MUZIKA

Muzika nije samo tekst, skup notnih znakova, zapisanih tonskih visina određenog trajanja, zvukova raspoređenih u vremenu na određen način, ovo ili ono muzičko delo, pesma, sonata, simfonija, fuga ili neki drugi muzički oblik; muzika nije samo poetika, poïesis, nego i praksa, praxis, nešto što upražnjavamo u svakodnevnom životu i kulturi, radi ličnog zadovoljstva i bogatijeg, ispunjenijeg života, ali i da bismo drugim ljudima saopštavali značenja, slali poruke i postizali željena dejstva, kao što upražnjavamo modu, politiku i sve druge kulturne prakse. Utoliko je muzika i politička praksa, jer lako poprima politička značenja i uloge, i to najrazličitije, u zavisnosti od političkog konteksta i želja svojih stvaralaca i korisnika, a često i mimo njih. To potencijalno važi za svaku muziku, jer se svaka muzika stvara i sluša u okviru nekog političkog konteksta, neke političke zajednice, nekog polisa, najšire shvaćenog kao bilo koja uređena zajednica ljudi, od porodice do države i dalje, koja se bori za svoje interese, održanje i jačanje, čiji članovi imaju svoje dodeljene uloge, prava i obaveze, koji pak uvek podležu političkoj borbi, to jest borbi za moć. Ta borba, koja je politička po definiciji, borba polisâ ili političkih zajednica, kao i pojedinaca unutar njih za sopstvene interese, manje ili više legitimne ili opravdane, neretko se vodi i artikuliše kroz muziku.”

Prošle su decenije otkako je Frojd pao u nemilost, ne samo u mejnstrim psihijatriji nego i u radikalnoj misli, gde su i on i Lakan bili optuženi za seksističke i klasne predrasude. Društvena istorija psihoanalize odbija da prihvati ovu rastuću depolitizaciju nekadašnjeg revolucionarnog područja, i upućuje nas na to da psihoanaliza mora biti kolektivni politički zadatak a ne individualna psihološka stvar.

Autor razbija udoban narativ psihoanalitičara kao teoretičara iz fotelje koji smireno tumači porodične komplekse u bezbednom okruženju ordinacije. Prisećajući se Frojdovih radikalnih trenutaka (pružanje podrške revoluciji 1917. i otvaranje besplatnih klinika), zatim višegodišnje borbe Vilhelma Rajha da ospori političku neutralnost psihoanalize u Austriji i Nemačkoj, ili delovanja manje poznatih ličnosti kao što su marksistički psihoanalitičari Mari Langer i Fransoa Toskel, autor istražuje kako je revolucionarno vrenje oplodilo istraživanje nesvesnog, i oživljava to dragoceno nasleđe kako bi konačno vratio psihoanalizu u središte borbi za emancipaciju.

Mala crna muzika posvećena je urbanim potkulturama, kulturi mladih i nadasve hiphopu. Na istraživački i autentičan način prate se razvoj i uticaj hiphopa u savremenom društvu, počev od njegovog nastanka pre 50 godina u Bruklinu, do aktuelnih autora i izvođača sa naših prostora. Sadržaj knjige, prožet prepoznatljivom ikonografijom hiphopa, direktan je, kritičan, poletan, upečatljiv i pokatkad neukrotiv, poput teme kojom se bavi.

„Na kraju krajeva, na pravoj ste žurci. Ništa se u hiphopu toliko ne ceni kao snaga prevare i samoobmane. Hiphop je, više od svega, kultura preduvavanja. Na sve to, hiphop je sav sazdan od istorije, od sedimentacije neprebrojivih kolektivnih i privatnih istorija, nekih istinitih, a nekih i dobrano prekrojenih.“

(Dragan Đorđević)

Knjiga predstavlja zbirku instrukcija, nemenjenu učenicima i studentima muzike,
kao I svim zaljubljenicima u nepregledni, tajnoviti svet muzičke harmonije. Ona je praktikum koji iz oblasti BAS kontinua pruža teorijski I praktični uvid u izvođačku praksu 17. i 18. veka.

