DOMAĆE BIOGRAFIJE, MEMOARI, DNEVNICI, PISMA

„Najbolјi glumac na svetu“, kako ga je opisao čuveni Rade Šerbedžija, iskreno i uverlјivo priča o svojim korenima, o kolegama, prijatelјima, književnicima, o pozorištu, filmu, druženjima, kafani, o politici…

Pisana u dobroj tradiciji istorijskih biografija, moderno i u kombinaciji hronološkog i fenomenološkog pristupa, ova Stepinčeva biografija obrađuje sve najvažnije nedoumice i otvorena pitanja vezana za kardinalov život i rad.

„Sa pašnjaka do naučenjaka” je autobiografsko delo Mihajla Pupina – potresna i nadahnjujuća priča o putu od banatskog sela do svetskih naučnih visina. Iz skromnog okruženja, vođen verom, znanjem i istrajnošću, Pupin gradi život koji prevazilazi granice siromaštva i predrasuda, ostavljajući dubok trag u nauci i istoriji. Ovo nije samo priča o uspehu, već svedočanstvo o snazi karaktera, obrazovanja i nepokolebljive volje. „Sa pašnjaka do naučenjaka” je knjiga koja nas podseća da veliki snovi počinju malim koracima – i da poreklo nije prepreka, već temelj. O autoru: Mihajlo Idvorski Pupin (Idvor, kod Kovačice, 9. oktobar 1854 – Njujork, 12. mart 1935) bio je srpski i američki naučnik, pronalazač, univerzitetski profesor, publicista, akademik i dobrotvor. Pupin je bio profesor na Univerzitetu Kolumbija. Tokom svog naučnog i eksperimentalnog rada dao značajne zaključke važne za polja višestruke telegrafije, bežične telegrafije i telefonije, potom rentgenologije, a ima i velikih zasluga za razvoj elektrotehnike. Takođe je zaslužan i za pronalazak Pupinovih kalemova. Bio je i jedan od osnivača i dugogodišnji predsednik Srpskog narodnog saveza u Americi. Pupin je bio počasni konzul Srbije u SAD. Dobitnik je mnogih naučnih nagrada i medalja, bio je član Američke akademije nauka, Srpske kraljevske akademije i počasni doktor 18 univerziteta. Dobio je i Pulicerovu nagradu (1924) za autobiografsko delo Od pašnjaka do naučenjaka (engl. From immigrant to inventor).

Priča o treneru koji je stvarao šampione i pokorio Evropu.
Postoje treneri koji vode tim.
Postoje treneri koji osvajaju trofeje.
A onda postoji Željko Obradović.

Najtrofejniji trener evropske košarke nije postao legenda slučajno: devet titula prvaka Evrope, desetine trofeja i generacije igrača koje je pretvorio u pobednike.

Knjiga Horizonti smisla - 200. u Kolekciji Odgovori - sadrži nove razgovore koje sam 2025. godine vodio sa profesorom Darkom Tanaskovićem. Zahvalan sam prof. Tanaskoviću što je u ovim razgovorima odgovarao na mnoga aktuelna pitanja ovoga vremena, i što je označio moguće puteve ovog novog veka.

