ISTORIJA UMETNOSTI

Knjiga Sveta gora fruškogorska predstavlja rezultat dugogodišnjeg rada i posvećenog istraživanja Dejana Medakovića duhovnog, kulturnog i umetničkog nasleđa manastira Fruške gore. Sačinjena od autorovih studija i tekstova nastalih tokom više decenija, ova monografija osvetljava bogatstvo i slojevitost ovog podneblja koje je s pravom ponelo naziv „srpska Sveta gora“.

Njen odjek u likovnim umetnostima nameravao sam da pratim od kraja XIV veka, tj. od samog početka crkvenog kulta Sv. kneza mučenika Lazara, pa sve do savremenih slika nadahnutih šire shvaćenom kosovskom tematikom. Pritom sam se trudio da istaknem i sve one društvene i političke okvire koji su, nesumnjivo, bitno uticali ne samo na sadržinu već i na likovni oblik kosovskog mita tokom vekova.

Ušuškan u krilu planine Rudnik, manastir Vraćevšnica čuva istorijsko blago, konake i crkvu iz 15.veka, muzej sa nameštajem dinastije Obrenović, grob majke kneza Miloša, dela slikara i pesnika Đure Jakšića koji je u ovoj svetinji boravio i još mnogo toga.

VADEMECUM: Promenadni saputnik kroz istoriju umetnosti

Ovaj mali promenadni saputnik kroz istoriju umetnosti sačinjen je sa namerom da svom saputniku, čitaocu, pruži kratke naučne opise nekih čestih pojmova istorije umetnosti. Prvobit na inspiracija za ovakav izbor pojmova bila je misao da oni u istoriji umetnosti znače ne što drugo ili nešto posebno u odnosu na to kako se razumeju kao pojmovi kulture u širem smislu. Na izvestan način, ovako obrađene odrednice imaju za cilj da dopune njihovo šire razumevanje.

Istovremeno, pokazala se potreba da se uvrste i neki opštiji filozofski i teorijski pojmovi koji se možda ređe povezuju sa disciplinom istorije umetnosti, a koji su od velikog značaja u teoriji umetnosti tokom poslednjih nekoliko decenija.Autori ovih odrednica su mladi naučnici, istoričari umetnosti. Oni su saradnici Odeljenja za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu ili su tokom nekoliko proteklih godinna na različite načine sarađivali sa In stitutom za književnost i umetnost u Beogradu. Uredništvo ovom prilikom želi da izrazi veliko zadovoljstvo što su autori pokazali veliko znanje, umeće i naučnu posvećenost.

Prema svojoj nameri, ovaj Vademekum, i više nego druga slična izdanja, nije konačan i Uredništvo se nada da će se periodično obogaćivati.

Knigu „Šapat istorije – Non-Fictional Story Fringes“ čini 16 tekstova – fringes, tekstualnih repova kojima se dovršavaju brojne price, ispričane u obimnoj monografiji Divlja sloboda umetničke avangarde, koje tamo nije bilo moguće ispričati. Ovom Bogdanovićevom monografijom u velikoj meri zaokružena je priča o novosadskoj avangardnoj umetničkoj Grupi KÔD. Istovremeno, autor u knjizi ukazuje i na otvoren prostor za nova istraživanja – o društvenom kontekstu u kojem je ta avangardna umetnost nastajala i njenim aspektima kojima se struka do sada uopšte nije bavila.

Tragači za znanjem su neumorni i željni još većih otkrića kad god naidju na neku novu zanimljivost koja im privlači pažnju.U ovom tehnološki razvijenom svetu knjige su jedan od najboljih izvora informacija koje čovek ima pri ruci dok istražuje prostornost znanja.Ova knjiga iz edicije 101 uvešće vas u novi svet znamenitih skulptura i spomenika koje morate posetiti.

Umetnost u SSSR-u . Avangarda i zvanična socijalistička umetnost i umetnost u post sovjetskom periodu: neformalne umetničke grupa

„Prelepo delo, antologija bogata slikama i tekstovima na temu koja se provlačila kroz čitavu zapadnu civilizaciju.“ – Đanfranko Marone

Ružnoća se obično shvata kao suprotnost lepoti, i to u tolikoj meri da je dovoljno definisati jedan od ta dva pojma da bismo razumeli drugi.

