POZORIŠTE

Monografija “Gospodari Dobričinog prstena”, izdanje Udruženja dramskih umetnika Srbije, posvećena je dosadašnjim dobitnicima najprestižnije glumačke nagrade, nagrade za životno delo. Svaki od 35 laureata predstavljen je na desetak strana, u kojima je obuhvaćena kratka biografija, spisak uloga i nagrada, obrazloženje žirija koji im je dodelio nagradu Dobričin prsten, kao i priča sazdana od što je moguće više izjava, kazivanja, opaski i uvida samih umetnika.

Bogato ilustrovana, knjiga sadrži preko 150 fotografija, koje svedoče o glumačkoj magiji dobitnica i dobitnika u pozorišnim, televizijskim i filmskim ulogama, kao i o trenutku kada im je uručen Dobričin prsten.

Monografija, rađena kao pripadajući deo nagrade „Statueta Joakim Vujić“ za životno delo, koju dodeljuje Knjaževsko-srpski teatar, a čiji je Dara Džokić laureat bila 2015. godine. Iz ove jedinstvene knjige možete saznati razmišljanja Dare Džokić o glumi, detinjstvu, karijeri, suprugu Bogdanu Tirnaniću...

„Gluma je igra... Mislim da sve potiče od igre. To je fantastično prikazano u Kjubrikovoj Odiseji kada majmuni igrajući se kostima shvataju da one mogu postati oruđe. Zapravo se čovek u igri najviše oslobađa i tek tada može ići dalje u sve moguće pravce, ali osnovni impuls u čoveku je potreba da bude znatiželjan i da voli da se zaigra... Igramo se čitavog života. Ako umetnik izgubi strast igre, tu se umetnost gasi…“

U monografiji je prikazano prvih 15 godina Beogradskog festivala igre i ona sadrzi slike koje ilustruju ovaj period, a napisana je na engleskom jeziku.
Otkrivajuci umetnicku igru kroz njene vrhunske domete, Beogradski festival igre je na putu do jubilarne petnaeste godine dobio brojnu publiku. Od osnivanja je predstavljeno preko 330 koreografskih ostvarenja, dok poslednje edicije prati oko 23.000 gledalaca i vise od 120 akreditivanih novinara iz zemlje i inostranstva..

Sadržaji i tumačenja svih sačuvanih antičkih drama u jednoj knjizi


Autor je profesor uporedne i helenske književnosti na Univerzitetu u Pizi i veliki poznavalac grčkog i rimskog pozorišta, naročito njihovih tema, o čemu svedoči i ovo delo. Po načinu izlaganja slično je indeksima operskih i baletskih libreta, sa detaljnim prikazima svake drame po činovima. Posebno je značajno u našoj sredini gde retko imamo priliku da vidimo autentično antičko pozorište. Čak i oni koji su studirali ili studiraju dramu, pronaći će u ovoj knjizi dragocene i nepoznate detalje.

Knjiga predstavlja pregled od Eshilovih Persijanaca, zaključno sa Senekinim Herkulom na Eti i Oktavijom .Osamdeset i pet sačuvanih dela grčkog i rimskog teatra prikazano je u ovoj knjizi sa uverenjem da je antičko pozorište živi deo naše sadašnjice.Gvido Paduano je za svaku dramu prikazao njenu tematsku strukturu, glavne probleme i značajne motive. Prikazana su sva sačuvana dela Eshila, Sofokla, Euripida, Aristofana, Menandra, Plauta, Terencija i Seneke, a bogatstvo njihovih tema prepoznavaće se u delima kasnijih dramatičara, pre svega Šekspira, potom španskih i francuskih tragičara, zaključno sa operskim libretom koji svoje početke vezuje za antiku (Monteverdi Krunisanje Popeje, Perslova Didona i Enej itd).