Knjiga Tvrđava jezika - 245. u Kolekciji Odgovori - sadrži sve razgovore koje sam vodio sa akademikom Predragom Piperom. Razgovori su vođeni 1995. godine, zatim 2001, 2006, 2009. i 2015. godine, i objavljeni su u knjigama: Iz slavističke riznice, Tragom reči i Život jezika. Svi razgovori zajedno objavljuju se u čast akademika Predraga Pipera, da se ne zaboravi njegov doprinos našoj nauci i našem jeziku. Zahvaljujem se Milki Ivić na uvodnom predgovoru. Zahvalan sam izdavaču „Narodnom delu”, direktoru Predragu Kovačeviću i uredniku Vojislavu Nestoroviću. Radujem se da će, po svoj prilici, „Narodno delo” biti stalni izdavač Kolekcije Odgovori, i da će doprineti da Kolekcija Odgovori bude što uočljivija. Zahvalan sam, kao i uvek, Porodici Kolekcije Odgovori u kojoj su: Radovan Popović, Boro Drašković,Matija Bećković, Darko Tanasković, Aleksandar Đurović, Miro Vuksanović, Zlata Bojović, Lazar Davidović, Miloš Jovanović, Goran Milašinović, Ivan Negrišorac, Milan Tasić, Voja Nestorović i Zoran Jeremić. Od ove knjige član Porodice Kolekcije Odgovori postao je i Predrag Kovačević. Nadam se da će čitaoci ove knjige shvatiti lepotu, bogatstvo i značaj srpskog jezika. Nadam se da će ova knjiga biti čitana i među novijim generacijama, koje će u njoj prepoznati sve ono na šta je akademik Piper godinama ukazivao i otkrivao lepotu našeg jezika.

Knjiga objedinjuje 27 dubokih razgovora, nastalih za četrnaest godina, sa uglednim pesnicima, piscima, slikarima, filosofima, muzičarima, istoričarima književnosti i kulture, rediteljima, prevodiocima... Od Ljubivoja Ršumovića i Milosava Tešića do Ljubice Mrkalj i Gordane Ćirjanić. Od Đorđa Sladoja i Bratislava Milanovića do Ace Seltika i Miloša Kovića. Od Draga Kekanovića i Dragana Jovanovića Danilova do Mila Lompara i Vladimira Medenice. Od Radoslava Bratića i Nikole Malovića do Slobodana Despota i Ivana Jovića. (...) Čitanje epohe kroz oči i misao velikih stvaralaca. Ogledalo kojem ništa ne promiče. Drukčije osvetljenje postmoderne drame čoveka i sveta. U predgovoru je data i kratka istorija književnih razgovora u srpskoj kulturi.

Ova knjiga donosi mnogo više od biografskog prikaza Vladete Jerotića kao uglednog psihijatra i mislioca – ona otvara vrata njegovom intimnom, ljudskom svetu koji je retko bio dostupan javnosti. Kroz lična sećanja i memoarske zapise, autorka Irena Arsić, njegova dugogodišnja saradnica, vodi čitaoca kroz više od trideset godina gotovo svakodnevnog zajedničkog rada i druženja. Pratila ga je na predavanjima i promocijama, učestvovala u uređivanju i pripremi njegovih dela, beležila razgovore i susrete i bila deo svake faze izdavačkog procesa.

Knjiga osvetljava Vladetu Jerotića iz drugačije perspektive – kao profesora, prijatelja i sagovornika, ali i kao čoveka prepoznatljivog po toplini, humoru i dubokoj pažnji prema drugima. Pred čitaocem se otkriva niz malih, svakodnevnih trenutaka koji zajedno grade celovitu sliku njegove ličnosti, njegove mudrosti i posvećenosti, čineći ovo delo jedinstvenim svedočanstvom o čoveku iza javne figure.

Monografija „Zoran Radmilović – na radiju i televiziji“ povodom 40 godina od smrti velikog srpskog glumca RTS Izdavaštvo objavilo je u saizdavaštvu sa Narodnim pozorištem Timočke krajine „Zoran Radmilović“ iz glumčevog rodnog Zaječara. Zoran Radmilović igrao je u 50 televizijskih drama, više od 30 serija i isto toliko nastupa je imao u zabavnom, dečijem i muzičkom programu. Manje je poznato da je Radmilović ostvario uloge u više od 200 radio drama i komedija, a u čuvenom radijskoj serijalu „Jovanovići – svakodnevica jedne naše porodice“ učestvovao je u više od 1000 epizoda.
Knjiga sadrži više od 200 fotografija i QR kodove putem koji čitaoci mogu da čuju radio drame u kojima je noseće uloge igrao Radmilović i vide inserte iz televizijskih ostvarenja.

