UMETNOST - OPŠTA

Knjiga Sveta gora fruškogorska predstavlja rezultat dugogodišnjeg rada i posvećenog istraživanja Dejana Medakovića duhovnog, kulturnog i umetničkog nasleđa manastira Fruške gore. Sačinjena od autorovih studija i tekstova nastalih tokom više decenija, ova monografija osvetljava bogatstvo i slojevitost ovog podneblja koje je s pravom ponelo naziv „srpska Sveta gora“.

Njen odjek u likovnim umetnostima nameravao sam da pratim od kraja XIV veka, tj. od samog početka crkvenog kulta Sv. kneza mučenika Lazara, pa sve do savremenih slika nadahnutih šire shvaćenom kosovskom tematikom. Pritom sam se trudio da istaknem i sve one društvene i političke okvire koji su, nesumnjivo, bitno uticali ne samo na sadržinu već i na likovni oblik kosovskog mita tokom vekova.

Svako ko je voleo "Mostarske kiše" Pere Zupca i učio ih napamet, poželeće da ima ovu knjigu ili je pokloni dragoj osobi.

Bibliofilsko izdanje o jednom od najvećih magova rok muzike na prostoru bivše SFRJ.

Pred čitaocima je bibliofilsko izdanje velikog grafičkog dizajnera, profesora Vidana Papića. Duhovito i lucidno, on ilustruje remek-dela Duškovog stvaralaštva.

Ušuškan u krilu planine Rudnik, manastir Vraćevšnica čuva istorijsko blago, konake i crkvu iz 15.veka, muzej sa nameštajem dinastije Obrenović, grob majke kneza Miloša, dela slikara i pesnika Đure Jakšića koji je u ovoj svetinji boravio i još mnogo toga.

Monografija sadrži i najvažnije kritičke i esnjejističke prikaze o skulpturama autora. Skulptorsko delo Ratka Vulanovića ima dugu predistoriju koja se može pratiti i u kritičarskim prikazima objavljenim u Monografiji. Reč je o vajaru čije delo obeležavaju veliki rasponi.
U duhu zanatski najbolje zasnovane i promišljene likovnosti istražuje krajnosti, suprotstavljene, ali ipak povezane estetske odrednice poput apstraktno–antropomorfno, skulptorsko–arhitektonsko, horizontalno–vertikalno, samereno–bezmerno, tvrdo–meko, kružno–kvadratno, statično–klizno, organizovano–haotično, tradicionalno–(post)moderno.

Knigu „Šapat istorije – Non-Fictional Story Fringes“ čini 16 tekstova – fringes, tekstualnih repova kojima se dovršavaju brojne price, ispričane u obimnoj monografiji Divlja sloboda umetničke avangarde, koje tamo nije bilo moguće ispričati. Ovom Bogdanovićevom monografijom u velikoj meri zaokružena je priča o novosadskoj avangardnoj umetničkoj Grupi KÔD. Istovremeno, autor u knjizi ukazuje i na otvoren prostor za nova istraživanja – o društvenom kontekstu u kojem je ta avangardna umetnost nastajala i njenim aspektima kojima se struka do sada uopšte nije bavila.

Dozvoliti svojim talentima da ustanu i da se predstave, dati im prostora da se razmahnu, pre svega prostora u svom srcu, i pustiti svoj duh da slobodno šeta, to znači osloboditi sebe i svoju slobodu, to znači skinuti škrge i disati na pluća, biti svoj, jedinstven i neukalupljen, slobodan u odlukama i razmišljanjima. Ali to takođe znači i biti nesebičan i siguran u sebe, biti hrabar i odluke donositi sam, preuzeti kompletnu odgovornost za svoje postupke i pristati na mukotrpan rad. Jer sloboda je staza prepuna zamki i nije lako biti slobodan. Tamničara i utamničenih je veoma mnogo, a slobodnih tako malo.'