Može se koristiti kao uvodnik za one koji ne poznaju antičko pozorište ali žele da budu obavešteni , ili kao podsetnik za čudesni svet antičkog teatra, nikad do kraja odgonetnutog niti otrgnutog od mita. Knjiga Gvida Paduana donekle će ublažiti prazninu u ovakvoj literaturi na našem jeziku, naročito blistavim uvodom koji je sročen kao kraće predavanje. Ujedno i inspiracija pozorišnim rediteljima u uslovima nekog novog, bogatijeg teatra koji bi se vratio klasičnim vrednostima.


SADRŽAJ

PREDGOVOR

PREDUSLOVI GRČKOG POZORIŠTA

ESHIL

SOFOKLE

EURIPID

ARISTOFAN

MENANDAR

PLAUT

TERENCIJE

SENEKA

Bibliografija

Indeks


Gvido Paduano:
Predaje uporednu književnost i helensku književnost na Univerzitetu u Pizi. Među njegovima najznačajnijim knjigama izdvajaju se: Duga istorija kralja Edipa: Frojd, Sofokle i zapadno pozorište(1994) i Komičar (1999).

Priređivač je brojnih dela Aristofana, Euripida, Plauta i drugih.

Monografija posvećena dobitniku „Dobričinog prstena“

Pozorišni eseji i kritike pisani i objavljivani u vremenskom rasponu od 1920. do 1955. godine, isključivo u listovima i časopisima, otkrivaju nam jednog od najrevnosnijih pozorišnih kritičara proteklog veka.

Do ove prilike taj segment Vinaverovog stvaralaštva bio je potpuno skrajnut.

Dragana Babića je Udruženje dramskih umetnika Srbije pozvalo da bude autor onih monografija koje se prave kad neko od glumaca dobije „Dobričin prsten“. Histrion biva prstenovan na svečanoj dodeli, a onda nastaje rad na knjizi, te ona biva jednog trenutka objavljena. Najčešće kad smo svi već smetnuli s uma da je taj i taj prsten dobio, osim možda samog laureata. Voja je među srećnijima. Nagradu je dobio 2009, a knjiga je objavljena već 2010. godine.
Znači, tokom svih tih meseci na knjizi, koja se ovog puta zove „Dijalozi o Voji Brajoviću”, radio je ozbiljan tim. To su: Dragan Babić, kao autor, a gle čuda i lektor, udruženje sa Ljiljanom Đurić na čelu uz pomoć Duške Marković, dizajner Milan Antanasijević, podatakarka mr Jelena Kovačević, a uz materijalnu podršku Fonda „Filip i Madlena Cepter“.
Jezgro knjige čini dijalog Dragana Babića sa Vojom Brajovićem. Svaki put čitamo šta se tog dana događalo na osnovu objavljenih isečaka iz novina. Već na početku prvog dijaloga vođenog 18. marta 2010. godine u zagradi stoji da se čuje glas Nevene Nikitin koja priprema repertoar za naredni mesec. A tokom jednog od narednih dijaloga beleži se upad vatrogasca koji traži da se otvore prozori: „Pušite, pa se uključio alarmni uređaj!“. Zatim se pridružuje nova sagovornica - Ivana Dimić. Jednom rečju, život se prepliće sa umetnošću, trudi se da to uočimo urednik Babić.
Na 190. strani knjige čitamo kako Milica Mihajlović sa Babićem čeka svog kolegu i muža Voju Brajovića koji po običaju kasni. I koji na 195. strani stiže. Tu sledi spontan razgovor. Nekog od dana u dijalog se uključuje Dejan Mijač. Nije zaobiđena ni činjenica da je ponešto lanuo i pas Pišta. A preko emaila uključio se još jedan reditelj - Slobodan Unkovski. Tu i dijalozima dođe kraj... Sledi spisak uloga prstenovanog slavodobitnika u svim medijima, a, bogami, i funkcije našeg glumca kao društvenog bića. Priča se da je uz poneku anegdotu vedro, ali i uspešno obavljao ulogu ministra kulture. Tad nije igrao nekog drugog, već, sasvim po Stanislavskom, sebe u datim okolnostima.

