ORFEJEV DVOJNIK

Miloš Jevtić:

Profesore Suvajdžiću, hvala Vam na razgovorima koji su na najbolji način potvrdili preciznost naslova ove knjige. Bila je to prava košnica reči.

Boško Suvajdžić:

Poštovani i dragi gospodine Jevtiću!
Izuzetno sam Vam zahvalan na pozivu da razgovaramo za kolekciju „Odgovori“, kojim ste mi ukazali veliku čast, a posebno na pažljivo odabranim, podsticajnim i inspirativnim pitanjima kojima smo, nadam se, i Vašoj čitalačkoj publici, na zanimljiv način osvetlili neke segmente mojih akademskih i književnih interesovanja.

Mihajlo Pantić u svojoj novoj knjizi Književnost u supermarketu promišlja o tome šta se to dogodilo s južnoslovenskom književnošću na kraju XX i na početku XXI veka. U zemljama zahvaćenim ratom, raspadom starog ideološkog, državnog i društvenog sistema, dubokom krizom svake vrste i, najzad, tranzicijom, promenila se i društvena funkcija književnosti. Književnost više nema onu javnu ulogu pa ni javni značaj koji je imala u ranijim stolećima, sve do potkraj XX veka, kada se znalo ko je zaista pisac, i kada je društvo pomoću svojih (istina, ideološki nadgledanih) institucija potvrđivalo njen javni značaj.

Osnovno pitanje u našem dobu više nije čemu književnost služi, koja je njena društvena svrha (odgovor na to je neizvestan, svaki mogući koncept ili konstrukt je relativizovan), već zašto ona uopšte (i dalje) postoji, koji je njen (poetički, etički, politički, estetski) smisao.

Ipak, i uprkos svemu, ne možemo reći da je (laka) književnost danas samo jedan od industrijski oblikovanih načina mentalne relaksacije potrošačkog stada i ispunjavanja dokolice. Pisanje je ono najbolje u čemu se ljudski duh objavljuje, potvrđuje, prepoznaje i projektuje. Naš rod, na veliku radost, nije do danas smislio neki drugi, podjednako vredan način iskazivanja onoga što smo bili, što jesmo i što će posle nas neko biti.

Agonija književnosti Slobodana Grubačića pretresa ključna pitanja savremene teorije književnosti: Šta se, u vremenu koje nazivamo svojim, događa s temeljnim pojmovima književnog sveta? Propitujući radikalne poremećaje i duboku relativizaciju pet oslonaca umetnosti proze ‒ autora, naratora, junaka, čitaoca i teksta ‒ ona osvetljava ne samo složene odnose između pisca i njegovog junaka, naratora i čitaoca već i neizvesnu sudbinu samog teksta: žive pesničke reči okovane slovima.

Da li književnost, onakva kakvu smo nekada poznavali, nestaje u neodređenosti romana, u žanrovskoj neizvesnosti poezije...? Da li se njen smisao rasipa u višeznačju, u odbacivanju jezičkih stega, u eksperimentu i inovaciji koji književnost izbacuju u orbitu iskonske neizvesnosti, neprestano dovodeći u pitanje sve što je vekovima verovala o sebi ‒ svoje postojanje, svoju svrhu, sopstveni razlog trajanja?

Ili je upravo ta agonija znak njene najdublje vitalnosti? Znak neprestanog preispitivanja, obnove i razvoja? Jer, kako je tvrdio Fridrih Niče, stanje borbe jeste stanje najvišeg reda ‒ prostor iz kog se rađaju nove vrednosti.

Knjiga o kralјu Milutinu dr Snežane Milojević predstavlјa tematski usredsređenu i analitički pregnantnu monografiju o postupcima oblikovanja svetačke biografije kralјa Stefana Uroša Drugog Milutina Nemanjića u žitiju/hagiografiji kao najprominentnijem žanru srpske srednjovekovne književnosti.

Ova knjiga ne samo da ispravlјa nepravdu učinjenu Jovanu Steriji Popoviću, nego i baca jednu novu svetlost na istoriju nacionalne filologije. Studija obiluje novim podacima važnim za istoriju srpske kulture i filologije i iz tog razloga je važno što je objavlјena.

Snežana Samardžija, vodeći srpski folklorista, u trotomnoj knjizi „Bitije i ime srpsko. Iz istorije beleženja i tumačenja epike“ čitaocima nudi sintezu svojih dugogodišnjih istraživanja naše usmene književnosti. Treća knjiga („Tumačenje epike“) donosi prikaz doprinosa srpskih, južnoslovenskih i evropskih proučavalaca srpske epike, u rasponu od prve Vukove „Pjesnarice“ (1814) pa sve do 2014. godine. Na kraju svake knjige data je bibliografija. U trećoj knjizi se nalazi i popis odabranih antologija epskog pesništva. Kad se sve to ima u vidu, može se reći da je ova trilogija Snežane Samardžije kapitalno delo srpske folkoristike i nezaobilazna osnova za sva buduća proučavanja našeg epskog pesništva.

