JEZIK I KNJIŽEVNOST

Aleksandar Đurović (1958, Sarajevo), lekar fizijatar i književnik. Redovni profesor Vojnomedicinske akademije u mirovini. Pukovnik. Dugogodišnji načelnik Klinike za Fizikalnu medicinu i rehabilitaciju VMA. Nastavnik na Medicinskom fakultetu VMA, na predmetima Fizikalna medicina i rehabilitacija i Filozofija i istorija medicine. Dugogodišnji predsednik ispitne komisije za polaganje specijalističkog ispita iz Fizijatrije na VMA. Član Srpskog lekarskog društva i predsedništva Udruženja fizijatara Srbije. Objavio dva udžbenika, jednu kapitalnu mnografiju (Vulkan izdavaštvo) i oko stotinu stručno-naučnih radova u domaćim i stranim časopisima. Učesnik je na brojnim stručno-naučnim skupovima u zemlji i inostranstvu. Istaknuti predavač i besednik. Godine 2017. s novinarom Milošem Jevtićem objavljena mu je knjiga dijaloške proze Poetika medicine, razgovori s Aleksandrom Đurovićem (NM Libris, Kolekcija Odgovori).

U književnosti – pesnik. Do sada mu je objavljeno osam pesničkih knjiga: Za nju od nas (1998), Prečista krasna (2001), Srceplov kroz Mimovek (2004), Čas nečasne istorije (2006), Duško, ja i jalija (2010 – Mono i Manjana), Lelo moja (2019 – Vulkan izdavaštvo), Renesansa za Renatu (2021 – Vulkan izdavaštvo), Trilogija ljubavi (2023 – Vulkan izdavaštvo). Učesnik je brojnih promotivnih književnih skupova i javnih tribina. U prvim je redovima odbrane srpskog jezika i ćiriličnog pisma. Kao lekar i književnik ušao je u Srpsku enciklopediju i Enciklopediju Republike Srpske. Živi i radi u Beogradu.

Knjigom Čovek peva posle rata obeležavamo stogodišnjicu smrti Dušana Vasiljeva, i tako posle jednog veka čuvamo od zaborava stihove pesnika koji je do svoje dvadeset četvrte godine, koliko je živeo, ostavio neizbrisiv trag u srpskoj književnosti. Njegov književni opus bogat je i raznovrstan – pisao je poeziju, kratku prozu i drame – ali sve njegove knjige objavljene su posthumno.

Ovo izdanje je priređeno prema istoimenom izdanju iz 1982. godine, koje je priredio Jovan Delić, i u kojem je prvi put objavljena celovita zbirka pesama Oblaci, jedina koja je u pesnikovoj zaostavštini pronađena kao zaokružena, odnosno pripremljena za objavljivanje onako kako ju je uobličio sam pesnik. Pored Oblaka, ova knjiga sadrži i izabrane pesme Dušana Vasiljeva, kao i dvadeset pesama koje nisu bile uvrštene u ranije izdanje, a značajne su za sagledavanje celokupne piščeve poetike.

Dušan Vasiljev je rođen 19. jula 1900. godine u Velikoj Kikindi. U osmoj godini je ostao bez majke. Godine 1911. seli se sa porodicom i maćehom u Temišvar. Bio je najstariji od šestoro dece, te je zbog očevog odlaska na ruski front preuzeo brigu o braći i sestrama. To ga nije sprečilo da upiše prvi razred Učiteljske škole i da obavlja različite poslove kako bi izdržavao porodicu. U međuvremenu je počeo da piše i prevodi sa srpskog na mađarski jezik, kao i sa nemačkog i mađarskog na srpski, ali ratne godine su prekinule njegov stvaralački zamah. Kao vojnik se obreo na italijanskom frontu 1918. godine. Iz rata se vratio sa malarijom i bolesnim plućima. Uprkos tome, kratko je boravio u Beogradu i nastojao je da učestvuje u tadašnjem književnom životu. Prilike su bile takve da je morao da se vrati u Čenej. Posle odsluženja vojnog roka i još dva učešća u ratu, završio je Višu pedagošku školu u Zagrebu. U septembru 1923. godine dobio je posao nastavnika u Kovinu. Samo šest meseci kasnije, 1924. godine, zbog lošeg zdravlja preminuo je u svom rodnom gradu.