Prošla su dva i po veka od kada je Ruđer Bošković objavio svoje monumentalno delo Teorija prirodne filozofije svedena na jedan jedini zakon sila koje postoje u prirodi. Teorija je imala veliki uticaj na Boškovićeve savremenike, naučnike XVIII veka, a imala je mnoge sledbenike u XIX i na početku XX veka. Izučavala se u mnogim obrazovnim ustanovama širom sveta. Bila je prisutna u mnogim udžbenicima, knjigama, enciklopedijama…

"Politički put Borislava Pekića otkriva život čoveka koji je, mnogo pre nego što je napisao „Vreme čuda“, postao čudo sam po sebi: mladić osuđen na dugogodišnju robiju koji je u mraku zatvorske ćelije pronašao svetlost svoje buduće književnosti. Njegovo „hodočašće“ kroz totalitarni poredak nije ga slomilo – naprotiv, iz njega je izašao duhovno slobodniji od mnogih koji su bili „na slobodi“.

Između prošlosti koja će kasnije oživeti u „Zlatnom runu“ i budućnosti koju će mračnim intenzitetom dočarati u „Besnilu“ i „Atlantidi“, Pekićev stvarni život ostao je njegovo najuzbudljivije delo. Emigracija u London donela mu je stvaralački zenit, a povratak u Srbiju krajem osamdesetih – ulogu jednog od prvih modernih demokrata, čoveka koji je u vreme političkog meteža i straha, insistirao na dijalogu, slobodi i moralu.

Ova knjiga prati sudbinu čoveka čiji je život, kao i njegove knjige, istovremeno i mit, i opomena, i avantura duha. Od prvih koraka kroz „toplog zeca“ do poslednjeg pozdrava pred Narodnom skupštinom u „mrtvoj tišini“, Pekić ostaje lik koji kao da je iskoračio iz sopstvenih romana – uporan, hrabar, nepotkupljiv.

Politički put Borislava Pekića je biografija koja se čita kao lična istorija jednog naroda i jednog veka. Knjiga za sve koji u istini traže smisao, u otporu dostojanstvo, a u književnosti – slobodu.

Jedan od najuspešnijih srpskih trgovaca šljivom u XIX veku, ,,plavo zlato" izvozio je u evropske prestonice, čak i preko bare - u Ameriku , radan, bez poroka, ponavljao je da dela govore više od hiljadu reči, voleo je svoju braću, i sve što je stekao ostavio je otačastvu.

Usamljena žena, plemenita, dostojanstvena, čvrstih uverenja, štedljiva, pobožna, podelila je sve što je stekla siromašnim učenicima da se obrazuju i postanu nova srpska inteligencija

Proizvođač hrane, trgovac, industrijalac, gradiljelj, kulturni delatnik,, mecena, zastitnik, i prijatelj istaknutih umetnika, dobročinitelj koji je ostavio trajan pečat vojvođanskoj ravnici.

Veliki patriota, borio se za istinu, pravdu i očuvanje srpstva. Učestvovao u ključnim oslobodilačkim ratovima, bez dlake na jeziku, junak za primer, i srce i dušu i sve što je uštedeo ostavio je otečesetvu.

"Na stranicama koje slede, dobro odabranim činjenicama iz Teslinog života i naučnog rada, autor Miodrag Milanović vodi nas kroz naoko čudne i slučajne, a zapravo duhovnom niti najdublje uslovljene događaje.

Tajna Teslinog života ujedno je i tajni život čovečanstva.

„Ne radim više za sadašnjost već za budućnost!“ rekao je Tesla okupljenim novinarima u Njujorku. – „Budućnost je moja!“

iz predgovora Velimira Abramovića

O autoru:
Miodrag Milanović, rođen je 1956. godine.
Ovaj istoričar pripada svetskom krugu istoričara strukturalista, diplomirao je 1979. na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Tokom 1976. slušao je predavanja M. Fukoa, koje je ovaj držao u Visokoj školi u Parizu i to ga je zainteresovalo za strukturalnu antropologiju, što ga je usmerilo u ove oblasti. Živo je zainteresovan da rekonstruiše drevne korene srpskog naroda. U svojoj rekonstrukciji srpske istorije koristi, pored istorijskih činjenica i relevantnu naučnu literaturu, arheološke, etnografske i mitološke izvore.
Autor niza priloga sa temama iz mitologije, komparativne religije i istorije.
Autor knjiga: Tajni život Nikole Tesle, Istorijsko poreklo Srba, Srpski stari vek.
Živi i radi u Beogradu."