Monografija o Geroslavu Zariću, scenografu koji je svojim delom obeležio srpsku i jugoslovensku pozorišnu scenu krajem 20. i početkom 21. veka, uzbudljiva je priča o životnom putu umetnika, počev od njegovog odrastanja, sazrevanja i porodičnog okruženja, do profesionalnog angažmana scenografa, slikara i profesora. Sve što je radio uvek je bilo prepoznatljivo. Bogato ilustrovana knjiga oslikava Gerin scenografski rad, koji obuhvata više od 200 realizovanih pozorišnih predstava, ali i značajan slikarski opus, upotpunjen porodičnim i profesionalnim fotografijama. Monografija je podeljena u pet tematskih poglavlja koja osvetljavaju biografiju umetnika, odabrane intervjue, reči reditelja, glumaca i teatrologa o Zarićevom radu, izbor iz kritika i izabranu teatrografiju, izložbe i nagrade koji svedoče o nesvakidašnjem stvaralačkom opusu.'

Ova monografija u monumentalnoj formi predstavlja djelo Voja Stanića kao jedinstvenog stvaraoca i njegova razmišljanja o životu i kreativnom principu. Slikareve autopoetičke misli-zabilješke o sebi i drugima, ljudskoj sudbini, odmoru, moru, gradu Heceg Novom i cijelom ovom podneblju – odlikuju vedrina, lucidnost, duhovitost i staložena mudrost.
Kritičari Radomir Uljarević, Olga Perović, Luko Paljetak i Robert Bojers napisali su nadahnute eseje i studiozne rasprave, prožete nesumnjivo pozitivnim stavom prema jednom osobenom likovnom svijetu i pristupu. Niko Martinović je dosledno sproveo svoju inventivnu i svestrano promišljenu priređivačku zamisao.
Projekat zaokružuju stručno izvedeni bibliografski podaci, rad Ljiljane Zeković, koji će biti koristan putokaz budućim istraživačima i pouzdan oslonac za brojne poštovaoce stvaralaštva Voja Stanića, opusa koji se još nastavlja i nadograđuje.

Tragači za znanjem su neumorni i željni još većih otkrića kad god naidju na neku novu zanimljivost koja im privlači pažnju.U ovom tehnološki razvijenom svetu knjige su jedan od najboljih izvora informacija koje čovek ima pri ruci dok istražuje prostornost znanja.Ova knjiga iz edicije 101 uvešće vas u novi svet znamenitih skulptura i spomenika koje morate posetiti.

„Prelepo delo, antologija bogata slikama i tekstovima na temu koja se provlačila kroz čitavu zapadnu civilizaciju.“ – Đanfranko Marone

Ružnoća se obično shvata kao suprotnost lepoti, i to u tolikoj meri da je dovoljno definisati jedan od ta dva pojma da bismo razumeli drugi.

Međutim, ružnoća ne podrazumeva odsustvo lepote. Ona je složena i nepredvidiva pojava koja se kroz vekove transformisala, o čemu svedoče kako antologijski književni tekstovi, tako i kanonska umetnička dela.

Uz pažljivo odabran ikonografski tok knjige, Umberto Eko čitaoca vodi na putovanje kroz noćne more, strahove i ljubavi, gde se čini odvratnosti susreću sa izrazima najdirljivijih osećanja, pokazujući da su različite manifestacije ružnog bogatije i markantnije nego što se obično misli.

U duhu njegovog priznatog dela Istorija lepote, Umberto Eko u knjizi Istorija ružnoće istražuje koncepte monstruoznog i odbojnog u vizuelnoj kulturi i umetnosti.

Šta se krije iza našeg osećaja zaintrigiranosti koji je često izazvan nečim užasavajućim i strašnim?

Odakle potiče magnetska privlačnost prema svirepom i skandaloznom? Da li je ružnoća takođe u očima posmatrača?

Autorovo enciklopedijsko znanje i zavodljive veštine pripovedanja kombinuju se u ovom ingenioznom istraživanju ružnog sa obiljem primera iz slikarstva i skulpture od antičkih grčkih amfora do dela umetnika poput Boša, Brojgela i Goje, otkrivajući da je ono od čega se često branimo i odvraćamo u svakodnevnom životu upravo ono čemu smo nesvesno najviše privučeni.