Objavivši niz knjiga o najvažnijim morfološkim i poetičkim odlikama srpske usmene književnosti, Snežana Samardžija, vodeći srpski folklorista, u trotomnoj knjizi „Bitije i ime srpsko. Iz istorije beleženja i tumačenja epike“ čitaocima nudi sintezu svojih dugogodišnjih istraživanja naše usmene književnosti. U drugoj knjizi („ Junačka vremena“) prikazani su najvažniji tematski krugovi srpske epike, uz adekvaztan osvrt na osobenosti muslimanske i graničarske epike i ukazivanje na postfolklorne vidove trajanja epskog pesništva.

Objavivši niz knjiga o najvažnijim morfološkim i poetičkim odlikama srpske usmene književnosti, Snežana Samardžija, vodeći srpski folklorista, u trotomnoj knjizi „Bitije i ime srpsko. Iz istorije beleženja i tumačenja epike“ čitaocima nudi sintezu svojih dugogodišnjih istraživanja naše usmene književnosti. U prvoj knjizi („Srpski način“) Snežana Samardžija prikazuje pomene i beleženje stihova i analizira najstarije zapise epskih pesama. posebnu pažnju posvećujući „Erlangenskom rukopisu“, Vukovim zbirkama junačkih pesama, ali i zbirkama S. Milutinovića, Njegoša i B. Petranovića.

U prepoznatljivom stilu, s epigramski sažetom duhovitošću i psihološkim zapažanjem, Grubačić je oblikovao korpus tekstova koji, po zgusnutosti kazivanja i po tome kako se u njima raskrivaju osnovne teze o teško razrešivim pitanjima literarnog teksta, predstavlja sintezu njegovih najzrelijih ostvarenja. Nastale na ukrštaju poetoloških, književnoistorijskih i kulturnoteorijskih razmatranja, ove studije svedoče o ozbiljnom preispitivanju nekih od ključnih fenomena savremene svetske književne misli.

„Briljantni ogledi!“ (Volker Kloc)

„Vatromet novih saznanja, dragocenih, neočekivanih uvida.“ (Volfgang Prajzendanc)

„Čovek široke teorijske kulture. Jedan od retkih koji su se uzdigli nad uske šančeve struke.“ (Nikola Milošević)

Osnove modernog srpskog pripovedanja nezaobilazna je knjiga ne samo za one koji se bave proučavanjem književnosti već i za sve njene ljubitelje, jer se u njoj autor, univerzitetski profesor, ali i vrsni pisac, duboko i temeljno, ali istovremeno lako, zavodljivo i pitko, bavi pitanjem književnog kanona, te, shodno datim određenjima, rekonstruiše istorijski put srpskog umetničkog pripovedanja – od začetaka u delima Dositeja i Vuka, preko protomodernog Sterijinog eksperimenta, zatim dela osnivača novog srpskog romana J. Ignjatovića i temeljnih pripovedača realizma L. Lazarevića, S. Matavulja i S. Sremca, do B. Stankovića, čiji romani i pripovetke predstavljaju završetak konstituisanja tradicionalno shvaćenih oblika pripovedanja i ujedno snažnu najavu epohe moderno shvaćene i realizovane umetničke naracije.

Ogledi o srpskoj i angloameričkoj književnosti!
Sadržaj:
Uvodna reč: međuboje u književnosti
I Srpska književnost
Žena: Andrić
Priča(nje): Desnica
Starost: Selimović
Groteska i grad: Crnjanski
Ljubavnici: Albahari
Slike: Lakićević
II Angloamerička književnost
Čežnja: Somerset Mom i Vargas Ljosa
Telo: Mejler
Vizija: Golding
Prostor: Keruak
Slike: Malamud
Fotografija: Simić
Konvencija ljubavi: Barns
Želja: Asiman
Umesto zaključka: Suzan Sontag i provokativnost kritičke misli

O Marku Miljanovu piše se više od 120 godina. U 21. veku širi se broj autora i naučnih skupova o Marku Miljanovu. Kritičari, književni istoričari, profesori i pesnici razmatrali su književna i moralne dimenzije pisca i ratnika. Sa osloncem na originalne izvore, priređivač je predstavio najvažnije autore raznih epoha, kao i najnovije manje poznate i u sličnim zbornicima nezastupljene autore, kao što su Milovan Đilas, Đuza Radović, Branko Popović, Mihailo Lalić, Matija Bećković, Rajko Petrov Nogo, Miro Vuksanović...