Legenda o Velikom Inkvizitoru plod je uobrazilje Ivana Karamazova, predstavlja duševnu dramu ruskog intelektualaca na prekretnici evropske istorije i predskazuje ono što će se, vrlo brzo, potvrditi kao istorijska činjenica. Dostojevski je obrazložio psihološki i filozofski korijen ateizma, nihilizma, amoralizma. Njegovi negativni junaci, oslonjeni na apsolut slobodne volje i ograničene mogućnosti euklidovskog uma doživljavaju potpunu dezintegraciju, moralnu i psihološku. Osim toga on u fenomenu nasilja vidi nepggo misteriozno, dijabolično, nalljudsko, čime se fenomenologija zla iskorjenjuje strogo iz sfere antropologije