Međutim, ružnoća ne podrazumeva odsustvo lepote. Ona je složena i nepredvidiva pojava koja se kroz vekove transformisala, o čemu svedoče kako antologijski književni tekstovi, tako i kanonska umetnička dela.

Uz pažljivo odabran ikonografski tok knjige, Umberto Eko čitaoca vodi na putovanje kroz noćne more, strahove i ljubavi, gde se čini odvratnosti susreću sa izrazima najdirljivijih osećanja, pokazujući da su različite manifestacije ružnog bogatije i markantnije nego što se obično misli.

U duhu njegovog priznatog dela Istorija lepote, Umberto Eko u knjizi Istorija ružnoće istražuje koncepte monstruoznog i odbojnog u vizuelnoj kulturi i umetnosti.

Šta se krije iza našeg osećaja zaintrigiranosti koji je često izazvan nečim užasavajućim i strašnim?

Odakle potiče magnetska privlačnost prema svirepom i skandaloznom? Da li je ružnoća takođe u očima posmatrača?

Autorovo enciklopedijsko znanje i zavodljive veštine pripovedanja kombinuju se u ovom ingenioznom istraživanju ružnog sa obiljem primera iz slikarstva i skulpture od antičkih grčkih amfora do dela umetnika poput Boša, Brojgela i Goje, otkrivajući da je ono od čega se često branimo i odvraćamo u svakodnevnom životu upravo ono čemu smo nesvesno najviše privučeni.

Umberto Eko je rođen u Aleksandriji 1932. godine. Bio je italijanski pisac, filozof, esejista i lingvista. S vremenom je postao jedan od najznačajnijih mislilaca svog doba. Bio je redovni profesor semiotike na Univerzitetu u Bolonji. Veliku slavu je stekao romanom Ime ruže. Nastavio je da piše romane koji su naišli na sjajan prijem kako kod publike, tako i kod kritike, uključujući Fukoovo klatno, Ostrvo dana pređašnjeg, Baudolino, Tajanstveni plamen kraljice Loane, Praško groblje i dr. Pored romana, Eko je ostavio značajan doprinos esejistici delima kao što su O književnosti, Kazati gotovo istu stvar, Uloga čitaoca (Lector in fabula). Godine 2004. priredio je delo Istorija lepote, a potom 2007. godine delo Istorija ružnoće, nakon čega su obe knjige postale neizostavni deo mnogih biblioteka. Preminuo je 2016. godine u Milanu.

Od istog autora:

Kako sam putovao s lososom, Praško gorblje, Tajanstveni plamen kraljice Loane, Baudolino, O književnosti, Nulti broj, Fukoovo klatno, Ostrvo dana pređašnjeg, Ime ruže i Istorija mitskih zemalja.

Šta je lepota? Lepota nije nikada, tokom vekova, bila apsolutna i večna vrednost. Bila je fizička ili božanska, harmonična ili dionizijska, povezana sa monstruoznošću u srednjem veku i harmonijom nebeskih sfera u renesansi; uzimala je oblik nečega teško odredivog u periodu romantizma, da bi se potom oblikovala kao veština, šala, citat tokom čitavog XX veka. Polazeći od ovakvog pristupa, Umberto Eko je osmislio put koji ne prati trag uobičajene istorije umetnosti, niti istorije estetike, već koristi istoriju umetnosti i istoriju estetike da bi revidirao celokupnu kulturu iz ikonografskog i književno-filozofskog ugla.

Istorija lepote ostvarila je kritički uspeh već nakon prvog izdanja 2004. godine. Autor svojim uvidima prodire u najintimnije kutke filozofije, umetnosti i književnosti, pružajući nam širok spektar perspektiva o lepoti. Kroz bogat tekst ispunjen brojnim primerima uzvišenih umetničkih dela, poput slikarstva i skulpture, kao i dugim citatima iz dela poznatih pisaca i filozofa, Eko nas vodi na putovanje kroz evoluciju shvatanja lepote. Osim kritičkog osvrta na kulturne norme i estetske vrednosti, ovo delo takođe pruža čitaocima dublje razumevanje veza između lepote, filozofije i društvene dinamike. Eko nas podseća na to da je lepota složen i višeslojan pojam koji odražava promene u toku vremena, ali koji istovremeno ima univerzalnu privlačnost koja prevazilazi sve epohe.