Ricom Publishing predstavlja knjigu tekstova i notnih zapisa
Legendarne grupe "S vemena na vreme"
pod nazivom "Knjiga Pesama".
Autor knjige je Vojislav Đukić- Koki.
Ricom publishing je izuzetno ponosan na činjenicu
da su sva cetiri autora:
Ljuba Ninković, Asim Sarvan, Miomir i Vojislav Đukić
dugogodišnji saradnici Ricom Publishinga,
koji administrira i štiti njihova autorska prava za ceo Svet.
Ovo izdanje pomogao je i SOKOJ.

GODINE NA 6 je knjiga autobiografske proze Vlade Jankovića Džeta, jedne od najznačajnijih ličnosti u razvoju, negovanju i propagiranju plemenitog duha rokenrola na ovim prostorima, relevantno i neobično zabavno putovanje kroz deceniju koju mnogi doživljavaju kao najbolju u istoriji.

Rok muzika sa Elvisom postaje globalni stil, način života i razmišljanja, konstruktivna sila sa hipnotičkom snagom nove, moćne religije. Rokeri poput Rolingstonsa, Bitlsa, Dorsa oko sebe tvore mitove i veličanstvene sopstvene kultove, muzičari su dionizijske pojave koje se neprekidno bore sa Apolonovim snagama reda i harmonije, poput šamana na ritualnim ceremonijama. Mladi, slobodni i divlji, na kapiji božanskog sveta, u idolopokloničkom zanosu izgaraju od želje za spojem sa udaljenim nebeskim bićem, za zagrljajem sa velikom kolektivnom svešću, što im rok muzika kao posrednik omogućava, do trenutka kada prevazilazi sve dozvoljene granice, zalazi u panteon mračnih bogova i carstvo nužnosti.

Dilan nas vodi kroz pregled muzike (tačnije, muzičke pesme), na neobičan način... Dilanovo poimanje filozofije osobeno je bar isto onoliko koliko i njegov muzički ukus, što ovu knjigu čini potpuno jedinstvenom u ogromnom korpusu literature koja se bavi popularnom muzikom. Autor Filozofije moderne pesme odabrao je šezdeset šest pesama koje iz različitih razloga smatra ključnim za pokazivanje raznolikosti i sagledavanje suštine muzičkog konteksta kome pripadaju. Nije to, dakle, nikakav izbor najboljih, najuticajnijih ili na neki drugi način superlativno određenih pesama, već selekcija onih koje po nekim nedokučivim kriterijumima Bob Dilan izdvaja kao njemu lično najznačajnije. Stoga je konačni spisak tih lakih komada u najmanju ruku neobičan: među njihovim izvođačima su i naizgled nespojivo različiti interpretatori kao što su Džudi Garland i grupa The Clash, Bing Krozbi i Elvis Kostelo, Domeniko Modunjo i The Allman Brothers Band – dok s druge strane nema ni Beatlesa, ni Stonesa... Za Dilana, međutim, ništa nije nespojivo i ništa nije obavezno – što vrlo jasno pokazuju i tekstovi posvećeni odabranim pesmama, svakoj po jedan. Najzanimljiviji i književno najuspeliji u njima jesu oni delovi u kojima Dilan ulazi u lik pripovedača ili glavnog junaka pesme, pa iznutra tumači o čemu je tu zapravo reč, proznim iskazima koji, delom i na tragu njegove Tarantule...

"INDEXI - U INAT GODINAMA je knjiga panoramskog uvida u najznačajnije periode, obogaćena iskazima aktera i ljudi vezanih za Indexe, istovremeno je koliko pouzdano štivo toliko i sentimentalno putovanje kroz jedno neponovljivo vreme. U Dujmovićevom rukupisu između romanike i analitike ima bezbroj novih činjenica ali i mnogo detalja koji će poslužiti kao građa za uspostavljanje sveobuhvatnije i tačnije slike ne samo o "sarajevskoj pop školi" već o fenomenu Sarajeva." deo recenzije Petra Pece Popovića

Škola klavira 5 – osnovni tip namenjena je učenicima petog razreda osnovne muzičke škole kojima odgovaraju kompozicije manjeg obima i tehničke zahtevnosti. Sadrži četiri poglavlja u kojima su raspoređena polifona dela, sonate, etide i komadi. Na kraju knjige, nalazi se muzički rečnik i notes za beleženje domaćeg zadatka.