Umberto Eko je rođen u Aleksandriji 1932. godine. Bio je italijanski pisac, filozof, esejista i lingvista. S vremenom je postao jedan od najznačajnijih mislilaca svog doba. Bio je redovni profesor semiotike na Univerzitetu u Bolonji. Veliku slavu je stekao romanom Ime ruže. Nastavio je da piše romane koji su naišli na sjajan prijem kako kod publike, tako i kod kritike, uključujući Fukoovo klatno, Ostrvo dana pređašnjeg, Baudolino, Tajanstveni plamen kraljice Loane, Praško groblje i dr. Pored romana, Eko je ostavio značajan doprinos esejistici delima kao što su O književnosti, Kazati gotovo istu stvar, Uloga čitaoca (Lector in fabula). Godine 2004. priredio je delo Istorija lepote, a potom 2007. godine delo Istorija ružnoće, nakon čega su obe knjige postale neizostavni deo mnogih biblioteka. Preminuo je 2016. godine u Milanu.

Od istog autora:

Kako sam putovao s lososom, Praško gorblje, Tajanstveni plamen kraljice Loane, Baudolino, O književnosti, Nulti broj, Fukoovo klatno, Ostrvo dana pređašnjeg, Ime ruže i Istorija mitskih zemalja.

Nakon skoro 10 godina, ponovo je pred našom publikom najbolja istorija umetnosti koja je ikada napisana, takozvana Jansonova istorija umetnosti, koju je priredio i dopunio njegov sin Entoni. Ovo, novo izdanje, donosi brojne korekcije, razrade, dopune i aktualizacije osnovnog teksta ove kapitalne knjige koja je sada raskošnija i obuhvatnija.

Ima novi dizajn, najnovije bibliografije, podatke o novih 98 umetnika, iznova napisanu hronologiju događaja, imenik značajnih muzeja i arhitektonskih spomenika. Pruža uvid i u istoriju primenjenih umetnosti i arhitekture, sa bitnim referentnim tekstovima koji ukazuju na istorijske probleme muzike i teatra. Kao i dopunama iz istorije fotografije i novih umetničkih medija.

Dobili smo uzornu i aktuelnu knjigu koja na jasan, pregledan i informativan način uvodi čitaoca u široko područje istorije umetnosti od praistorije do postmoderne, posebne interpretativne izmene urađene su u području religioznih. Mitskih, teoloških, filozofskih, estetičkih i teorijskih tumačenja umetnosti i arhitekture kroz istoriju. Antologijski izbor tekstova iz teorije umetnosti, kao i uporedne hronologije, opšta biografija, pojmovnik stručnih termina. Internetska bibliografija s područja umetnosti i arhitekture, indeks, originalnih zapisa i transkripcija imena i spisak reprodukovanih dela, dragoceni su prilozi, osnovnom tekstu.

Pored toga, ova istorija umetnosti je dopunjena i „Umetnošću XX veka u Srbiji“, a na toj dopuni je radio čitav tim velikih stručnjaka iz svojih oblasti, čime je kompletirano ovo, zaista, kapitalno delo!

Sa gotovo 1000 luksuzno opremljenih, izuzetno velikih stranica punih najznačajnijih umetničkih dela, uključujući i ona koja se mogu videti samo u privatnim kolekcijama i ona do kojih se mora putovati u zabačene delove sveta, Muzej umetnosti obuhvata period istorije čovečanstava od preko tri milenijuma i uključuje dela iz 650 muzeja i privatnih zbirki sa svih kontinenata. Počev od najstarijih poznatih pećinskih slika pa sve do današnjeg dana, ovaj umetnički poduhvat predstavlja pravo uživanje za oči i dušu i riznicu informacija za poznavaoce i ljubitelje umetnosti.