„Knjiga koja inspiriše i donosi ogromno putovanje kroz istoriju umetnosti uhvaćenu u nastojanju da komunicira sa višestrukim oblicima lepote. Ostavlja bez daha.“ – Publishers Weekly

Umberto Eko je rođen u Aleksandriji 1932. godine. Bio je italijanski pisac, filozof, esejista i lingvista. S vremenom je postao jedan od najznačajnijih mislilaca svog doba. Bio je redovni profesor semiotike na Univerzitetu u Bolonji. Veliku slavu je stekao romanom Ime ruže. Nastavio je da piše romane koji su naišli na sjajan prijem kako kod publike, tako i kod kritike, uključujući Fukoovo klatno, Ostrvo dana pređašnjeg, Baudolino, Tajanstveni plamen kraljice Loane, Praško groblje i dr. Pored romana, Eko je ostavio značajan doprinos esejistici delima kao što su O književnosti, Kazati gotovo istu stvar, Uloga čitaoca (Lector in fabula). Godine 2004. priredio je delo Istorija lepote, a potom 2007. godine delo Istorija ružnoće, nakon čega su obe knjige postale neizostavni deo mnogih biblioteka. Preminuo je 2016. godine u Milanu.

U izdanju Vulkan izdavaštva objavljeni su naslovi Umberta Eka Iz minimalnog dnevnika, Kako sam putovao s lososom, Praško gorblje, Tajanstveni plamen kraljice Loane, Baudolino, O književnosti, Nulti broj, Fukoovo klatno, Ostrvo dana pređašnjeg, Ime ruže i Istorija mitskih zemalja.

Tumačenje renesanse u religiozno filosofskom ključu.

Nakon skoro 10 godina, ponovo je pred našom publikom najbolja istorija umetnosti koja je ikada napisana, takozvana Jansonova istorija umetnosti, koju je priredio i dopunio njegov sin Entoni. Ovo, novo izdanje, donosi brojne korekcije, razrade, dopune i aktualizacije osnovnog teksta ove kapitalne knjige koja je sada raskošnija i obuhvatnija.

Ima novi dizajn, najnovije bibliografije, podatke o novih 98 umetnika, iznova napisanu hronologiju događaja, imenik značajnih muzeja i arhitektonskih spomenika. Pruža uvid i u istoriju primenjenih umetnosti i arhitekture, sa bitnim referentnim tekstovima koji ukazuju na istorijske probleme muzike i teatra. Kao i dopunama iz istorije fotografije i novih umetničkih medija.

Dobili smo uzornu i aktuelnu knjigu koja na jasan, pregledan i informativan način uvodi čitaoca u široko područje istorije umetnosti od praistorije do postmoderne, posebne interpretativne izmene urađene su u području religioznih. Mitskih, teoloških, filozofskih, estetičkih i teorijskih tumačenja umetnosti i arhitekture kroz istoriju. Antologijski izbor tekstova iz teorije umetnosti, kao i uporedne hronologije, opšta biografija, pojmovnik stručnih termina. Internetska bibliografija s područja umetnosti i arhitekture, indeks, originalnih zapisa i transkripcija imena i spisak reprodukovanih dela, dragoceni su prilozi, osnovnom tekstu.

Pored toga, ova istorija umetnosti je dopunjena i „Umetnošću XX veka u Srbiji“, a na toj dopuni je radio čitav tim velikih stručnjaka iz svojih oblasti, čime je kompletirano ovo, zaista, kapitalno delo!