Drugi tom Škole klavira 4 – napredni tip namenjen je ambicioznim učenicima četvrtog razreda osnovne muzičke škole kojima odgovaraju kompozicije većeg obima i tehničke zahtevnosti. Sadrži četiri poglavlja u kojima su raspoređena polifona dela, sonate, etide i komadi. Na kraju knjige nalazi se i muzički rečnik koji učenicima omogućava samostalno učenje nepoznatih reči i muzičkih izraza.

Ova monografija predstavlja izuzetan originalan doprinos naučnoj misli o izvođačkim umetnostima na srpskom jeziku, ali njen domet je i mnogo širi. Kao nekadašnji student čuvenog pedagoga i pijaniste Leona Flajšera, Aleksandar Serdar je u svojoj knjizi uspeo da grupiše najvažnije elemente u interpretaciji muzike, koji podrazumevaju melodiju, harmoniju i vreme. U knjizi su u potpunosti prikazane tekovine učenja jedne velike pijanističke škole koja vodi poreklo još iz 19. veka i koja je, preko Leona Flajšera, došla do Serdara, a on je na analitičan i inteligentan način uspeo da je sistematizuje u svojoj knjizi.

Jasminka Stančul, pijanista, redovni profesor
Univerzitet za muziku i izvođačke umetnosti, Beč


Monografija predstavlja izuzetan doprinos nauci i jedinstveno delo u našoj sredini, jer se bavi najneuhvatljivijom, a ipak najznačajnijom oblasti za sve izvođačke umetnosti – interpretacijom. Redovni profesor Aleksandar Serdar jedini je srpski pijanista koji se školovao kod uglednog američkog pijaniste i pedagoga Leona Flajšera, naslednika pijanističko-pedagoške škole Artura Šnabela. Serdar je, dakle, jedini direktan nastavljač ove pijanističko-pedagoške „dinastije” koja vodi poreklo još od legendarnih pijanista Antona Rubinštajna i Teodora Lešetickog. Serdar najpre pruža istorijsko istraživanje o razvoju ove pijanističke škole, a potom sistematično prenosi stečena znanja i iskustva iz domena interpretacije muzičkog dela, stečena tokom tridesetogodišnje umetničke karijere.

Katarina Tomašević, muzikolog, naučni savetnik
Muzikološki institut SANU, Beograd


Svoju punu posvećenost profesiji umetnika, pijaniste i pedagoga Aleksandar Serdar još jednom potvrđuje odlukom da se upusti u odgovoran i zahtevan posao formulisanja bazičnih principa pristupa interpretaciji. Njegova nova knjiga, Umetnost interpretacije, posvećena je mladim pijanistima, kao i kolegama pedagozima. Autor na sistematičan i logičan način uvodi svog čitaoca u svet složenih, međusobno prožetih umetničkih principa na kojima počivaju temelji profesionalizma. U knjigu je pretočeno bogato višedecenijsko iskustvo vrhunskog umetnika i izvanredno uspešnog pedagoga, ogromno znanje sticano tokom školovanja, a potom i bogate umetničke karijere soliste i kamernog muzičara, kao i kroz intenzivan pedagoški rad. U želji da osnove profesionalizma učini razumljivim, Serdar je posvećeno prišao realizaciji svog poduhvata da pregledno i jasno predstavi osnovne postulate na kojima počiva interpretacija muzičkog dela. Njegova knjiga nije zbir kanonskih normi koje se autoritarno nude, već skup razložnih, na primerima dobro ilustrovanih tumačenja bazičnih principa interpretacije muzičkog teksta, čije usvajanje je nužan preduslov za formiranje profesionalca. Bez poznavanja, usvajanja i korišćenja znanja o kojima Serdar piše, mladi pijanista ostaje bez istinskog profesionalnog temelja i ne može razviti svoj umetnički potencijal. Objašnjavajući da je poznavanje i primena niza profesionalnih standarda nužan preduslov za postizanje krajnjeg cilja – spremnosti i sposobnosti da se izrazi individualnost umetnika – Serdar znalački, pažljivo, sistematično i sugestivno svog čitaoca vodi kroz te lavirinte znanja, jasno postavljajući smernice i objašnjavajući tajne pristupa muzičkom delu.