Monografija o srpskom glumcu Petru Kralju, pod naslovom Kralj, nije samo priča o burnom životu i velikim umetničkim ostvarenjima sjajnog glumca, već i svedočanstvo o mnogim nepoznatim detaljima ove jedinstvene karijere. Monografija obiluje stotinama fotografija iz privatnog života Petra Kralja, od kojih se mnoge objavljuju prvi put, kao i scenama iz Kraljevih najvećih glumačkih ostvarenja. Najupečatljiviji deo su svedočenja o ličnosti Petra Kralja njegovih prijatelja, kolega umetnika, saradnika, do običnih ljudi. Monografija je štampana na najkvalitetnijem papiru, obima 300 strana.

Univerzalni dramski pozorišni leksikon, koji pored dramske i pozorišne terminologije, sadrži odrednice o srpskim dramskim piscima, kao i o svetskim stvaraocima scenskih dela i našim i stranim pozorišnim umetnicima...

Ovo originalno zamišljeno i ostvareno leksikografsko delo našeg poznatog pozorišnog teoretičara i poslenika, namenjeno je pre svega akademijama i fakultetima dramskih umetnosti, pozorištima, festivalima, novinama i časopisima, pozorišnim institucijama, savezima, udruženjima, kao i muzičkim institucijama. Milovan Zdravković na više od 230 strana, uz veliki broj kolornih i crno belih ilustracija, opisuje i definiše pojmove iz svakodnevnog života onoga što se zbiva na „ daskama koje život znače“. Osim tih suštinskih histrionskih pojmova, Pozorišni rečnik Milovana Zdravkovića sadrži i kratke deskripcije važnih činilaca i institucija koje direktno ili posredno utiču, ili su vezane za život pozorišta. Zbog toga je ova knjiga ne samo rečnik, već i koristan priručnik za sve one koji se, ili žele da se bave pozorišnom umetnošću..

Pozorišni rečnik predstavlja jedan od prvih rečnika u Srbiji koji se bavi pozorišnom umetnošću. Autor nas vodi kroz istoriju pozorišta od antičke Grčke, Rima, Kine, Indije, preko srednjovekovnog, renesansnog, baroknog, novovekovnog pa sve do modernog i savremenog pozorišta. Obrađeni su pozorišni termini, muzika, opera, balet, režija, arhitektonski pojmovi, antička mitologija, najznačajnije svetske pozorišne i operske kuće, festivali, kolokvijalni izrazi, kao i savremeni termini iz oblasti marketinga, menadžmenta, organizacije i produkcije koji do sada nisu obrađivani.

Preko 1500 termina obrađeno je kratko i precizno i biće od velike koristi kako stručnjacima, tako i ljubiteljima pozorišta.

Čitaocima će od značaja biti i dodatak na kraju knjige – adresar akademija i fakulteta dramskih umetnosti, pozorišta, pozorišnih festivala, pozorišnih novina i časopisa, pozorišnih muzeja, pozorišnih nagrada, saveza, udruženja i muzičkih institucija.

Knjigu obogaćuje veliki broj fotografija iz savremenih, domaćih pozorišnih predstava.

Knjiga „Predstava pozorišta“ našeg istaknutog glumca Dejana Cavica – po mnogo čemu predstavlja autenticno kazivanje o fenomenu pozorišne umetnosti koji se u najvećoj meri odnosi na slavnu povest Ateljea 212, kao i njegovih vrsnih aktera koji su ostavili neizbrisiv trag u našoj nacionalnoj kulturi. Kroz ovu zanimljivu i lično intoniranu ispovest – poput slike u pokretu defiluju uspešno portretisani likovi Mire Trailović, nezaboravnih Zorana Radmilovića i Danila Bate Stojkovića, ali i Mire Banjac i Vlastimira Ðuze Stojiljkovića i dr. Dejan Čavić, „izvrstan glumac sa rediteljskim i prevodilačkim iskustvom, posvećen gledalac“, autor jedinstvene knjige „Upotreba glasa“, ovom prilikom prati predstavu pozorišta, u pozorištu i van pozorišta, pozorišne predstave u vremenskom rasponu od 1950. do 2010. godine, oslikava zemlje, mesta i ličnosti – izmedju ostalih i Rašu Plaovića, Huga Klajna, Mešu Selimovića ...