Pred vama se nalazi još jedna knjiga poezije Aleksandra Đurovića. Njen naslov ukazuje na temu koja se nalazi u središtu, ali i na to da je pesnik ovoga puta odlučio da objedini tri poetske celine, odnosno ciklusa: pesme posvećene voljenoj ženi, pesme posvećene prijateljima i pesme posvećene pesnicima koji su ostavili neizbrisiv trag u srpskoj i svetskoj književnosti.

Aleksandar Đurović rođen je u Sarajevu 1958. godine. Do sada je objavio sedam knjiga poezije. Živi i radi u Beogradu.

Od istog autora: Lelo moja, Renesansa za Renatu.

Esej Crnjanski i Mefistofel otkriva nam autentično tumačenje Romana o Londonu Miloša Crnjanskog. Pored toga što je osvetlio najznačajnija uporišta njegovog romanesknog sveta, Milo Lompar je ovo remek-delo srpske književnosti uvrstio u okvire svetske literature. Pri tome, on je ukazao na postojanje neraskidive tematske niti između dela koja pripadaju različitim književnim razdobljima. Ta nit oličena je u figuri đavola. Esej Crnjanski i Mefistofel ovenčan je 2000. godine Nagradom Đorđe Jovanović. „U pozadini radnje Milo Lompar u najpotpunijoj i najoriginalnijoj interpretaciji Romana o Londonu otkriva nevidljivo prisustvo đavola. Posredi je hipotetički đavo, „Đavo prozirnosti“, prisutan svojom odsutnošću. On je ispražnjen od svih transcendentnih sadržaja i potpuno poistovećen s predmetnim svetom romana, tako da sve što se pripoveda pojavljuje se u infernalnoj, dijaboličnoj perspektivi. Znaci đavolovog nevidljivog prisustva otkrivaju se svuda: u sveprožimajućoj simbolici seksa, u animalizaciji muško-ženskih odnosa, u „epohalnoj pornografiji totalnog viđenja“, u sudaru pojedinca sa megalopolisom koji dobija razmere mitskog Levijatana, u podzemnim prostorima radnje (podrum, podzemna železnica). U svetlu vodećih ideja XX veka – pokazuje Milo Lompar – taj roman ima kapitalan značaj. Kao što je Bulgakov razorio komunistički mit, a Tomas Man nacistički, tako je Crnjanski u Roman o Londonu destruirao treći veliki mit tog stoleća, liberalno-demokratski.“ Jovan Deretić, Istorija srpske književnosti, 2002.

Sve stranice ove knjige obojene su Ruždijevom prepoznatljivom duhovitošću i blistavim glasom, predočavajući autorove prodorne analitičke poglede na
evoluciju književnosti i kulture, zahvaljujući kojima nas vodi na uzbudljivi put svoje bujne i neustrašive mašte. Udaljujući se od pukih tradicionalnih ili utilitarnih razloga – ma koliko oni bili važni – Ruždi naglašava to da su svetovi stvarnog i zamišljenog neraskidivo povezani.

Ujedinjujući radove napisane u periodu od 2003. i 2020. godine, knjiga Istina je na svim jezicima ista beleži Ruždijev intelektualni angažman u periodu značajnih kulturnih promena. Pronicljivi i inspirativni eseji, kritike i govori koji se fokusiraju na njegov odnos prema pisanoj reči utemeljuju njegovo mesto kao jednog od najoriginalnijih mislilaca našeg vremena.