Sonja Marinković, muzikolog, redovni profesor, FMU, Beograd

Knjiga predstavlja zbirku tekstova o popularnoj muzici sagledanoj iz muzikološke vizure, koji su sakupljeni i objavljeni posthumno. Tekstovi donose teorijsku problematizaciju mahom domaće popularne muzike, ali i analizu i interpretaciju različitih studija slučaja, među kojima su najbrojnije one posvećene Takmičenju za pesmu Evrovizije.

"Kako se krem istopio" je knjiga niškog publiciste
Vladana Vanje Stanojevića.
Knjiga počinje pričom o reunionu slavne
britanske rock grupe the Cream, 2005. godine,
o Eriku Kleptonu i mnogo čemu drugom.

Putovanje kao metafora slobode nepresušni je izvor stvaralačkog nadahnuća. Skenlanova knjiga bavi se putom i putovanjem kao okvirima nastanka bluza Delte Misisipija, čiji je duh ugrađen u same temelje rokenrola kao muzičkog izraza i životnog stava. O tome u ovoj knjizi svedoče životi i dela njenih protagonista: od Čarlija Patona i Sana Hausa, preko Boba Dilana i Džima Morisona, do Rolling Stonesa i Led Zeppelina.

ČOVEK PATKA je skup sećanja ljudi koji su svedočili nastanku jedne pojave, realizaciji jedne ideje ili su doprineli, svako na svoj način, da se priča o panku u Socijalističkoj federativnoj republici Jugoslaviji pojavi i u Novom Sadu (pored Rijeke i Ljubljane).

Pred čitaocima je niz intervjua (kazivanja) necenzurisanih, nekorigovanih, niti na bilo koji način ulepšavanih - to su priče ljudi koji su imali šta da kažu i želeli da podele jedan deo svog života sa generacijama koje se svega ili malo čega sećaju, i sa onima koji dolaze, a sve ih interesuje.

Knjiga je pažljivo skupljena kolekcija istinitih priča,
relevatnih podataka i legendi iz istorije
popularne muzike, a sadrži sve ono što ste želeli da znate
a niste znali koga da pitate u vezi
svetske i ex-Yu muzičke scene.
Pored svih fascinatnih priča,
knjiga sadrži oko 30 originalnih karikatura u boji
svetskih i domaćih zvezda,
radove renomiranih jugoslovenskih umetnika.

Priča o Južnom vetru, njegovom kreatoru Miletu Basu, velikoj petorci, Perici, Savi, Banetu Vasiću i drugim velikanima ove avanture, predstavlja jednu od najvažnijih epizoda i svakako komercijalno najuspešnijih poduhvata u istoriji jugoslovenske i srpske popularne muzike. Ona do sada nije ispričana, osim nekih delova koji su se pojavljivali u štampi, intervjuima, emisijama koje je Mile pravio u svojoj kasnijoj produkciji – Cvrčak na sat, kojih ima već više od 1.400 epizoda.

Početne decenije 19. veka sa pravom se u istoriji umetničke muzike nazivaju Betovenovim dobom – Betoven ne samo što je pomerio granice muzičke umetnosti u žanrovima instrumentalne muzike, već je izrastao u paradigmu muzičkog genija kome niko od savremenika nije smeo da se suprotstavi kao rival. Niko – osim Šuberta. Oslanjajući se na nova datiranja Šubertove Velike simfonije, sačuvanu prepisku, kao i muzičku analizu, Atanasovski u svojoj studiji pokazuje kako se ovaj mladi bečki kompozitor odlučio da stupi u otvoreno rivalstvo sa Betovenom, kako je koncipirao svoja dela kroz ovo rivalstvo i na taj način izgradio originalni muzički izraz u žanrovima poput gudačkog kvarteta i simfonije. Sasvim drugačija od uvrežene slike o Šubertu kao mladom romantičaru, majstoru minijatura, ovo je priča o velikim ambicijama, borbi sa muzičkim institucijama tog doba i pokušajima da se osvoji zahtevna bečka publika ozbiljne muzike. Svakome ko želi da razume originalni zvuk Šubertovih poznih instrumentalnih dela, ova studija biće nezaobilazno štivo.

Notna sveska sa 16 pesama i originalnim rukopisom autora, Đorđa Balaševića.

Srpski javni glasovni zvuk je danas bitno drugačiji nego pre pedesetak godina. Intonativno je snižen i izbačen iz svoje akustičke osovine. Zbog toga trpi i naš oćeja za muzički zvuj uopšte.

