Mihailo Petrović Alas bio je osnivač naše matematičke nauke, ali i vaspitač i učitelj čitavih naraštaja naših matematičara. Sa izvora velike nauke, francuske matematike s kraja XIX veka, on je usvojio mnoge nove ideje koje vode ka stvarnom napretku nauke. On je jedini srpski matematičar koji je ušao u krug sto najznamenitijih Srba.
Sudbina Gundulićevog Osmana, možda i ove knjige, jednako je neobična, na trenutke veoma žalosna, poput one koja je sultanu dodelila uspon i pad, u okolnostima tako uzburkanim, da je i njegova stvarnost imala izrazit poetski karakter.
2. tom: BUNTOVNIK I APOSTOL DRAINAC RADE
Rade Drainac(Radojko Jovanović 1899-1943) se danas smatra nespornim začetnikom neoromantičarske tradicije u srpskom pesništvu između dva svetska rata. Skromnog socijalnog porekla, kao šesnaestogodišnji učenik kruševačke gimnazije, prešao je Albaniju peške i potom školovanje nastavio školovanje u Francuskoj. U Parizu je u čuvenom ambijentu boemskih kafana udahnuo i dah pariske umetničke avangarde. Po povratku u zemlju, nakon prvog pesničkog perioda, kao odocneli sledbenik Rakića i Dučića, vrlo brzo se preobratio u hipermodernog pesnika. Drainac ostaje zapamćen kao naš najznačajniji pesnik boemije i anarhoidnog bunta između dva rata. Bio je i osnivač značajnog književnog časopisa „Hipnos“, koji je proklamovao novu pesničku estetiku.. Zavodovo izdanje Sabranih dela Rada Drainca, predstavlja prvo takve vrste, a poslednji njihov tom sadrži mnogobrojne osvrte i prikaze na Drainčevo zanimljivo i značajno pesničko, kao i publicističko delo.
8. tom: IZDAJSTVO INTELEKTUALACA, publicistika DRAINAC RADE
Rade Drainac(Radojko Jovanović 1899-1943) se danas smatra nespornim začetnikom neoromantičarske tradicije u srpskom pesništvu između dva svetska rata. Skromnog socijalnog porekla, kao šesnaestogodišnji učenik kruševačke gimnazije, prešao je Albaniju peške i potom školovanje nastavio školovanje u Francuskoj. U Parizu je u čuvenom ambijentu boemskih kafana udahnuo i dah pariske umetničke avangarde. Po povratku u zemlju, nakon prvog pesničkog perioda, kao odocneli sledbenik Rakića i Dučića, vrlo brzo se preobratio u hipermodernog pesnika. Drainac ostaje zapamćen kao naš najznačajniji pesnik boemije i anarhoidnog bunta između dva rata. Bio je i osnivač značajnog književnog časopisa „Hipnos“, koji je proklamovao novu pesničku estetiku.. Zavodovo izdanje Sabranih dela Rada Drainca, predstavlja prvo takve vrste, a poslednji njihov tom sadrži mnogobrojne osvrte i prikaze na Drainčevo zanimljivo i značajno pesničko, kao i publicističko delo.
Vezu između istorije i književnosti u Srba posebno osvetljava činjenica da su dva najveća srpska pisca: Ivo Andrić i Miloš Crnjanski, upravo istoričari po svom obrazovanju. Ipak, najznačajniji poznavalac istorije u savremenoj srpskoj književnosti je bez ikakve sumnje - Milovan Vitezović. U knjizi Misli srpski, u kojoj imamo zanimljive, pa čak i provokativne rasprave o ljudima i događajima iz srpske prošlosti, imamo zanimljivog pisca Milovana Vitezovića, neprestano prožetog i ozarenog istorijom svog naroda. Period srpskog XIX veka , koji je još od znamenite televizijske serije o Vuku Karadžiću doneo Vitezovićevu veliki ugled i slavu, zauzima najveći deo knjige. I pored toga, u njoj se nalaze i zanimljivi tekstovi i o drugim vremenima, ali i kulturnim fenomenima srpskog društva, kao u više nego interesantnom tekstu: Srpska boemijo, svaka čast.
