UMETNOST

The History of Serbian Art from the 18th to the 21th Century by Slobodan Maldini

Slobodan Maldini is our guide through the cultural atmosphere of our past. Over ten years of work and collecting, the author presents readers with a unique depiction of Serbia’s rich cultural past. Over its 848 pages, 270 thematically arranged chapters are presented about evolution of Serbian art over three centuries. In the book there are more than 3,000 photographs of works of art. Biographical and historical information is presented about the creation of over 2,500 visual artist, architects, and other personalities who left an unforgettable trace on Serbian culture. Many influential historical events are described that have shaped the development of Serbian art. Comprehensive and factually accurate, this book is a valuable and unique source of general knowledge about Serbian art and culture. The influence of this book on our culture is invaluable, as it is to play a significant role in the advancement of our people’s awareness of its rich artistic heritage, traditions, history, and culture.

Poslednja knjiga edicije o 24 vrhunska svetska slikara koji su stvarali u periodu od 13. do 20. veka. Geniji umetnosti sadrže kvalitetne reprodukcije remek-dela slikarstva u punom koloru, detaljne opise života slikara, kao i antologiju kritike i popis galerija i muzeja gde su njihova remek-dela izložena. Džozef Malord Vilijam Tarner , koji se često smatra revolucionarnijim nego što je zaista bio i nego što je sam želeo da bude, nije običan umetnik. Istakao se u prikazima pejsaža i morskim prizorima, koje karakteriše slobodan odnos prema boji i potezima četkice. Klasičan po oblikovanju i ukusu, on je slikar i akvarelista, koji najbolje svedoči o klasicističkim zahtevima engleske umetnosti tog doba. Preko šezdeset godina bio je neosporan majstor, voljen i poštovan, toliko da su ga smatrali najvećim slikarem kojeg je Engleska do tada imala.

Tarnerovo slikarstvo je posebno – očaravajuća mešavina pare, vode, atmosfere, sećanja na klasičnu umetnost i njihovog ponovnog proživljavanja. Rođen za umetnost, Tarner je već sa petnaest godina bio primljen na Kraljevsku akademiju. Bio je odličan u svеmu: slikarstvu, akvarelu, crtanju, slikanju u ulju, topografiji, graviri. Tarner je zaista umetnik kojem se može zavideti – genije koji je rano sazreo i odmah postao poznat. Posle jedne poznate izložbe engleske umetnosti u Parizu 1824. godine, njegov rad, zajedno sa drugim engleskim slikarom Konstablom, je izvršio presudan uticaj na nastanak i razvoj francuskog romantizma.

Još jedan genije slikarstva koji je, osim po svojim delima, u istoriji umetnosti ostao upamćen i po tome što je svoja dela slikao brže nego što je nekima potrebno da pomešaju boje. Đanbatisti Tjepolu, najznačajnijem venecijanskom slikaru i grafičaru iz epohe rokokoa, je posvećena pretposlednja monografija edicije „Geniji umetnosti“. Ova edicija predstavlja umetnike koji su stvarali u periodu od 13. do 20. veka.

Kvalitetne monografije sadrže reprodukcije remek-dela slikarstva u punom koloru, detaljne opise života slikara, kao i antologiju kritike i popis galerija i muzeja gde su njihova remek-dela izložena.

Pun duha i neiscrpnog žara, s divnim bojama i iznenađujućom brzinom u radu, Tijepolo je pravi genije slikarstva. Ovaj veličanstveni slikar je sposoban da se prirodno i lako suoči sa najneobičnijim poteškoćama, najbizarnijim temama, najraznovrsnijim formatima, od platna veličine razglednice do ogromnih fresaka na tavanicama od nekoliko desetina kvadratnih metara. U 21. godini života je postao jedan od najuglednijih venecijanskih slikara. Freskama u rezidenciji u Vircburgu i u dvoru u Madridu snažno je uticao na nemačko i špansko slikastvo u finalnoj fazi baroka. Radio je i raskošne slike uljanim bojama („Strpljenje nevinosti i čednosti“), žanr-scene iz seoskog života, kvalitetne portrete, ali i brojne živahne karikature, crteže i bakropise.