Najbolju neformalnu odrednicu sevdalinke dao je jedan dečak: „Sevdalinka je ono kad moj babo pjeva i – plače !!!“
Ove pesme pre svega duboko tumače i svedoče jedno davno patrijarhalno doba, i oni koji su samo prošli pored takvog shvatanja i viđenja sveta, koji nikad nisu videli ljude koji žive po takvim moralnim normama i kodeksima, teško mogu da nađu zajedničku zlatnu nit koja bi ih spustila u rudnik zlata, esenciju vitalne i okrepljujuće energije koju nude ovi biseri duhovnog i duševnog stvaralaštva. To su nepresušni izvori (vrela), u kojima se napaja svaka ona duša koja ima sreću i strpljenje da do njih stigne.

Jer nekad su oni (izvori, pesme) za neke ljude nedostižni, nesaznajni, njihova čula su podešena na neke grublje i prizemnije talasne dužine.

Ernst Mah (1838-1916), austrijski fizičar, filozof, teoretičar nauke. Samo par godina po nastanku Helmholcovog kapitalnog rada o zvučnim osećajima evropska kultura imala je na raspolaganju Mahov sažetak, pojednostavljen tako da može biti dostupan muzičarima.

"Tokom 1940. Gestapo je odlučio da jedan grad po imenu Terezin u Moravskoj pretvori u jedinstveni koncentracioni logor u kome su, pored desetine hiljada čeških i poljskih Jevreja, ali ne samo njih, zatvorili veći broj istaknutih intelektualaca, slikara, naučnika; književnika i posebno kompozitora, kojima su dali iluziju da mogu stvarati, slikati, pisati i komponovati. Bila je to vešto smišljena varka, čudovišnija - ako je to mogućno - od svih drugih nacističkih koncentracionih logora." Kolja Mićević

"Ova knjiga je referentni vodič i sadrži vežbe koje će vam pomoći da poboljšate svoje pevanje. Prelistajte je i potražite delove koji vas zanimaju. (U tom pogledu preporučujem vam da prođete i kroz delove koji vas ne zanimaju – ko zna šta sve možete otkriti o svom glasu?) Ono što je važno zapamtiti je da ne morate ovu knjigu čitati od korica do korica da biste usavršili svoje pevanje; potražite teme koje su vama potrebne i koristite i vežbe i CD da biste svoj glas na najbolji način razvili.

CD je važan partner vašoj knjizi. Vežbe sa CD-a demonstriraju tehnika datim u knjizi. Čućete obrazac odsviran na klaviru, a pevač će vam otpevati obrazac koji se nekoliko puta ponavlja da biste i vi uz njega zapevali. Samo pevanje je sjajna stvar, ali želite da poradite na tehnici kako bi vaše pesme sjajno zvučale. Ako budete vredno radili vežbe artikulacije sa CD-a, a zatim te informacije i veštine primenite na pesme, pevaćete pravilno i razgovetno. Ako nikada pre niste imali časove pevanja možda na početku nećete uočiti korist od tih vežbi ili će vam se učiniti preteškim. Nastavite da radite vežbe tokom svojih sesija i videćete koliko vam one brzo mogu pomoći da dobro i pravilno pevate."

Umetnost sviranja na violini - Opšta tehnika.

Karl Fleš je rođen u gradiću Mošonu. Počeo da svira na violini u sedmoj godini života. Sa 10 odlazi u Beč da uči kod Jakoba Grina, a u 17-toj je u Parizu na Konzervatorijumu, gde studira kod M. P. Marsika. Nastanjuje se najpre u Berlinu, a od 1934 u Londonu. Prošlo je oko 100 godina otkako je Karl Fleš objavio spis Die Kunst des Violinspiels kod izdavača Ries & Erler.