Knjiga Muzej umetnosti ima jedinstven format, nalik na stvarne muzeje. Možete istraživati njegovih 25 „galerija“, od kojih svaka ima svoj niz sala – pođite hronološkim redom ili ulazite i izlazite onako kako vama odgovara. U svakoj sali postoji uvodni tekst koji jasno objašnjava pokret, kulturu ili temu koja se u njoj nalazi, kao i detaljna legenda za svako delo. Unutar galerija postoje i posebne „izložbe“, koje pružaju detaljan pogled na konkretnu temu ili razdoblje, a među izloženim delima mogu se videti slike, skulpture, freske, fotografije, instalacije, lend art (monumentalna umetnost u slobodnom prostoru), video snimci, drvorezi, nakit, keramika, vitraži, tapiserije, mozaici i ilustrovani rukopisi.

Ogromne stranice su savršeno uređene kako bi pružile posmatraču što više detalja. Na dvostrukom listu u galeriji italijanske renesanse, na primer, Mona Liza je okružena nizom crteža i skica Leonarda da Vinčija, a svi oni jasno pokazuju kvalitet svetosti i prostora u njegovom delu. Čitava stranica u ovom odeljku je odvojena za manje poznatu Damu sa hermelinom i Đinevru di Benči, izvanredne portrete čije odlike su naglašene velikim formatom.

Postoje galerije posvećene umetnosti Japana, Kine, Koreje, Afrike, Australije i Azije. Kineske galerije uključuju slike iz vremena dinastije Ming, raskošne kimone, izvanredne keramičke vaze, a izložba je posvećena Armiji od terakote, dok sala Asteka predstavlja sasvim drugačiji tip vojnika – metar i po visokog Orla-ratnika. Možemo da vidimo slike na laku i na palmovom lišću u galeriji posvećenoj jugoistočnoj Aziji, kao i fantastične mozaike, keramiku i bronzane skulpture u salama islamske umetnosti.

Odabrana prema značaju za istoriju svetske umetnosti, prema kulturnoj baštini koju oličavaju i prema čistoj lepoti i poželjnosti koju oličavaju, dela u Muzeju umetnosti predstavljaju veličanstven uvod u širok spektar ljudske kreativnosti. U kom drugom muzeju možete pronaći kolekciju Rembrantovih najboljih autoportreta, Velaskezove Mlade plemkinje i fotografije Sindi Šerman, masku faraona Tutankamona, zlatne predmete iz Perua, prozore od vitraža iz crkve Notr-Dam, Mikelanđelovog Davida, slike iz pećina u Lasku i dela Džeksona Poloka?

Muzej umetnosti je po oceni kritičara najznačajniji do sada objavljeni pregled istorije umetnosti od nastanka čovečanstva do danas. Uključuje i rečnik i opširan indeks, što ga čini pristupačnim, informativnim i pravim nadahnućem za porodicu, ljubitelje umetnosti i stručnjake na tom polju.

U dvotomnoj knjizi Mirka Zurovca Ontologija umetnosti prikazana je, uz ostale sadržaje, čitava evropska estetika, sve ono što je u njoj važno i nepobitno, stilom koji potpuno odgovara vrednostima ovih veoma značajnih teorijskih publikacija. U njima srećemo i ono što se obično naziva književno-umetničkom imanencijom, koju, kao pravu odrednicu za ovu tematiku, autor razvija s posebnog aspekta.Dva toma Ontologije umetnosti svojim obimom i bogatstvom sadržaja nadmašuju sva očekivanja. Stoga se ova knjiga zasigurno može smatrati jednim od najvrednijih dela koja su napisana u našoj filozofiji.

Iako naučna literatura ima ograničen rok trajanja, a nova saznanja potiskuju stara, sudbina Medakovićeve knjige je očigledno drugačija. Sada je dobila novo ruho i savremen sjaj, koji bi trebalo da joj omoguće da ostvari komunikaciju sa novom generacijom čitalaca. 