Vladan Desnica jedini je klasik srpske književnosti čiji je opus, mimo ključnog romana Proljeća Ivana Galeba, a jednako kao i njegova biografija, ostao gotovo sasvim na margini čitalačke pažnje, za razliku od drugih ovdašnjih pisaca njegovog značaja i ranga. Nova studija Vladana Bajčete donosi uvid u Desničin život na osnovu obimne epistolarne, zatim i dokumentarne ostavštine, uz obilje nepoznatih ili nanovo interpretiranih podataka i činjenica. Ova knjiga se, podjednako temeljno, bavi i Desničinim stvaralaštvom, analizirajući sve aspekte piščevog književnog rada na podlozi društvenopolitičkih okolnosti u kojima je, iako neretko onemogućavan i spotican, istrajno delovao. Obim i dubina istraživačkog zahvata Proljeća Vladana Desnice u tom smislu predstavljaju najveću prekretnicu u dosadašnjem proučavanju i poznavanju piščeve biografije i njegovog ukupnog umetničkog i intelektualnog angažmana.

O autoru:
Vladan Bajčeta (Bosanska Krupa, 1985). Osnovnu školu i gimnaziju završio u Pljevljima. Diplomirao na grupi za srpsku i svetsku književnost Filološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu, gde je završio master i doktorske akademske studije. Viši je naučni saradnik Instituta za književnost i umetnost u Beogradu. Objavljene knjige: Borislav Mihajlović Mihiz: kritičar i pisac (2021); Non omnis moriar: o poeziji i smrti u opusu Vladana Desnice (2022); Književnost s predumišljajem: stvaralačka biografija Slobodana Selenića (2023); Književnost tranzicije: prilozi za istoriju srpske proze 1990–2020 (2024).

Paja Jovanović, jedan od najznačajnijih srpskih slikara svih vremena, započeo je pisanje memoarskih zapisa u prvoj polovini dvadesetog veka. Njihov prvi deo je završio nakon Drugog svetskog rata, a veliku podršku prilikom rada na rukopisu pružio mu je Milutin Milanković, naš čuveni astronom i fizičar. Iako je objavljivanje knjige bilo ugovoreno, zbog niza okolnosti ona tada nije izašla iz štampe. Rukopis je ostao gotovo potpuno zaboravljen u zaostavštini Milutina Milankovića u Arhivu SANU. Nakon više od sedam decenija, on sada prvi put izlazi na svetlost dana.
Predstavljajući u ovoj romansiranoj autobiografiji okolnosti svoje mladosti, Paja Jovanović nam u isto vreme daje slikoviti prikaz društvenih, političkih i kulturnih prilika u Austrougarskoj, najvećim delom u rodnom Vršcu. Sjajno napisane minijature o pitoresknom, sada potpuno nestalom svetu Banata sjedinjuju se sa slikom susreta mladića sa velegradom. Paja Jovanović počinje da pohađa studije na Bečkoj likovnoj akademiji. Prvi slikarski trijumfi, ali i porazi, prva zaljubljivanja, podjednako i ljubavni krahovi, kao i pokušaji da se pronađe svoje mesto u uzburkanom umetničkom svetu, zadobili su majstorsko portretisanje sa mnogo duha i ništa manje humora.

Nenadmašni likovni stvaralac, čije slike i danas privlače veliku pažnju, pokazao se i kao vrsni pisac. Najbolje o tome svedoči njegova romansirana autobiografija Memoari slikara, koja se prvi put nalazi pred našom publikom.