Laibachovo ime, simboli i nastupi uvek su bili provokacija koja intrigira publiku kroz osmišljen performans i angažovanom muzikom iskazuje stav prema savremenom svetu. Tek što su započeli karijeru, početkom osamdesetih godina 20. veka bivaju zabranjeni u Jugoslaviji, ali uspevaju da se probiju u Evropi i steknu planetarnu popularnost. Pred čitaocem je fotomonografija o Laibachovoj istorijskojskoj turneji Occupied Europe Tour 1983. ilustrovana do sada neobjavljenim fotografijama iz Austrije, Mađarske, Istočne i Zapadne Nemačke, Poljske, Holandije, Engleske, koje je nakon skoro 40 godina obelodanio autor i učesnik turneje Teodor Lorenčič. Njegovo dokumentarno svedočanstvo o probijanju gvozdene zavese i dekonstrukciji zapadnog konzumerizma napisano kao roudmuvi priča i fotografije koje se više čitaju nego gledaju jasno pokazuju smeo umetnički koncept nastao iz dehumanizovanog sveta, čiji je Laibach nezaustavljivi kritičar punih 40 godina.

Notna zbirka za ljubitelje narodne muzike, profesionalce i amatere, sadrži 417 zapisa pesama Vojvodine stare, a isto tako i pesme komponovane u duhu muzičke tradicije Srba u Vojvodini u 19. i prvoj polovini 20. veka. Ideja za naslov albuma proistekla je iz pesme Veljka Petrovića „Vojvodina stara, zar ti nemaš stida".
Dele se te pesme na muške i ženske, svečarske, posleničke (pesme za rad), svatovske, ljubavne, bećarske, lumperaške... A znate li kakve su to rojtanske pesme?

Priređivač zbirke upoznaje čitaoce sa istorijskim kontekstom i analizom muzičkog nasleđa Srba sa prostora Vojvodine stare, koja se prostirala i na delovima danas susednih država, tokom protekla dva veka.

U zbirci se nalaze i varoške pesme nastale na stihovima srpskih vojvođanskih pesnika Jovana Subotića, Vasilija Vase Živkovića, Jovana Jovanovića Zmaja, Branka Radičevića, Mite Popovića... Pesme su obrađivali, za glas i klavir ili mešoviti hor, Kornelije Stanković, Franjo Kuhač, Stevan Stojanović Mokranjac, Petar Konjović...

Gotovo svaki narod ima svoju narodnu muziku ili bar patriotske pesme, kojima iskazuje svoje iskrene osećaje prema otadžbini. Stihove za te pesme pišu po pravilu najbolji pesnici, a i muziku za njih komponuju kompozitori iz tog naroda. No, kod Srba postoji pojava da su muziku za brojne kompozicije rodoljubivog karaktera napisali stranci.
Predmet ove knjige je ukazivanje na strane kompozitore i njihove kompozicije sa jasnom srpskom osnovom, ili bar naznakama. Posle sagledavanja ovih podataka nesumnjivo se dolazi do činjenice da su Srbija i srpski narod, sve do Ujedinjenja, bili izuzetno interesantni za strane muzičke stvaraoce, a onda se dogodila - Jugoslavija. I, ''zbogom grožđe, zbogom vinogradi!''

Knjiga RTS Izdavaštva i Centra za muzičku akciju "Novi zvučni prostori" priređivača Zorice Premate predstavlja zbornik razgovora održanih na javnim tribinama u organizaciji Centra za muzičku akciju u periodu od 2014. do 2019.godine. Skupovi o umetničkoj muzici stvoreni u nameri da se o savremenoj muzici govori i piše sabrani su prvo u vidu tonskih zapisa koje su imali priliku da čuju slušaoci Radio Beograda 3, a potom i u formi knjige, Zbornika pred čitaocima.
U njemu je predstavljeno više od 30 novih dela 25 domaćih autora. Među njima su kompozitori svih generacija, različitih stilskih orjentacija, više od 70 govornika, muzikologa, muzičkih pisaca, kulturologa, producenata, dizajnera zvuka, izvođača, muzičkih umetnika ...
Zbornik radova predstavlja presek onog što je do sada učinjeno u okviru istoimenih tribina i nudi se kao materijal za nova istraživanja, sagledavanja, analize i provere mišljenja.

Od prvih interesovanja za ranu muziku, do osnivanja ansambla Renesnas (1969) želja Dragana Mlađenovića bila je da rezultate istraživanja predstavi savremenoj publici. Mada izrasli iz mnogogodišnjih istraživanja, a pisani uz korišćenje činjenica i naučnog aparata, ogledi su pisni jezikom i stilom prijemčivim i zanimljivim za široku stvaralačku publiku. Knjiga sadrži 14 ogleda koji obuhvataju period od srednjovekvnog crkvenog pojanja do Mokranjčevih Rukoveti.