Dvadesetdrugi naslov edicije o najznačajnijim genijima slikarstva posvećen je holandskom slikaru iz 15. veka Jan van Ajku, osnivaču nizozemske škole. Van Ajkovo najpoznatije delo je monumentalni Gentski oltar na kome je naslikan prvi prikaz nage ljudske figure u severnoj Evropi posle antičkog doba. Monografija o Van Ajku sadrži detaljan opis njegovog života i preko pedeset reprodukcija u punom koloru. Pored biografskih i faktografskih podataka značajnih za istoriju umetnosti ova pruža čitaocima na uvid i precizan popis galerija, muzeja i privatnih kolekcija gde su Van Ajkova slikarska dela izložena.

Jan van Ajk je prvenstveno bio slikar religioznih kompozicija i portreta. On slavi čudesnu lepotu sveta koji nas okružuje i poziva da volimo i najmanja ispoljavanja prirode. Za razliku od svojih firentinskih savremenika, Van Ajk se ne usredsređuje na ljudski lik, njegovo oko se rasipa na jedan bogat i raznolik svet u kome je primetno potpuno odsustvo antičkih uzora. Značaj njegovog slikarstva leži u tome što postavlja umetnika kao vernog posmatrača, propagira realno slikanje prirode i čoveka i naglašavanje ljudske individualnosti.

Paklene scene, satanske alegorije i mučenja na prvi pogled čine jezgro umetnosti Hieronima Boša. Ipak, simbolika njegovog slikarstva nije u potpunosti bila razumljiva u srednjem veku. U novom dobu dobila je nova tumačenja.

U dvadesetprvoj monografiji edicije “Geniji umetnosti” predstavljen je holandski renesansni slikar koji je posebno privukao pažnju u savremenoj umetnosti. Na početku 20. veka važnu ulogu u interpretaciji njegovog dela odigrali su nadrealisti Huan Miro i Dali. Knjiga sa Bošovim reprodukcijama u punom koloru, obogaćena je antologijama kritike i opsima njegovih radova isključivo religiozne tematike prepunih alegorija i simbolizma.

U prethodnim vekovima često se verovalo da su Bošova dela inspirisana srednjovekovnom jeresi i tamnom okultnom praksom i zbog toga mu je prilepljivana etiketa „demonskog umetnika“. Reč je o potpunoj zabludi i grešci u tumačenju koju su naročito ispoljili stari istoričari umetnosti. Drugi su pak sudili da su njegova dela stvorena samo radi zabave i provokacije, slično kao groteske u renesansnoj umetnosti u Italiji. Boš je možda jedini umetnik koji prikazuje svet najranijeg buržoaskog stanovništva u svim njegovim pojavnim vidovima. Širina tema i raznovrsnost na njegovim platnima otkrivaju umetnikovo mnogostruko i veoma bogato obrazovanje, sasvim slično onom koje je istih godina nedaleko od Boša gajio jedan drugi velikan misli, Erazmo Roterdamski.

Dvadeseta knjiga edicije Geniji umetnosti predstavlja Vikonta od Lotreka, što je samo jedna od plemićkih titula kojom se potpisuje Anriji de Tuluz-Lotrek, francuski velikaš i potomak viteza iz srednjeg veka.

Opisan je njegov buran život i predstavljeno preko 50 reprodukcija u punom koloru.

Teško oboljenje kostiju je odredilo izgled i život ovog slikara. Kako bi pobedio dosadu tokom dugotrajnih perioda nepokretnosti i bolnih oporavaka, Tuluz-Lotrek vežba crtanje i vrlo rano ispoljava izuzetnu nadarenost. Kada se osamostalio, odabravši put alkohola i žena, hrabro je birao škakljive teme i nove tehnike: litografije u boji, reklamne plakate, grafike, ilustracije za časopise, Tifanijeve vitraže u stilu art nuvo, neobične kombinacije u slikarstvu, crteža, akvarela i ulja. Na svojim kratkim nogama, on obilazi noćni Pariz: njegov crtež je spontan i siguran, ponekad duhovit i zajedljiv, ponekad nepopravljivo tužan. Njegova stvaralaštvo je stavilo tačku na umetnost XIX veka i impresionizam, obračunavši se sa simbolizmom i potpuno promenivši odnos s fotografijom.