U tekstu ove knjige o delatnosti gospođe Madlene Zepter, kao posvećene, strasne i suptilne kolekcionarke, uočljivo je nastojanje autora da ovu jedinstvenu, veličanstvenu, rafiniranu kolekciju predmeta, koju je njena vlasnica decenijama brižljivo stvarala, vođena koliko ličnim ukusom toliko i sopstvenim ekspertskim znanjima, poznavanjem stilova epoha i specifičnosti kreativnih rukopisa poznatih umetnika, velikih majstora i vrhunskih zanatlija, stavi u odgovarajući ram, u istorijski i kulturni okvir u kome su ti artefakti nastajali i trajali.

Istinsko je uživanje čitati ovaj tekst koji istovremeno informiše i prosvećuje. Elementi Kolekcije Zepter, u kontekstu vremena stvaranja i načina nastanka, imaju i dublji smisao jer ukazuju i na prefinjeni osećaj Kolekcionarke da ih iz ponude odabere sa merom, na rafinirano osmišljen način. I ovde, iako je u pitanju obilje činjenica i istorijskih podataka, tekst teče glatko, podstičući čitaoca da brižljivo studira svaku fotografiju, tražeći na svakom odabranom primerku izloženom u Palati umetnosti Madlena tragove jedinstvene estetike udaljenih civilizacija.

Monografija manastira Kalenić omogućava stručnoj i široj publici da upozna freske koje se ubrajaju u najreprezentativnija likovna ostvarenja s početka XV veka. Reč je o završnoj fazi blistavog carigradskog slikarstva, koje nije ostavilo očuvane tragove u spomenicima prestonice, već u drugim pravoslavnim prostorima, među kojima Srbija na kraju srednjeg veka zauzima značajno mesto. Reprodukovane u ovoj monografiji, u modernoj fotografskoj tehnici, te freske su dragoceni dokument o umetničkim strujanjima na Balkanu uoči otomanskih osvajanja.

Nije teško uočiti da sam u naslovu ove knjige istakao reč istraživači, a ne istoričari umetnosti. Učinio sam to najviše zato što dobar deo autora nije prekoračio granicu koja odvaja učene antikvare, ljubitelje i ostrašćene samouke od pravih i dobro školovanih istoričara umetnosti, od onih naučnika koji su kod nas u ime pozitivizma raskrstili sa romantičarskim poimanjem istorije i umetničkih dela.

Bogato ilustrovana knjiga koja predstavlja likovne prikaze Bogorodice u našim manastirima. Jedinstveno izdanje, veoma luksuzno i atraktivno. 

U decembru 2019. godine vratila sam se crtanju posle dugogodišnje pauze i krenula sa svakodnevnim učenjem i vežbanjem digitalne ilustracije, a u martu 2020. godine ilustracije koje se nalaze u ovoj knjizi počela sam da objavljujem na Instagram profilu pod nazivom maple.things. Deljenje je bilo moj odgovor na pandemiju i karantin u kom su sva moja stalna osećanja brige i nesigurnosti bila višestruko pojačana. Bilo mi je potrebno bolje razumevanje sebe i svega onoga izvan, a izraz i izlaz sam pronašla u crtežima ljudi bez lica i kratkim ispisima misli na njima.

Direktan prevod naziva mog Instagram profila je Javorkine stvari i očekivala sam da će one ostati samo moje, ali je u kratkom roku stranica dobila značajan broj pratilaca koji su se poistovetili sa njenim sadržajem i temama socijalne anksioznosti, usamljenosti, straha. Svi smo se nalazili na istom mestu, na internetu, i svi smo bili zajedno u nečemu nepoznatom, povezani u brizi. Osećanje da nismo sami nam je pomoglo svima makar i na kratko. Barem meni jeste. - Javorka Đurić

Interesovanje Dejana Medakovića za pojedinačne umetničke prosedee rezultiralo je knjigom Srpski slikari XVIII i XIX veka (1968) i usmerilo autora na dublja sagledavanja srpskog baroka. Na tim temeljima nastala je i trilogija koja obuhvata knjige Putevi srpskog baroka (1971), Tragom srpskog baroka (1976) i Barok kod Srba (1988). Svaka od ovih knjiga je zasebna, zaokružena celina, a zajedno predstavljaju neraskidivo trojstvo. Ove studije dale su osnove za razumevanje srpske umetnosti novijeg doba, a pred istoričare umetnosti postavile su pretpostavke daljih istraživanja.