Uvodeći čitaoca u širok spektar tema, on se udubljuje i u prirodu pripovedanja kao ljudske potrebe, a rezultat toga jeste višestruki omaž samoj književnosti. Ruždi ispituje šta za njega znače dela Šekspira, Servantesa, Beketa, Judore Velti, Toni Morison i mnogih drugih – bilo na književnom bilo ličnom planu. On duboko zadire u prirodu istine, uživajući u treptavoj prilagodljivosti jezika i pitanjima koja mogu objediniti umetnost i život, te iznova tematizuje migracije, multikulturalizam i cenzuru.

Povodom dvestagodišnjice rođenja Fjodora M. Dostojevskog i sto četrdeset godina od objavljivanja romana „Braća Karamazovi", Izdavačka kuća Vulkan u saradnji s Institutom za studije kulture i hrišćanstva, predstavlja „Savremena čitanja Velikog inkvizitora" ‒ knjigu koja čitaocima donosi „Legendu o velikom inkvizitoru" F. M. Dostojevskog, kao i radove eminentnih domaćih autora, u kojima je iz različitih perspektiva osvetljena tema Velikog inkvizitora.

Autori radova: Neda Andrić, Jovan Popov, Kristijan Olah, Atanasije Jevtić, Zdravko Jovanović, Davor Džalto, Predrag Dragutinović, Nina Krajnik, Milena Đorđijević.

Nova knjiga Stivena Grinblata Tiranin: Šekspir o politici objavljena 2019. godine odmah je u javnosti povezivana s Trampom i drugim savremenim vladarima apsolutističkih
pretenzija.
Na koji način destruktivni lideri – sociopate, demagozi, tirani – stupaju na vlast? I šta se zapravo događa u skrivenim odajama tiraninove duše?
Osvetljavajući svojim neobičnim uvidom infantilne prirode
i neutažive narcisoidne težnje silnika, Šekspir je ujedno i
zamišljao načine na koje bi oni mogli biti zaustavljeni. Odgovor na to pitanje javio mu se pred kraj karijere, shvativši da najveća nada zapravo leži u snažnoj nepredvidljivosti kolektivnog života, u njegovom odbijanju
da maršira u korak s bilo čijim naređenjima. Kada je reč o neodložnim aktuelnim pitanjima, Šekspiru nema ravnog. Tiranin je afirmisana studija Šekspirovog stvaralaštva, koja baca novo svetlo na njegove komade koji govore o moći.

Dvodelni, brižljivo komponovani spev Lelo moja Aleksandra Đurovića, u prvom delu temeljito promišljen, a u drugom duboko doživljen, u osnovi je poetsko viđenje jednog teškog istorijskog trenutka, tragedije junaka raspolućenih između antagonizma moralnih načela, vere, patriotizma i ljubavi, s jedne, i svakojakih nepočinstava za koje gramziva ljudska priroda uvek nađe opravdanje, s druge strane.

Pred vama je poezija eruptivne snage, koja nije za mlake i preosetljive, niti za grube i neosetljive, nego, pre svega, za one koji imaju snage, smelosti i senzibiliteta da se suoče sa jakim poetskim viđenjem i doživljajem sveta, erosom i tanatosom, istorijom i današnjicom, javnim i privatnim… Đurovićeve pesme su vatromet živih i jarkih reči i izraza…
istovremeno, njegove pesme vrcaju originalnim igrama reči, parafrazama, citatima, reminiscencijama, krajnje ličnim ljubavnim i drugim iskustvima i istorijskim činjenicama.

Godine 1959, u književnom časopisu Veri, Eko je počeo da objavljuje mesečnu kolumnu koju je, podstaknut razboritošću koliko i skromnošću, nazvao Minimalni dnevnik. U publikaciju koja je obilovala lingvističkim eksperimentima neoavangarde i impresivnim esejima, ubacivao je stranice nesputanih razmišljanja o raznim temama.