O eliti se danas u svetu i kod nas dosta govori a da se praktično ne zna šta je to elita, koje su njene osobine, ko pripada eliti, šta ona znači za kulturu i društvo, koliki je njen uticaj, čemu ona doprinosi, zašto prema njoj postoji odbojnost, zašto mnogi vole da pripadaju eliti ili zbog čega se samoproglašavaju za elitu. Umetnička elita Natali Enik nudi relevantne i na činjenicama zasnovane odgovore na sva ova i danas aktuelna pitanja. Predstavlјajući rezultate svog istraživanja, autorka napominje da danas „od sociologije umetnosti s pravom očekujemo ambiciozniji projekat: da bude analiza vrednosti i predstava“ kao promenjivih društvenih kategorija. Isklјučujući etičke ili estetičke sudove, ovde se o umetnosti govori kao o veoma osvetlјujućem pokazatelјu vrednosti svojstvenih jednom društvu.

Sa gotovo 1000 luksuzno opremljenih, izuzetno velikih stranica punih najznačajnijih umetničkih dela, uključujući i ona koja se mogu videti samo u privatnim kolekcijama i ona do kojih se mora putovati u zabačene delove sveta, Muzej umetnosti obuhvata period istorije čovečanstava od preko tri milenijuma i uključuje dela iz 650 muzeja i privatnih zbirki sa svih kontinenata. Počev od najstarijih poznatih pećinskih slika pa sve do današnjeg dana, ovaj umetnički poduhvat predstavlja pravo uživanje za oči i dušu i riznicu informacija za poznavaoce i ljubitelje umetnosti.

Knjiga Muzej umetnosti ima jedinstven format, nalik na stvarne muzeje. Možete istraživati njegovih 25 „galerija“, od kojih svaka ima svoj niz sala – pođite hronološkim redom ili ulazite i izlazite onako kako vama odgovara. U svakoj sali postoji uvodni tekst koji jasno objašnjava pokret, kulturu ili temu koja se u njoj nalazi, kao i detaljna legenda za svako delo. Unutar galerija postoje i posebne „izložbe“, koje pružaju detaljan pogled na konkretnu temu ili razdoblje, a među izloženim delima mogu se videti slike, skulpture, freske, fotografije, instalacije, lend art (monumentalna umetnost u slobodnom prostoru), video snimci, drvorezi, nakit, keramika, vitraži, tapiserije, mozaici i ilustrovani rukopisi.

Ogromne stranice su savršeno uređene kako bi pružile posmatraču što više detalja. Na dvostrukom listu u galeriji italijanske renesanse, na primer, Mona Liza je okružena nizom crteža i skica Leonarda da Vinčija, a svi oni jasno pokazuju kvalitet svetosti i prostora u njegovom delu. Čitava stranica u ovom odeljku je odvojena za manje poznatu Damu sa hermelinom i Đinevru di Benči, izvanredne portrete čije odlike su naglašene velikim formatom.

Postoje galerije posvećene umetnosti Japana, Kine, Koreje, Afrike, Australije i Azije. Kineske galerije uključuju slike iz vremena dinastije Ming, raskošne kimone, izvanredne keramičke vaze, a izložba je posvećena Armiji od terakote, dok sala Asteka predstavlja sasvim drugačiji tip vojnika – metar i po visokog Orla-ratnika. Možemo da vidimo slike na laku i na palmovom lišću u galeriji posvećenoj jugoistočnoj Aziji, kao i fantastične mozaike, keramiku i bronzane skulpture u salama islamske umetnosti.

Odabrana prema značaju za istoriju svetske umetnosti, prema kulturnoj baštini koju oličavaju i prema čistoj lepoti i poželjnosti koju oličavaju, dela u Muzeju umetnosti predstavljaju veličanstven uvod u širok spektar ljudske kreativnosti. U kom drugom muzeju možete pronaći kolekciju Rembrantovih najboljih autoportreta, Velaskezove Mlade plemkinje i fotografije Sindi Šerman, masku faraona Tutankamona, zlatne predmete iz Perua, prozore od vitraža iz crkve Notr-Dam, Mikelanđelovog Davida, slike iz pećina u Lasku i dela Džeksona Poloka?

Muzej umetnosti je po oceni kritičara najznačajniji do sada objavljeni pregled istorije umetnosti od nastanka čovečanstva do danas. Uključuje i rečnik i opširan indeks, što ga čini pristupačnim, informativnim i pravim nadahnućem za porodicu, ljubitelje umetnosti i stručnjake na tom polju.