Tradicija istkana osećanjima i veštinom

U potrazi za objašnjenjem porekla i mogućih značenja ornamenata na pirotskom ćilimu, ova knjiga pruža temeljan uvid u tradiciju ženskog zanata. Retke i pažljivo odabrane fotografije prvi put su sakupljene specijalno za ovo luksuzno izdanje. Lepota, sklad i majstorstvo izrade ćilima danas inspirišu i zadivljuju, a njihova estetika oplemenjuje savremeni enterijer.

„Knjiga Ornamenti Srbije – pirotski ćilim, uz uvažavanje bogate literature i rezultata interdisciplinarnih istraživanja, nastoji da likovnoj i simboličkoj formi pirotskih ćilima udahne novi život.“
– Prof. dr Zorica Tomić

„Autorka neumorno istražuje ornamentiku pirotskog ćilimarstva, koje predstavlja najsavršeniji vid srpskog tradicionalnog tekstilnog stvaralaštva.“
– Marina Cvetković

*

Tradition woven with feelings and craft

Searching for the origin and possible meanings of the Pirot kilim ornaments, this book offers a particular overview into the tradition of this female craft. This particular collection of rare and carefully curated photographs has been presented for the first time, especially for this luxury edition. The beauty, harmony and craftsmanship of the kilims inspire and amaze, and their aesthetics enrich contemporary interiors.

"Respecting the rich literature sources and the results of interdisciplinary research, the book Ornaments of Serbia – the Pirot kilim also strives to provide a new life to the artistic and symbolic form of Pirot kilims."
– Prof. Dr Zorica Tomić

"The author tirelessly explores the ornaments of the Pirot kilim, the most perfect form of traditional textile creation. "
– Marina Cvetković

Knjiga savremenog likovnog teoretičara i umetnika Koste Bogdanovića “Lice i lik u vizuelnoj kulturi” završni je tom njegove fenomenološke trilogije koju je započeo studijama “Poetika vizuelnog” (2005) i “Poetika vizibilnog” (2007).

PRILOG broj 1. VEK MODERNE ARHITEKTURE
Izazovi modernog doba nametnuli su i nove trendove u arhitekturi. Nastala su arhitektonska dela različitijih struktura - upotrebnih kao i estetskih vrednosti. Grade se objekti sa odlikama dekonstruktivizma, eksperimentaln, i minimalistički objekti koji podsećaju na velike skulpture fantastičnih oblika. Ono što im je zajedničko je pažljivi izbor prirodnih, recikliranih, inovativnih građevinskih materijala kao i upotreba napredne tehnologije u fazi projektovanja i izgradnje, što omogućava gradnju raznovrsnijih, lakših, viših i jačih građevina. Zgrade su najčešće projektovane sa željom da budu primećene, da dominiraju u okruženju i budu predmet divljenja. Neobični oblici, asimetričnost, skulpturalnost, obloge od stakla ili aluminijuma, svetlucave fasade, zeleni krovovi (poput parkova) i druge, do tada neviđene forme, su odlika nove arhitekture.

PRILOG broj 2. Monografija BEOGRAD U POKRETU, sportski objekti u Beogradu XIX I XX veka:istorija, arhitektura i društveni kontekst
Knjiga je nastala iz namere da se na jednom mestu predstavi sveobuhvatna studija beogradskih terena i objekata, nastalih u rasponu od dva veka, a u kontekstu celokupne istorije i arhitekture Beograda.
Prvo poglavlje predstavlja opšti urbanističko- arhitektonski razvoj Beograda, dok su sledeća podeljena kroz pregled istorijskog razvoja beogradskih objekata po sportovima.
Na taj način možemo pratiti čitav niz promena i preobražaja u arhitekturi, gde nove tekovine potiskuju stare.S tim u vezi istaknuta je i važnost i prilika u kojima su objekti nastajali.