Virtuoz parodije u ovoj ekstravagantnoj i iskrenoj zbirci razvija čitavu paletu svog neiscrpnog talenta. Prepoznatljivim humorom i delikatnom satirom preispituje modu, rituale, kodekse i običaje svojih savremenika – iza originalnih i neobičnih ideja i tema, krije se pravi moralista koji oštrim perom otkriva i napada ono što je trulo našem društvu.

U ovoj zbirci parodija, satira i razigranih eseja napisanih u poslednjih trideset godina, Umberto Eko vodi čitaoce u vrcavu šetnju po apsurdnostima modernog života.

Ova knjiga se može posmatrati kao zbirka neobičnih uputstava koje nam pruža majstor za nesvakidašnje situacije: kako preživeti birokratske zavrzlame, kako izbeći zarazne bolesti, kako jesti u avionu, kako putovati sa lososom, ali i kako izabrati pravo zanimanje, kao i mnoge druge (ne)svakidašnje dileme. Autor nas vodi kroz šumu našeg vremena, svestan da život teče uglavnom između malih stvari, slučajnih susreta, sitnih problema, a ne između hamletskih dilema i pitanja o postojanju, koja zauzimaju samo delić našeg vremena, iako su jedino što je suštinski važno.

„Urnebesno duhovito!“ – Sunday Times

O autoru:
Umberto Eko (1932–2016) bio je italijanski pisac, filozof, esejist i lingvista. Jedan od najznačajnijih mislilaca savremenog doba rođen je u Alesandriji, u italijanskoj provinciji Pijemont. Bio je redovni profesor semiotike na Univerzitetu u Bolonji. Slavu je stekao romanom Ime ruže (Il nome della rosa, 1980), ali i ostali njegovi romani naišli su na sjajan prijem kako kod publike širom sveta, tako i kod kritike.

Uvodeći u prozni tekst rimu kao stvaralački pogon i vezivno tkivo, Đurović uspeva da izgradi raskošnu asocijativnu tvorevinu. U prvom delu, po kom je cela knjiga i dobila ime, epizode iz biografije Duška Trifunovica vezuju se s biografijom autora, tragičnom biografijom Duškovog i autorovog zavičaja i bogatom i neiscrpnom biografijom svega postojećeg. U drugom delu knjige, višeznačno nazvanom Opsada grada Novog Sada, u kome autor na posredan nacin prati Duška Trifunovica u njegovoj izbeglickoj sudbini, rimovana proza ustupa mesto rimovanoj poeziji, a tragika nedavno minulog vremena stupa na scenu ruku pod ruku s viševekovnom tragicnom istorijom, tragičnom sadašnjošcu i – nažalost – buducnošcu koja teško da nece biti tragicna. U trećem delu nazvanom Šogorijom u širinu, rimovana proza ponovo stupa na scenu, a aktuelna konotacija teksta postaje za nijansu direktnija, ali zbog toga ništa manje snažna i duboka...

Uvodeći u prozni tekst rimu kao stvaralački pogon i vezivno tkivo, Đurović uspeva da izgradi raskošnu asocijativnu tvorevinu. U prvom delu, po kom je cela knjiga i dobila ime, epizode iz biografije Duška Trifunovica vezuju se s biografijom autora, tragičnom biografijom Duškovog i autorovog zavičaja i bogatom i neiscrpnom biografijom svega postojećeg. U drugom delu knjige, višeznačno nazvanom Opsada grada Novog Sada, u kome autor na posredan nacin prati Duška Trifunovica u njegovoj izbeglickoj sudbini, rimovana proza ustupa mesto rimovanoj poeziji, a tragika nedavno minulog vremena stupa na scenu ruku pod ruku s viševekovnom tragicnom istorijom, tragičnom sadašnjošcu i – nažalost – buducnošcu koja teško da nece biti tragicna. U trećem delu nazvanom Šogorijom u širinu, rimovana proza ponovo stupa na scenu, a aktuelna konotacija teksta postaje za nijansu direktnija, ali zbog toga ništa manje snažna i duboka...