Iako naučna literatura ima ograničen rok trajanja, a nova saznanja potiskuju stara, sudbina Medakovićeve knjige je očigledno drugačija. Sada je dobila novo ruho i savremen sjaj, koji bi trebalo da joj omoguće da ostvari komunikaciju sa novom generacijom čitalaca. 

Kapitalno delo jednog od najpoznatijih svetskih istoričara umetnosti. Ono obuhvata vremenski period od XI veka, kada su pod vizantijskim uticajem nastajale najstarije ikone u Novgorodu, preko dela Teofana Grka i Andreja Rubljova, do početka XVI veka i ikona moskovske škole. Pored datiranja, estetičke i tehničke analize ikona, autor je jasnim jezikom objasnio poreklo i delanje različitih slikarskih škola na ruskoj teritoriji. V.N. Lazarev je pokazao kako je posle propasti Vizantijskog carstva rusko slikarstvo, posebno ikonopis, preuzelo vodeću ulogu u umetnosti na prostorima pravoslavnog hrišćanstva i postalo njihov uzor. Ovo delo sadrži 260 tabli u boji sa reprodukcijama ruskih ikona.

Monografija manastira Kalenić omogućava stručnoj i široj publici da upozna freske koje se ubrajaju u najreprezentativnija likovna ostvarenja s početka XV veka. Reč je o završnoj fazi blistavog carigradskog slikarstva, koje nije ostavilo očuvane tragove u spomenicima prestonice, već u drugim pravoslavnim prostorima, među kojima Srbija na kraju srednjeg veka zauzima značajno mesto. Reprodukovane u ovoj monografiji, u modernoj fotografskoj tehnici, te freske su dragoceni dokument o umetničkim strujanjima na Balkanu uoči otomanskih osvajanja.

Nije teško uočiti da sam u naslovu ove knjige istakao reč istraživači, a ne istoričari umetnosti. Učinio sam to najviše zato što dobar deo autora nije prekoračio granicu koja odvaja učene antikvare, ljubitelje i ostrašćene samouke od pravih i dobro školovanih istoričara umetnosti, od onih naučnika koji su kod nas u ime pozitivizma raskrstili sa romantičarskim poimanjem istorije i umetničkih dela.

Bogato ilustrovana knjiga koja predstavlja likovne prikaze Bogorodice u našim manastirima. Jedinstveno izdanje, veoma luksuzno i atraktivno. 

Interesovanje Dejana Medakovića za pojedinačne umetničke prosedee rezultiralo je knjigom Srpski slikari XVIII i XIX veka (1968) i usmerilo autora na dublja sagledavanja srpskog baroka. Na tim temeljima nastala je i trilogija koja obuhvata knjige Putevi srpskog baroka (1971), Tragom srpskog baroka (1976) i Barok kod Srba (1988). Svaka od ovih knjiga je zasebna, zaokružena celina, a zajedno predstavljaju neraskidivo trojstvo. Ove studije dale su osnove za razumevanje srpske umetnosti novijeg doba, a pred istoričare umetnosti postavile su pretpostavke daljih istraživanja.

Tradicija istkana osećanjima i veštinom

U potrazi za objašnjenjem porekla i mogućih značenja ornamenata na pirotskom ćilimu, ova knjiga pruža temeljan uvid u tradiciju ženskog zanata. Retke i pažljivo odabrane fotografije prvi put su sakupljene specijalno za ovo luksuzno izdanje. Lepota, sklad i majstorstvo izrade ćilima danas inspirišu i zadivljuju, a njihova estetika oplemenjuje savremeni enterijer.

„Knjiga Ornamenti Srbije – pirotski ćilim, uz uvažavanje bogate literature i rezultata interdisciplinarnih istraživanja, nastoji da likovnoj i simboličkoj formi pirotskih ćilima udahne novi život.“
– Prof. dr Zorica Tomić

„Autorka neumorno istražuje ornamentiku pirotskog ćilimarstva, koje predstavlja najsavršeniji vid srpskog tradicionalnog tekstilnog stvaralaštva.“
– Marina Cvetković

*

Tradition woven with feelings and craft

Searching for the origin and possible meanings of the Pirot kilim ornaments, this book offers a particular overview into the tradition of this female craft. This particular collection of rare and carefully curated photographs has been presented for the first time, especially for this luxury edition. The beauty, harmony and craftsmanship of the kilims inspire and amaze, and their aesthetics enrich contemporary interiors.