Gogen je bio bankarski činovnik koji je napustio otmeno bankarsko društvo u 35. godini kako bi se posvetio slikanju nedirnutih civilizacija primitivnih. U početnoj fazi je slikao je bretonske pejzaže i folklor, ali sredinom 19. veka je otputovao na Tahiti koji ga je očarao. Ostaje da živi u Francuskoj Polineziji, gde je i umro.

Odlazak Gogena na Tihiti u njegovom umetničkom radu uticao je na eksperimentisanje s bojom. Boja, kao i muzika, prenosi svojim vibracijama ono što je najopštije, najneodređenije u prirodi : to je njena skrivena energija, isticao je sam Gogen. Uprkos opravdanoj svetskoj slavi, potpomognutoj i apsolutnom prepoznatljivošću očaravajućih polinežanskih slika, on u suštini ostaje neuhvatljih i neshvatljiv majstor. Svesno je stvorio mit o sebi kao slobodnom i nekonvencionalnom umetniku, kako bi svoje slike prodavao često šokiranoj publici, na sličan način na koji danas funkcioniše marketing u mnogim svojim aspektima.

Međutim, ukupno stvaralaštvo Gogena pokazuje da na njegovim platnima postoji i nešto više od erotskih snova romantičnog boema koji putuje na egzotične destinacije. Kada se pažljivo pročitaju naslovi njegovih dela i pažljivije osmotri netaknut i jednostavan svet koji slikar prikazuje, otkrivaju se večna čovekova pitanja, najistinitija osećanja i najiskrenija iskustva. Uticao je na razvoj ekspresionizma i formiranje fovizma.

Eduar Mane je bio veliki poznavalac istorije umetnosti koji je proučavao slike starih majstora na svojim putovanjima po Evropi.

Holandski slikar Frans Hals i španski slikari Velaskez i Goja imali su presudnog uticaja na njegov stil.

On otresa s francuske umetničke scene oholu učmalost akademizma i unosi neposrednost u upotrebi svetlijih boja i naglašavanju efekata svetlosti, širi polje tema, ne kloni se sadašnjeg vremena i zbivanja, ali pokazuje se i na polju opšte istorije. Ubrzo mu se pridružila i grupa mladih francuskih impresionista - Dega, Mone, Renoar i Sezan, koji su bili inspirisani Maneovom umetnošću.

Brojgelov kratak život, proživljen u Antverpenu i Briselu na polovini XVI veka, obogaćen je značajnim i pomalo paradoksalnim iskustvom putovanja po Italiji, koje ga navodi na radikalnu odluku: dok se cela evropska umetnost, po ugledu na italijanske uzore, okretala ka istančanom manirizmu, Brojgel je odabrao suprotnu stranu. Ostao je ravnodušan pred Rafaelom i Mikelanđelom, nimalo ga nisu privukle teme iz klasične starine, ali su ga, nasuprot tome, očarali prizori iz prirode. Ponikao u flamanskim nizijama i na maglovitim obalama Severnog mora, Brojgel kao omađijan gazi preko snežnih vrleti, ledničkih pukotina i vrhova Alpa, uživa u svetlosti Napuljskog zaliva, opčinjen čarolijom sunca ...

Direr je najveći nemački slikar i jedan od vodećih intelektualaca evropske renesanse. Uvek u srži istorijske rasprave, u neposrednom odnosu s prinčevima i carevima, sagovornik umetnika i mislilaca i angažovani učesnik velikih istorijskih događaja svog doba, Direr je ličnost neisrpne privlačnosti. Njegova umetnost i njegova misao ističu se na srednjevekovnoj kulturnoj panorami u prvim decenijama XVI veka, u neobičnoj i možda nenarušivoj mešavini stalne sposobnosti introspekcije i savršene uklopljenosti u društveni život Nirnberga. Na pragu istorije, Direr se nalazi uz bok svog gotovo savremenika Mikelanđela, dve najodsečnije i najskeptičnije umetničke svesti Evrope u doba reformacije.