*Sada, kada sam ga u celini ponovo pročitao, uvideo sam da je i kompozicija dela majstorska. Slabih mesta uopšte nema, a kada počne da se čita, ne ispušta se iz ruku. A ko ga jedanput pročita, pročitaće ga još koji put…“

Milutin Milanković (u pismu Paji Jovanoviću, 1948)

Monografija istražuje život i delo Nadežde Petrović (1873–1915), najistaknutije figure srpske moderne umetnosti početkom 20. veka. Nadežda je svojim avangardnim slikarstvom utemeljila modernizam u Srbiji, dok je svojim društvenim angažmanom neprekidno radila na jačanju srpske nacionalne ideje – od osnivanja humanitarnih organizacija, preko javnih mitinga, do pomaganja gerilskih grupa. Kroz bogat umetnički opus i neumorni rad u patriotskim organizacijama ona je kombinovala modernost, umetnost i nacionalizam. NJeno učešće u oslobodilačkim ratovima i tragična smrt u ulozi dobrovoljne bolničarke 1915. potvrdili su duboku posvećenost otadžbini. Istovremeno, to je i njena sažeta biografija, ali i analiza kulture sećanja u poslednjih 110 godina. Ovo delo pruža sveobuhvatan uvid u značaj Nadežde Petrović kao umetnice i nacionalne radnice.'

U knjizi Moj drug Đido Matija Bećković opisuje jedno od onih prijateljstava koja prkose i istoriji i ideologijama. Na jednoj strani – sin čoveka koga je progutao komunistički mrak, na drugoj – revolucionar koji je bio na vrhu tog istog režima, da bi zatim postao njegov najpoznatiji disident. Između njih dvojice rodila se vernost: razgovori, pisma i prisnost koja je u tišini rušila zidove koje su ratovi i osvete podigli.
Bećkovićev Milovan Đilas nije ni mramorni vođa ni hladna istorijska ličnost, već Đido, čovek, drug. Ranjiv, sumnjičav, opterećen i svojom verom i svojim padovima. Pesnik ga osvetljava toplinom, pa knjiga više liči na pesmu u prozi nego na memoare. U toj nežnosti i u toj jednostavnosti krije se snaga priče.
Moj drug Đido nije knjiga o prošlosti, već knjiga o večitom pitanju – kako pronaći čoveka u drugom, čak i kad nam ga istorija dodeli kao neprijatelja. A to je, možda, i najveća pobeda koju književnost može da izvojuje.

Knjiga Oluje nad Srbijom predstavlja priređene memoarske zapise Živadina Janića, kragujevačkog učitelja i nastavnika istorije u Zemunskoj gimnaziji u Beogradu. Delo među ovim koricama dragoceno je literarno svedočanstvo o značajnim istorijskim događajima i slobodarskim ratovima srpskog naroda u prvim dvema decenijama dvadesetog stoleća- balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu. Prikazuje svakodnevni život srpskog seoskog stanovništva, običaje, odnose među članovima patrijarhalne zajednice, o naporima žitelja šumadijskih zaselaka i varošica kako da se izbore sa siromaštvom, prirodnim stihijama, te raznim društvenim izazovima sa kojima se srpski narod suočavao na početku jednog turbulentnog veka.

Memoari su pisani hronološki, a događaji koje autor opisuje obuhvataju period od 1905/1906 do 1919. godine, dakle 15-tak burnih godina u istoriji srpskog naroda, kao i o životu Živadina Janića i njegove porodice.