"Respecting the rich literature sources and the results of interdisciplinary research, the book Ornaments of Serbia – the Pirot kilim also strives to provide a new life to the artistic and symbolic form of Pirot kilims."
– Prof. Dr Zorica Tomić

"The author tirelessly explores the ornaments of the Pirot kilim, the most perfect form of traditional textile creation. "
– Marina Cvetković

PRILOG broj 1. VEK MODERNE ARHITEKTURE
Izazovi modernog doba nametnuli su i nove trendove u arhitekturi. Nastala su arhitektonska dela različitijih struktura - upotrebnih kao i estetskih vrednosti. Grade se objekti sa odlikama dekonstruktivizma, eksperimentaln, i minimalistički objekti koji podsećaju na velike skulpture fantastičnih oblika. Ono što im je zajedničko je pažljivi izbor prirodnih, recikliranih, inovativnih građevinskih materijala kao i upotreba napredne tehnologije u fazi projektovanja i izgradnje, što omogućava gradnju raznovrsnijih, lakših, viših i jačih građevina. Zgrade su najčešće projektovane sa željom da budu primećene, da dominiraju u okruženju i budu predmet divljenja. Neobični oblici, asimetričnost, skulpturalnost, obloge od stakla ili aluminijuma, svetlucave fasade, zeleni krovovi (poput parkova) i druge, do tada neviđene forme, su odlika nove arhitekture.

PRILOG broj 2. Monografija BEOGRAD U POKRETU, sportski objekti u Beogradu XIX I XX veka:istorija, arhitektura i društveni kontekst
Knjiga je nastala iz namere da se na jednom mestu predstavi sveobuhvatna studija beogradskih terena i objekata, nastalih u rasponu od dva veka, a u kontekstu celokupne istorije i arhitekture Beograda.
Prvo poglavlje predstavlja opšti urbanističko- arhitektonski razvoj Beograda, dok su sledeća podeljena kroz pregled istorijskog razvoja beogradskih objekata po sportovima.
Na taj način možemo pratiti čitav niz promena i preobražaja u arhitekturi, gde nove tekovine potiskuju stare.S tim u vezi istaknuta je i važnost i prilika u kojima su objekti nastajali.

PRILOG broj 3. Monografija DIVLJA SLOBODA - Umetničke avangarde, Grupa KÔD u dokumentima i vremenu
Monografija je rezultat istraživanja novosadske avangardne Grupe KÔD kroz analiziranje, teorijske interpretacije i kontekstualizovanje njihovog rada u jugoslovenske, evropske i svetske tokove savremene umetnosti. Već u momentu nastajanja, njihova umetnost je bila izložena razornom uticaju poltički motivisane represije kako na same članove Grupe KÔD, tako i na celokupnu novosadsku avangardu.
Struktura ove obimne i dragocene studije zasnovana je na ideji da se rad i efekti njihovog delovanja, bilo kroz parateatarske događaje ili kroz same akcije u prostoru kroz činjenje i delovanje, prikažu u jednom preciznom kontekstualnom poretku kroz četiri vremenska razdoblja. Rad i delovanje Grupe KÔD, kao značajnog učesnika umetničke scene je u istraživanju i preispitivanju granica između umetnosti, politike i kulture.

Bauhaus prakse utemeljene su u konceptu obrazovanja jednog novog čoveka koji će svojim sveobuhvatnim stvaralaštvom da oblikuje (Gestaltung) ne samo umetnost i kulturu nego i život u celini, kao dinamični organizam koji se sastoji od dva elementa – čoveka i prostora u kome čovek postoji. Kao ono što je stvarano na ovom jedinstvenom konceptualnom temelju, prakse izvođačkih umetnosti predstavljale su manifestacije pojedinačnih umetničkih poetika ali su istovremeno bile primenjene, odnosno, svojim poetičkim i estetičkim karakteristikama integrisane u osnovni cilj rada Bauhausa.

