ESEJISTIKA I PUBLICISTIKA

Ovo izdanje posvećeno je poeziji i esejistici Varlama Tihonoviča Šalamova (1907–1982), piscu čije je ime u našem kulturnom prostoru najčešće vezivano za prozu i kapitalno delo „Priče sa Kolime", dok je njegov pesnički opus ostao u senci, poznat tek užem krugu čitalaca. Knjiga ima za cilj da upravo taj manje istraženi deo Šalamovljevog stvaralaštva učini vidljivijim i dostupnijim domaćoj publici.

U njoj su sabrani autorovi osvrti na Šalamovljeve eseje i poeziju, kao i desetak pesama u prepevu. Ti prepevi ne pretenduju da budu konačni ili „kanonski" prevodi, već predstavljaju pokušaj dijaloga sa pesnikovom rečju, traženje izraza u srpskom jeziku koji bi, koliko je moguće, sačuvao ritam, ton i etičku strogost originala, bez ukrašavanja i bez ublažavanja. Posebna pažnja posvećena je upravo onoj strogosti i svedočanskoj snazi koja Šalamovljevu poeziju čini jedinstvenom u korpusu ruske književnosti XX veka.

Dok na ulicama ključa, gospodin Tihon je „tu negde, ni blizu ni daleko, sasvim svestan“. Penzionisani profesor, prefinjeni intelektualac, izbegava novinare, ponešto beleži, vodi nekakav dnevnik i sa margine posmatra ono što svi drugi žive iznutra: revoluciju. „Obziri gospodina Tihona“ književno-filozofski su zapisi o našem trenutku: o studentskim protestima započetim 2024. i njihovoj paraleli sa 1968, o revolucionarima i kontrarevolucionarima, o „minimalistima“ koji pokušavaju da razlike prevaziđu – i o pitanju koje nadživljava svaku pobunu: šta se menja promenom vlasti, a šta samo promenom nas samih? Siniša Mitrić, profesor filozofije, kroz lik Tihona Plamenca u razgovor uvodi Hobsa i njegovog „Levijatana“, Bibliju i Svetog Avgustina, ali i požar mladosti, zavičajne predele, Trebinje i Dunav – tražeći, kako sam kaže, „pravu meru“ u vremenu podela. Knjiga za čitaoce koji o uzavrelom dobu žele da misle staloženo – sa margine sa koje se, ponekad, najbolje vidi.

U studiji Ideološki habitus Ive Andrića autor, sa polemičkim uplivom u mnoge poznate i manje poznate detalje Andrićevog života i stvaralaštva, analitički pokušava da argumentuje tezu koja nosi uverljive predikcije a koje govore: da naš jedini nobelovac tokom svog šezdesetpetogodišnjeg aktivnog književnog i društvenog rada, ne samo da nikada nije pokazao i odredio svoje jasno ideološko-političko opredeljenje, već ga zapravo, u kovitlacu svih istorijskih bura XX veka, intimno nije ni imao, te da je jedini Andrićev „ideološki” habitus, zapravo, bio: on sam u jedinoj službi svog književnog opusa – uprkos svim ideologijama od 1903. do 1948. sa kojima je vešto izbegavao direktan sudar i koje je, na koncu, sve odreda idejno i fizički preživeo i trijumfski nadživeo.
„Nesvakidašnji talenat ovog autora uočio je i Miroljub Todorović, osnivač signalizma, ističući da je Đukanović ’počev od lirske proze’, preko ’handkeovski omamljujuće pripovedne i novelističke proze’, sve do ’ubojitih krležijanskih eseja i dnevnika’, pokazao kako jedan mladi pisac, na samim književnim počecima, može da stvara uspešna dela.”
Dragan Bogutović, Večernje novosti
„Književni stil Alekse Đukanovića katkada nalikuje i na gotski stil sličan, bez imalo preterivanja: onom Stokerovom, Volpolovom, Bekfordovom ili Poovom.”
Nataša Đurović, Politika

„U pitanju je svojevrsna studija koja se bavi knjigama i to, kao što kaže sam autor, „tamnom stranom knjige“. Knjiga je sačinjena od osam poglavlja: Religijske knjige, Ideologije i doktrine, Opasne i štetne knjige, Zabranjivane i cenzurisane knjige, Cenzura u Srbiji, Knjige kobne po svoje tvorce, Spaljivanje knjiga i Fikcione knjige smrti u kojima Ristić piše o knjigama koje su imale loš i štetan uticaj kako na pojedinca tako i na mase. Knjigama koje su izazivale ratove i rušile kraljeve. Knjigama koje su bile uzrok velikog stradanja i smrti. Knjigama koje su spaljivane i zabranjivane. Knjigama koje su bile revolucionarne i koje su donele smrt ili patnju svojim tvorcima. Knjigama oko kojih se gradila zla kob, misterija ili mit i legenda i za koje se smatralo da su proklete. Knjigama sa čijih se stranica još uvek sliva krv nevinih i nastradalih ili pak oseća patnja i bol onih koji su bili žrtve pisane reči.
U knjizi je autor obradio preko 120 knjiga, koje su kroz ljudsku istoriju svojim uticajem i „postojanjem“ stekle status „smrtonosnih“ i „opasnih“ knjiga. Obuhvaćene su knjige stare nekoliko hiljada godina, ali takođe spominju se i knjige nastale u ovom modernom dobu.

Milan Radonjić, pisac i novinar, sproveo je višemesečno istraživanje o vremenu i okolnostima koje su prethodile ubistvu jednog od najpoznatijih političara sa Kosova i Metohije, Olivera Ivanovića.

Oliver Ivanović bio je državni sekretar u Ministarstvu za Kosovo i Metohiju (2008-2012). U januaru 2014. je uhapšen na osnovu iskonstruisane optužnice Euleksa i kosovskih vlasti i osuđen na devet godina zatvora zbog navodnih ratnih zločina. Optužnica je zatim ukinuta i proces suđenja je započet iznova. Iz zatvora je pušten 2017. godine, da bi bio ubijen ispred sedišta svoje stranke 16. januara 2017. u Kosovskoj Mitrovici.

Ko je ubio Olivera Ivanovića, ko su naručioci a ko izvršitelji ubistva, kome je i zbog čega smetao Oliver Ivanović, gde je nestao snimak ubistva sa kamere – pitanja su koja su do ostajala bez odgovora. Milan Radonjić, koji u periodu nakon ubistva boravi na Kosovu i Metohiji, ispisuje svedočanstvo o ovom mračnom događaju iz novije srpske istorije. Izlazak ove knjige iz štampe znači da smo barem za jedan korak bliži odgovorima.

Ivan Ivanović (1936), jedan od najpoznatijih srpskih disidenata, autor bestseler romana “Crveni kralj” i pedesetak knjiga proze, društvene istorije i književne kritike, godinama je vodio bitku sa represivnim državnim aparatom, paralelno istražujući sudski sistem i institucije vladavine prava i pravne države. Ova knjiga je plod tog istraživanja, u čijem su fokusu sudski procesi vođeni protiv Dragoljuba Mihailovića i Slobodana Jovanovića, zatim pitanja povratka imovine oduzete posle Drugog svetskog rata, kao i (ne)primenjivanje “disidentskog” zakona.