Pred nama su pisanija koje je junak naših umetničkih i čaršijskih dana sačinio u polutajnosti, protoku života, onako zdušno kako je i trošio život. Ova knjiga sačinjena od usputnih zapisa, čini se poput odškrinutih vrata duše Zorana Radmilovića. Ostavština svima koji ne razumeju sebe, ne shvataju druge. Upoznaćemo retkog Zorana. Nepoznatog. Toliko bliskog da mi se čini da nije ni otišao. A i gde bi? Šta bismo mi bez njega? – Dušan Prelević Da, Zoran Radmilović je durljivi filozof sredine, mudar, zamišljen, čak i kada mu osmeh pun razumevanja traje na licu. Naravno, sve je to pogled na znanog i neznanog Zorana, čoveka pored koga uvek imate utisak da još mnogo toga u sebi nosi, koji stalno iznenađuje nečim novim i neizvesnim, nekom sitnicom ili krupnicom: dobro napisanom rečju tužnim povodom, nekom neobičnom željom kada izgleda da želja više nema, nekim setnim komentarom kada je oko njega sve tako veselo i frivolno. – Jovan Ćirilov

Knjiga o sudbini Ivana Stambolića otkriva tragičnu priču o čoveku koji je bio na ključnim mestima u Srbiji dok su se u njoj vodile unutarpartijske bitke, sukobi oko njenog položaja u federaciji i položaja pokrajina, uz istovremeno ekonomsko zaostajanje i buđenje nacionalizma. Bio je politički mentor i prijatelj Slobodana Miloševića, a zatim i prva velika žrtva njegovog uspona.

Stambolić, nekadašnji predsednik Srbije i simbol reformističkog krila tadašnjeg političkog vrha, našao se u nemilosti upravo onoga kome je otvorio vrata moći.
Godinama kasnije, dok je trčao stazama Košutnjaka, brutalno je otet i ubijen po Miloševićevoj naredbi. Nestao je u tišini Fruške gore koja je dugo skrivala istinu.

Ovo je priča o izdaji, o sudaru ličnog i političkog, o zemlji koja je prokockala priliku da ide putem demokratije.

Sudbina Ivana Stambolića ostaje jedno od najpotresnijih svedočanstava vremena koje nijedna jama neće da sakrije.

Knjiga o Miloradu Mikici Arsenijeviću koji je imao nadimak Balerina zbog toga što je njegovo fudbalsko umeće krasila raskošna tehnika i akrobatske intervencije u vazduhu, napisana je bez patetike i banalnosti i čita se u dahu. Mikica je bio fudbaler sa di

Knjiga O vojvodi Tankosiću autora Gradimira Nikolića je biografija koja istražuje život i lik vojvode Vojislava Tankosića, jednog od najistaknutijih vođa srpskih četničkih snaga u Prvom svetskom ratu. Nikolić u ovoj knjizi detaljno prikazuje Tankosića, njegovu hrabrost, vojničke sposobnosti, ali i njegove lične borbe. Vojvoda Tankosić bio je jedna od ključnih ličnosti u borbama za slobodu Srbije, a ova knjiga osvetljava njegovu ulogu u vojnim operacijama i njegov odnos prema drugim važnim ličnostima toga perioda.

U ovoj knjizi, Đoko Kesić istražuje političke, društvene i lične drame koje su oblikovale Srbiju u jednom od najturbulentnijih perioda njene istorije. Kroz sudbine Vere Miletić, uticaj njene ćerke na političke tokove, i kroz lik Janka Jankovića, autor donosi duboku analizu vremena, ideoloških sukoba i društvenih normi. Kesić kombinuje istorijske činjenice sa ličnim pričama, dajući čitaocu priliku da razume i oseća težinu tih sudbina.

Pesnička biografija Dobrice Erića sa novim detaljima iz života poete rođenog u "cveću livada" i mnoštvom zanimljivih fotografija. Tu su i manje poznate Dobričine pesme i faksimili rukopisa.

Knjiga donosi deset zanimljivih priča o ljudima koji su ostavili trag u autorovom životu.

Na biografsko-muzeološki i vizuelno dopadljiv način priča o životu i delu Mihajla Pupina. Hronološki prati životni put ovog naučnika, od porekla i detinjstva, do njegovih najvažnijih i najznačajnijih pronalazaka i izuma. Ova jedinstvena fotomonografija “Mihajlo I. Pupin”, nastala je sa idejom da se na hronološki i dopadljiv način predstavi zanimljiva i bogata biografija velikog naučnika.