Ova studija ima za cilj da predstavi rezultate traganja za različitim oblicima izvođačkih umetnosti u okvirima Bauhausa, da ove prakse opiše, te da ukaže na način njihove primenjenosti u kontekstu realizovanja koncepta Geštaltunga života.

Upoznajte se sa dobrim vinskim duhom Negotinske krajine i atmosferom Rajca njegovih pimnica.

Kroz Dedićeve zapise i ilustracije otkijte simboliku i povezanost vina i kamena od kojeg su izgrađene tamošnje prelepe vinske kuće.

Prkos vetru i vremenu posvećena školskom brodu Jadran,
Ratnoj mornarici i ljudima koji su na njemu sticali znanja i veštine o plovidbi. Jadran je sagrađen 1933. godine u Hamburgu. Za sedam decenija prevalio je oko 400 hiljada morskih milja obišavši mnoge luke u Evropi, od Crnog do Baltičkogmora, a preplovio je i Atlantik /1938./ posetivši pritom Sjedinjene A meričke Države. Jadran je predstavljao
oličenje jugoslovenske, ali i svetske pomorske tradicije.
Ovaj trenažni jedrenjak se danas nalazi u posedu vojske
Crne Gore i usidren je u tivatskoj luci.Knjiga obogaćena originalnim Milutinovim slikama, oslikanim za vreme njegovog boravka na mornarici.

Svetlost u tami vekova je knjiga srpskog akademskog slikara, istoričara umetnosti i putopisca Milutina Dedića.
Posvećena je sticanju 800 godina samostalnosti Srpske
pravoslavne crkve. Kroz knjigu, autor nam predstavlja
srpske manastire i crkve: njihovu istoriju i arhitektoniku, likovnu estetiku i fresko slikarsvo, pridajući posebnu pažnju
manastirima Hilandar i Studenica, u kojima su se odigrali vrlo važni događaji za stabilizaciju stečene nezavisnosti.
Knjiga sadrži posvetu Patrijarha srpskog Irineja, kao i originalne slike Milutina Dedića i njegovog sina Luke Dedića.

The History of Serbian Art from the 18th to the 21th Century by Slobodan Maldini

Slobodan Maldini is our guide through the cultural atmosphere of our past. Over ten years of work and collecting, the author presents readers with a unique depiction of Serbia’s rich cultural past. Over its 848 pages, 270 thematically arranged chapters are presented about evolution of Serbian art over three centuries. In the book there are more than 3,000 photographs of works of art. Biographical and historical information is presented about the creation of over 2,500 visual artist, architects, and other personalities who left an unforgettable trace on Serbian culture. Many influential historical events are described that have shaped the development of Serbian art. Comprehensive and factually accurate, this book is a valuable and unique source of general knowledge about Serbian art and culture. The influence of this book on our culture is invaluable, as it is to play a significant role in the advancement of our people’s awareness of its rich artistic heritage, traditions, history, and culture.

U ovom kapitalnom delu novije medievalistike, Hans Belting razmatra prirodu, smisao i funkciju slike kao predmeta kulta, u vremenskom rasponu od kasne antike do razdoblja reformacije. Na osnovu impozantnog uzorka, koji obuhvata umetnička dela čitavog hrišćanskog sveta, Belting srednjovekovne „pobožne predstave“ sagledava dubinski, u kontekstu istorijskih i društvenih okolnosti, teoloških postulata i religioznog mentaliteta epohe. Ova knjiga – zasnovana na ogromnoj erudiciji, istraživački utemeljena i intelektualno podsticajna – bitno doprinosi razumevanju fenomena srednjovekovne slike, koja nije predstavljala samo umetničko delo, već prevashodno manifestaciju svetosti.

Danica Popović


Hans Belting (1935) je nemački istoričar umetnosti, teoretičar srednjeg veka i renesanse, vodeći nemački kulturolog i kritičar umetnosti. Beltingov teorijski rad obuhvata podjednako savremenu umetnost i teoriju slike. Njegovo delo Slika i kult je od 1990. do danas doživelo šest izdanja u Nemačkoj i prevedeno je na mnoge jezike uključujući engleski, italijanski, ruski, francuski i španski.