Istorija zapadnog slikarstva deli se na dva velika perioda, pre i posle Ticijana. Nijedan drugi majstor, stari ili moderni, nije toliko duboko uticao na razvoj, tehniku i sam pojam slikanja. Rembrant i Rubens, Karavađo i Velaskez, Goja i Mane, pa čak i Van Gog i Matis, Pikaso i Polok njegovi su suštinski dužnici. Kršeći tradicionalna pravila i tehnike, sve do direktne intervencije na platnu koja izgleda veoma slično performansu nekog savremenog umetnika, Ticijan, svojim četkicama i trljanjem prstima daje novu dimenziju slikarstvu.

Prva knjiga drugog kola
Kvalitetne monografije obavljaju važan zadatak analiziranja umetnosti slikarskih genija predstavljajući reprodukcije u punom koloru, kao i desetine spektakularnih detalja slikarskih remek-dela. Pored uživanja u fotografijama originalnih radova, ljubiteljima umetnosti se pruža mogućnost da dopune svoje znanje detaljnim opisima najznačajnijih slika, životom umetnika, antologijom kritike, kao i popisom muzeja, galerija i privatnih kolekcija u kojima se originalna platna mogu videti. Prva knjiga drugog kola je posvećena Botičeliju, a potom slede knjige o Ticijanu, Direru, Brojgelu, Maneu, Degi, Gogenu, Tuluz-Lotreku, Bošu, Van Ajku, Tjepolu i Tarneru.

Platna Sandra Botičelija su neka od najsofisticiranijih dela ikada naslikanih. Direktna i neposredna lepota takvih slika kao što su „Primavera“, „Rađenje Venere“ i „Palada i Kentaur“ svojom lirskom formom, neverovatnom tehnikom i blještavim bojama svedoče o visoko rafiniranimom senzibilitetu. Svi najveći istoričari umetnosti se slažu - mitološki prizori s Botičelijevih slika obeležavaju na jedinstven način epohu duha u kojoj su osvojene nedosežne visine uma i sloboda misli - epohu humanizma.

Poslednja knjiga edicije Geniji umetnosti pruža citaocima mogućnost da uživaju u preko 50 kvalitetnih reprodukcija Van Gogovih remek-dela u punom koloru. Takođe, i ova monografija, kao i sve prethodne sadrži opise slika, gde su izložena ta originalna slikarska platna, antologuju kritike celokupnog stvaralaštva i detaljnu biografiju umetnika.

Vinsent Van Gog (1853-1890) je kratko pripadao impresionističkom pokretu, ali se ubrzo pobunio protiv pravila tradicionalnog slikarstva jer je želeo da se udubi u istinitost stvarnosti. Njegovo delo je inkarnacija realnog, a sam je govorio - interesuje me samo da predstavim život!

Bio je najdosledniji impresionistički slikar. Po njegovoj slici „Impresija, rađanje sunca“, 1872. godine, ovaj pokret je dobio ime. U očima stranaca Mone je otelotvorenje francuskog slikarstva.

Njegova umetnost bila je nova, neubičajena i neshvaćena. Kle, Maljevič, Matis, Modrijan, a naročito Pikaso - izričito se pozivaju na njegovo delo.

Bogato ilustrovana monografija sadrži hronologiju Gojinog života, reprodukcije njegovih slika sa opisima, kao i antologiju kritike i popis galerija i muzeja.

Sudbina ovog španskog umetnika je ispisana u adresi kuće u Madridu u kojoj je slikar stanovao 25 godina - Ulica razočarenja 1. Nijedan biograf, ma kako maštovit bio, ne bi mogao bolje da opiše samu suštinu za razumevanje duha i umetnosti ovog usamljenog slikarskog genija. Fransisko de Goja i Lusijentes (1746-1828) bavio se osim slikarstvom, crtažima i grafikama. Negde između prosvetiteljstva i romantizma, njegovo umetničko delo započinje moderno doba u kojem slikarstvo osvaja svoju autonomiju. Među najpoznatijim Gojinim slikama su Gola Maja i Obučena Maja.

