove Beograd.

Kada posle dvadeset godina boravka u Kanadi, doktor Vojin Stojanović odluči, neočekivano i odjednom, da se vrati u Srbiju i pozvoni na nekoliko vratiju u Zemunu, Somboru, Beogradu... Da skokne do Zagreba, neće znati u šta se upušta. Razumevaće postepeno u kakvu političku kaljugu se pretvorila njegova Prva Otadžbina i u kakav mulj kriminala, podlosti i beščašća je potonuo njegov rodni grad. Kada mu, u jednom trenutku, život bude ozbiljno ugrožen, odlučiće da se vrati u Drugu Otadzbinu, u Toronto... A onda će se, opet hirovito i nenadano, predomisliti i odlučiti da ostane i da se bori...

Roman “Gospodar greha” Siniša Kovačević smešta na egzotični Kavkaz, u izmišljenu zemlju Egiriju nastalu raspadom Sovjetskog Saveza, u muški manastir. Zašto se priča ne dešava u nekom srpskom manastiru, nakon Kovačevićevih iskustava sa dramom “Sveti Sava” nije teško zaključiti, naročito ako se u obzir uzme činjenica da je priča apsolutno i potpuno moguća i ovde, dakle, ona je potpuno srpska, ali se može sa lakoćom smestiti i u bilo koji ruski, jezuitski ili budistički manastir.

Priča tek od svog pojedinačnog polazišta, baveći se sudbinama igumana Varte i mladog slikara Ilije, koji ničiji i niotkuda stiže u manastir Svetog Iraklija Čudotvorca, dolazi do nivoa potpune opštosti I apsolutnog razumevanja, bez obzira na geografsku širinu, mentalitetsku, političku ili religijsku posebnost. Nevini i naivni mladić sticajem okolnosti upašće u tamnovilajetski prostor zla i greha, koje iguman Varta svesno skuplja pod svoj krov, da bi ostale manastire u svojoj otadžbini poštedeo smrtnih grehova, i njihovih protagonista, računajući, pogrešno, da je bolje da su pod istim krovom i da imaju jednog gazdu i gospodara. Prekasno će razumeti da gresima njihovih vlasnika, a ni njima samima, nije on gazdovao i gospodario, nego da im je služio.

Kad je o opusu u celini reč, u predgovoru prvom Kovačevićevom romanu “Godine vrana”, gospodin Manojlo Vukotić kaže, parafraziram: dobili smo veliki roman. Nakon drugog, “Osvajanje zavičaja”, još hrabrije ustvrđuje: dobili smo velikog romanopisca. Dodaću, ništa manje skroman i umeren od cenjenog gospodina Vukotića, romanom “Reka sa četiri ušća” dobijamo jedan od najboljih romana na srpskom jeziku, u kome se pisac bavi, bez ikakve vremenske distance, svojim vremenom i savremenicima, a nakon “Gospodara greha” reći ću: dobili smo i veliki opus. Ukoliko četiri romana smatramo opusom... A trebalo bi, itekako!

G. Mirko Žarić

Porodica Vučić krenula je iz krša Crne Gore u predele mnogoplodne Vojvodine, koju su napustile hiljade ratnogubitničkih nemačkih porodica.
Svu tu veliku dramu seoba mnogih porodica iz krša i naseljavanje u ravnicu, Siniša Kovačević je u romanu "Osvajanje zavičaja" opisao sočnim jezikom, eksplozijama ličnih i porodičnih sukoba. Ali, koliko to izgleda na prvi pogled onovremeno, ono je i savremeno. Jer, ovde još vladaju ratničke prečice, partijska vernost, poslušnost vođi, izdaje, prevare, rušenja crkava i spomenika, otimačine imanja i kuća... Kao što su oni partizanski oficiri i partijci užadima vezanim za traktor rušili krstove i zvonike sa vojvođanskih crkava i crkve pretvarali u silose za žito, tako i danas silnici ruše sve što je na zemljištu gde su oni ucrtali da grade svoje raskošne vile ili skupocena stambena naselja.
Knjiga koja nikog neće ostaviti ravnodušnim, u kojoj ćemo se svi naći.

Grad okovan ledom. Promrzao. Žitelji pale knjige i nameštaj da bi se bar na minut ogrejali. Vreme neočekivanih ljubavi, oficirskih dvoboja, tihih sahrana, bežanije, spasavanja časti. Vreme prekog suda, vešala, izroda… Vreme kada čak i vrane napastvuju grad i nebo pretvaraju u crni oblak.

Vreme je Prvog svetskog rata i prve godine slobode.

Roman “Godine vrana” Siniše Kovačevića je najautentičnije viđena sudbina Beograda pre jednog veka. Monumentalni istorijski mozaik u mermeru. Raskošna čitanka naše sudbine.

Jezgrovit, raskošan, precizan Kovačevićev rečnik – kao ivice sablji srpskog oficira, koje se još vitlaju po srpskim kafanama – ne daju predaha. Idući direktno u priču, u komore srca, bez raspevanih uvoda i filozofskih meditacija, čitaocu se lako otkrivaju likovi, porodični odnosi, prevare, istine, saloni, spomenici, crkve…

Sve najbolje što je iskusio u pozorišnom, televizijskom i filmskom trodecenijskom trajanju, Siniša Kovačević je sada izneo na sofru i podario slavlje čitanja.

Kovačevićev prvenac ”Godine vrana” nije proba, niti zalet, istrčavanje ili pokušaj. To je – romančina kakva odavno nije poklonjena srpskoj literaturi.