PRILOG broj 3. Monografija DIVLJA SLOBODA - Umetničke avangarde, Grupa KÔD u dokumentima i vremenu
Monografija je rezultat istraživanja novosadske avangardne Grupe KÔD kroz analiziranje, teorijske interpretacije i kontekstualizovanje njihovog rada u jugoslovenske, evropske i svetske tokove savremene umetnosti. Već u momentu nastajanja, njihova umetnost je bila izložena razornom uticaju poltički motivisane represije kako na same članove Grupe KÔD, tako i na celokupnu novosadsku avangardu.
Struktura ove obimne i dragocene studije zasnovana je na ideji da se rad i efekti njihovog delovanja, bilo kroz parateatarske događaje ili kroz same akcije u prostoru kroz činjenje i delovanje, prikažu u jednom preciznom kontekstualnom poretku kroz četiri vremenska razdoblja. Rad i delovanje Grupe KÔD, kao značajnog učesnika umetničke scene je u istraživanju i preispitivanju granica između umetnosti, politike i kulture.

Danas je u Evropi žuta sve ređa u svakodnevnom životu i sve zanemarenija u svetu simbola. Međutim, nije uvek bilo tako.

Drevni narodi su žutu smatrali bezmalo svetom bojom, simbolom svetla, toplote i bogatstva. Zauzimala je važno mesto u verskim obredima antičke Grčke i Rima, dok su je Kelti i Germani povezivali sa zlatom i besmrtnošću.

Pad žute počinje u srednjem veku, kada joj se pripisuje dvojako značenje. Loša žuta, boja gorke žuči i paklenog ognja, označava prevaru, pohlepu, izdaju, katkad bolest ili ludilo, dok je dobra žuta, boja zlata, meda i zrelog žita, znak moći, radosti i obilјa.

Počev od XVI stoleća, međutim, žuta nezaustavlјivo uzmiče i gubi svoje mesto u materijalnoj kulturi. Protestantska reformacija i katolička kontrareformacija, a zatim i „buržoaske vrednosti“ u XIX stoleću, doprinose  opadanju njenog ugleda. Iako je nauka ubraja u osnovne boje, njena simbolika ostaje dvosmislena. I dan-danas se zelenkastožuta boja smatra ružnom ili čak opasnom jer asocira na bolest i otrov, dok se narandžastožuta doživlјava kao jarka, vesela i blagotvorna po ugledu na voće te boje. Bogato ilustrovana, Žuta. 

Istorija jedne boje peta je knjiga u ediciji započetoj 2000. i posvećenoj istoriji boja u Evropi od drevnog doba do naših dana. Prethodile su joj Plava (2000), Crna (2008), Zelena (2013) i Crvena (2016).

Knjiga koja obuhvata najznačajnije književne (dnevnici i poema) i teorijske radove jednog od najvećih ruskih slikara 20. veka. Dadrži 96 strana sa reprodukcijama u boji.

U ovom kapitalnom delu novije medievalistike, Hans Belting razmatra prirodu, smisao i funkciju slike kao predmeta kulta, u vremenskom rasponu od kasne antike do razdoblja reformacije. Na osnovu impozantnog uzorka, koji obuhvata umetnička dela čitavog hrišćanskog sveta, Belting srednjovekovne „pobožne predstave“ sagledava dubinski, u kontekstu istorijskih i društvenih okolnosti, teoloških postulata i religioznog mentaliteta epohe. Ova knjiga – zasnovana na ogromnoj erudiciji, istraživački utemeljena i intelektualno podsticajna – bitno doprinosi razumevanju fenomena srednjovekovne slike, koja nije predstavljala samo umetničko delo, već prevashodno manifestaciju svetosti.

Danica Popović


Hans Belting (1935) je nemački istoričar umetnosti, teoretičar srednjeg veka i renesanse, vodeći nemački kulturolog i kritičar umetnosti. Beltingov teorijski rad obuhvata podjednako savremenu umetnost i teoriju slike. Njegovo delo Slika i kult je od 1990. do danas doživelo šest izdanja u Nemačkoj i prevedeno je na mnoge jezike uključujući engleski, italijanski, ruski, francuski i španski.