Umetnička politika i neoavangarda

Knjiga Između dela i predmeta. Majkl Frid i Stenli Kavel između moderne i savremene umetnosti počiva na dve ravni analize. Prva pripada domenu istorije umetnosti, u čijem je fokusu analiza načina na koji moderna umetnost tretira problem teatra i teatralnosti, te analiza razloga i načina na koji je ova problematika sa pojavom savremene umetnosti napuštena. Drugi nivo analize pripada domenu filozofije, a u okviru te analize pokazuje se veza između filozofskog koncepta skepticizma i istorijsko-umetničkog koncepta teatralnosti, pri čemu se oba koncepta tiču moderne kao doba epohalne, strukturalne krize.

Ovu problematiku iz svojih domena analiziraju Majkl Frid kao istoričar umetnosti, sa jedne strane, i Stenli Kavel, kao filozof sa druge. Ova studija stoga jeste metateorijska diskusija o Fridovoj istoriji umetnosti kroz prizmu Kavelove filozofije jezika, i obrnuto: knjiga daje uvid u Kavelovu filozofiju jezika kroz postavke Fridovog istorijsko-umetničkog metoda.


Uvod u jedan dijalog istorije umetnosti i filozofije / 13

KAVEL, MODERNIZAM I SKEPTICIZAM
1. Skepticizam i legitimnost modernog doba
Kavel i filozofija običnog jezika / 29
Problem a priori kriterijuma jezika / 32
Problem skepticizma / 35
Vitgenštajn kao filozof istorijske ‘katastrofe’ / 39
2. Filozofski problemi moderne umetnosti
Kavelova filozofija umetnosti / 45
Univerzalnost estetskog suda / 48
Modernizam, intencija i kriza kriterijuma / 50
‘Ontologija’ umetničkog medija / 54

FRID, MODERNIZAM I TEATRALNOST
3. Umetnost modernog doba, teatralnost i skepticizam
Fridov ‘formalizam’ / 63
Klement Grinberg: revizije i kontinuiteti / 67
Teatralnost i skepticizam: Frid i Kavel / 71
Teatralnost i ne-celo umetničkog dela / 76
4. Art and Objecthood, prezentnost i apstraktna umetnost 60-ih
Fridova kritika minimalizma / 81
Presentness is grace / 85
Između moderne i savremene umetnosti / 89
Pitanje umetničke aksiologije: transgresija vs. vrednost / 93
5. Rađanje estetskog režima umetnosti: Didro, Kurbe, Mane
Od likovne kritike ka istoriji umetnosti / 97
‘Autentično’ u doba prosvećenosti: drama i pastorala / 101
Telesnost / 105
Slika kao slika / 109

NAKON MODERNIZMA
6. Fridov povratak savremenoj umetnosti
Umetnost nakon minimalizma / 117
Novi piktoralni režim fotografije / 121
‘Otkrivalački’ karakter umetničkog medija: fotografija i obični jezik / 126
O prezentnosti, još jednom / 130
7. Kavelova kritika dekonstrukcije i postmodernizma
Između poststrukturalizma i postmodernizma / 135
Dekonstrukcija i obični jezik: Kavel vs. Derida / 139
Kavelova kritika postmodernizma / 144
Obični jezik i transgresivnost: Kavel vs. Kraus / 149

Literatura / 153
Reprodukcije / 159
Indeks imena / 173
Biografija autora / 179


..............


Nikola Dedić je istoričar i teoretičar umetnosti koji postavlja osnovna pitanja – koja je etički prihvatljiva pozicija umetnika u bavljenju društveno „osetljivim“ pitanjima – reč je o razlici izmedju ‘socijalno odgovornog’ art aktivizma i distancirane pozicije dokumentovanja društvene stvarnosti. Takođe, istražuje i na koji način umetnost doprinosi dekonstruisanju ili reprodukovanju dominatnih, hegemonih ideoloških i kulturnih modela kao što je, na primer, rasizam.