LIKOVI TRADICIJE - studije i prilozi iz dubrovačke književnosti
Ova knjiga inače profesora beogradskog Filološkog fakulteta dr Slavka Petakovića, u svom podnaslovu Studije i prilozi iz dubrovačke književnosti, praktično daje osnovu i sadržaj ovog izdanja. Ovo delo istoričara književnosti mlađe generacije, najpre podseća na dugu i značajnu tradiciju izučavanja dubrovačke i primorske književnosti na beogradskom Filološkom fakultetu, koju je zasnovao još Pavle Popović. I ovo delo, potvrđuje ono stanovište da na istoriju dubrovačke književnosti treba gledati i kao na srpsku, a ne samo hrvatsku. Da je Dubrovačka književnost vanredan i eksluzivan primer kontakta kulture dva naroda, na poseban način potvrđuju ogledi u ovom delu: Pomeni Dubrovnika u epskoj folklornoj tradiciji; Motiv brave dubrovačke u epskim narodnim pesmama; Politička satira Mavra Vetranovića; Parodija ili ne: o Tireni Marina Držića; Psihološka motivacija likova i mehanizam prevare u Noveli od Stanca Marina Držića; Likovi seljanki u renesansnoj tradiciji, i drugi.
Ako se jedna antologija može uporediti sa cvetnom baštom, onda ova antologija odiše najlepšim mirisima francuske poezije koji se šire po vaskolikom čovečanstvu. Počevši od Sen-Pol Rua, a završivši se Marijom Io, obuhvatila je tačno 80 pesnika preko čijih stihova priređivač Mirjana Vukmirović predstavlja nemerljivo stihovno bogatstvo poezije koja ushićuje, ali i tera na razmišljanje i zapitanost. Podseća na dobropoznate i u svakoj antologiji nezaobilazne pesnike Klodela, Valerija, Apolinera, Sandrara, Elijara, Aragona, Mišoa, Prevera, Boskea, ali se ne ustručava da u svoju antologiju uvrsti i one čije vreme tek dolazi (Filip Delavo, Marija Io), ali i one koji su poznatiji u nekom drugom umetničkom žanru, šansonijere Brasansa i Brela, kojima se nikako ne može osporiti i poetski značaj. Posebna vrednost ove antologije su prevodi Mirjane Vukmirović, koja se sama izborila sa celim stolećem francuskih rima, ritmova, asonanci i metafora i učinila ih dostupnim srpskom čitaocu. A oni koji dobro vladaju i francuskim jezikom, moći će da provere svoje znanje i uživaju u melodiji ovog jezika budući da su uz prevode na srpski dati i originalni stihovi.
Antologija ruske poezije: XVII–XXI vek dr Aleksandra Petrova predstavlja kapitalno delo i originalno ostvarenje. Izbor stihova iz ruske poezije čiji rukopis imamo pred sobom predstavlja drugo, znatno dopunjeno i izmenjeno izdanje sada već legendarne Antologije iz 1977. godine. Petrov se potrudio da što prilježnije predstavi još 33 godine ruske poezije i njene recepcije, odnosno književni period koji razdvaja prva i drugo izdanje.
Uvodni ogled u knjizi "Klesan kamen" je opis čitanja "Mosta na Žepi" Ive Andrića. Počinje od onog detalja kada se umorni čovek vraća u znoju pa se prisloni uz klesani kamen i odlučuje da napiše istoriju mosta. Taj klesani kamen sam uzeo kao naslov, a on je i metafora za klesanje i obrađivanje reči i rečenica - kaže Miro Vuksanović.
Milanović je veoma vešto sklopio priču o tome šta je to srpski književni jezik i kakve su bile njegova geneza i evolucija do današnjih dana. Ta priča ispričana je uz pomoć većeg broja tekstova različitih žanrova i stilova, koji ilustruju sve tipove književnog jezika kod Srba.
Vojislav Ilić (1860-1894) je oslobodio srpsku liriku romantičarskih tematskih okvira, njene formalne labilnosti i potčinjenosti usmenom stihu i otkrio nova vrela metričko-ritmičkim mogućnostima naše reči. Ispod tog krila izašli su pesnici najviših vrednosti - Jovan Dučić, Vladislav Petković Dis i Aleksa Šantić, a uticao je i na pesnike drugih južno-slovenskih naroda - Kranjčević, Vidrić, Krleža. On je srpsku pesničku reč odvojio od uloga koje se ne tiču same poezije time što je lepotu reči i ono što tom lepotom stvara stavio ispred i iznad svih drugih uloga.