Ma koliko u izvesnoj meri protkan elementima autobiografske egzaltacije – spis Dejana Čavića predstavlja upečatljivo svedočanstvo o estetskom heroizmu jednog vremena u kojem je srpski teatar, blagodareći visokim umetnickim dometima – dostojno predstavljen svetu kao vrednost prvoga reda i utoliko s pravom zavredjuje naše duboko poštovanje ...

Ova knjiga pokušava da na prigodan i, gde je to moguće, zabavan način odredi Šekspirov položaj u odnosu na glumce i druge pisce njegovog vremena. Ona prati i dalje razvija savremenu kritičku i naučnu misao koja Šekspira vidi ne kao usamljenog velikana, već kao punopravnog člana pozorišne zajednice, zaposlenog dramskog pisca sa profesionalnim obavezama prema ostalom pozorišnom osoblju bez čije pomoći njegova umetnost ne bi bila toliko uspešna.

Veličanstvena, hladna lepota tajlandskog kon teatra sa maskama, pokreti burmanskih plesača koji su nalik na lutke, i meka, meditativna elegancija vajang vong plesne drame sa Jave vrhunski su primeri klasične pozorišne umetnosti jugoistočne Azije. Pozorišne tradicije tog dela Azije po svojoj veličanstvenosti i stepenu stilizacije mogu se uporediti sa vrhunskim pozorišnim žanrovima drugih zemalja, kao što su evropska opera ili balet, japanski kabuki i indijski katakali.
Knjiga je uvod u osnovne tradicije pozorišta i plesa jugoistočne Azije. Na tom prostoru postoje stotine, možda i hiljade različitih formi pozorišta i plesa, od kojih su mnoge deo ritualnih tradicija manjinskih etničkih grupa. Ovo delo se prevashodno bavi klasičnim tradicijama koje se još uvek izvode i koje se mogu videti na sceni. Najviše pažnje posvećeno je Burmi, Tajlandu i Indoneziji, a takođe su predstavljene pozorišne forme Kambodže, Laosa i Malezije, zemalja u kojima klasične tradicije polako nestaju i koje strani posetioci ne mogu lako videti. Takođe je predstavljeno i kinesko pozorište koje je, pored indijskog, najsnažnije uticalo na pozorišne tradicije u jugoistočnoj Aziji.

Knjige pisane u svrhe učenja podskazuju višestruka ograničenja.. Najpre, nisuzamišljene da se čitaju od korica do korica « u jednom dahu ». Uputno je zaustavljatise nakon svake jedinice i s pomoću vežbi potvrđivati, preinačavati ili osporavatipredloženu građu. To je oduvek bio najbolji način za čvrsto utemeljenje i razboritrazvoj sopstvenog mišljenja. Između autora i budućeg reditelja generacijska razlikatolika je da većinu predstava potencijano korisnih za ilustraciju građe nemaju uzajedničkom sećanju. Time je rizik da primeri ne postignu svoju svrhu popriličan. Opisneke scene, koliko god vešto napisan, uvek ostaje manjkav.I konačno, dužan sam da naglasim da ne verujem u mogućnost da neko naučiumetnost režije : umetnost se ne uči, uče se isključivo elementi njenog jezika.*Utoliko, ovde predložena metoda, skromno računa na svoj, makar i najmanji, doprinosu formiranju budućeg reditelja.