Šesta knjige iz edicije Geniji umetnosti bavi se životom i delom najpozntijeg baroknog slikara, Španca Dijega Velaskeza. U monografiji o Velaskezu na preko 160 strana predstavljen je njegov život i stvaranje, ali i kvalitetne reprodukcije njegovih slikarskih remek-dela sa opisima, kao i antologija kritike i popis galerija i muzeja gde su ta dela izložena.

Dijego Velaskez (1559 – 1660), zajedno sa El Grekom i Fransiskom Gojom čini sam vrh španskog slikarstva. Bio je glavni slikar na dvoru kralja Filipa IV. Posle njegove smtri kralj je svojeručno napisao: -Očajan sam. Ovo nije samo smrt jednog slikara. Ovo je kraj jedne cele epohe.- Siglo de oro - Zlatni vek, koji odgovara periodu baroka u umetnosti, upamćen je u Španiji kao vek sjaja, slavljenja i obožavanja kulture, kojom su istovremeno prikrivani znaci sve dublje političke, ekonomske i vojne krize u kojoj su se našli zemlja i narod.

Velaskez je izuzetno vešto slikao dve krajnosti svog doba: na jednoj strani raskošno odevene ličnosti sa dvora, a na drugoj - kovače, prosjake i siromahe u ritama. Njegova slikarska karijera dostiže vrhunac na platnu „Mlade plemkinje“ (Menine), jednoj od najboljih i najveličanstvenijih slika u celoj istoriji umetnosti.

U monografiji o Rafaelu možete da čitate o njegovom životu i stvaranju i da uživate u kvalitetnim reprodukcijama njegovih slika. Svaka knjiga iz edicije, pa i ova, sadrži antologiju kritike slikarskih remek-dela, kao i popis galerija i muzeja gde su ona izložena.

Mikelanđelo Buonaroti (1475-1564) se, pored Leonarda da Vinčija, smatra jednim od najinspirativnijih stvaralaca u istoriji umetnosti. Kao skulptor, arhitekta, slikar i pesnik ostavio je snažan uticaj kako na svoje savremenike, tako i na sledbenike moderne umetnosti uopšte. Još od prvih godina 16. veka u Rimu, kao i u glavnim italijanskim umetničkim centrima, Mikelanđelovo ime se povezuje sa delima izuzetne virtuoznosti, koja odražavaju punu umetničku zrelost uprkos njegovoj mladosti. Njegovo najpoznatije delo je freska na svodu Sikstinske kapele u Vatikanu. Iako ovom obimnom slikarskom poslu nije pristupio s oduševljenjem jer se prvenstveno doživljava sebe kao skulptora, a ne slikara, ukrašavanje kapele gde se održavaju najsvečanije ceremonije kurije mu je obezbedilo epitet besmrtnosti. Neke delove Mikelanđelo izrađuje iznenađujućom brzinom, tolikom da svaku od luneta oko prozora završava za samo tri dana.

U ovoj monografiji o najistaknutijem umetniku pozne renesanse čitajte o njegovom životu, kako su nastajale njegove skulpture, zatim kupola crkve Sv. Petra, kao i sve freske sa svoda Sikstinske kapele i uživajte u izuzetno kvalitetnim fotografijama. Takođe, ova knjiga, kao i svih 12 knjige iz edicije „Geniji umetnosti“, sadrži popis mesta gde se remek-dela umetnosti mogu videti kao i antologiju kritike koja omogućava njihovo bolje razumevanje.

Leonardo je slikar, arhitekta, konstruktor, pisac i vajar! Ideal renesansnog čoveka i neponovljiv slučaj stvaraoca! Ne prestaje da nas začuđuje i očarava.

Preteča modernog slikarstva. Suštinski je promenio italijansko slikarstvo i svojim
delom uticao na stvaranje rane renesanse.

xxxx


Priča o grupi The Rolling Stones počinje susretom Džegera i Ričardsa na železničkoj stanici u Dartfordu, oktobra 1961. Iako su sećanja o tome obojena preteranom poetikom, nema sumnje da se taj susret zaista dogodio. Ostalo je rokenrol istorija koju otkriva Dejan Cukić.