KLASICI

Vojvotkinja de Lanže je više od pukog sentimentalnog romana o tragičnoj ljubavi između uzvišene Antoinette de Navarreins i impulsivnog generala de Montriveaua. Kao i ostatak ljudske komedije, i ova priča je obežena političkim i društvenim utiskom: pored ove patricijske ljubavi, Balzak opisuje stanje propadanja francuskog plemstva. Ideja za ovu knjigu došla je piscu tokom 1831. godine kada ga je obuzela strast prema vojvotkinji od Castries, pripadnici visokog društva koja se divila njegovom talentu. Nakon meseci dvosmislene veze, prelepa vojvotkinja izmiče njegovim udvaranjima. Povređen ovim romantičnim neuspehom, Balzak odlučuje da javnosti predstavi romantiziranu verziju ove razočarane strasti. U odsustvu njegove ljubavi, mlada žena mu nudi model za lik Antoinette de Navarreins, vojvotkinje od Langeaisa, čiji aristokratski ponos guši spontane osećaje. Stoga, perom naoštrenim ogorčenjem, Balzak piše ovaj roman. Pored romanse, knjiga pruža ozbiljnu studiju propadanja plemstva i gubitka njegovih moralnih vrednosti suočenih s usponom na vlast nove aristokratije zasnovane na novcu: buržoazije, koju pohlepa uzdiže na vrh društvene lestvice, sve bliže prestolu i moći.

Kad je reč o lirici drevnih Helena koja zahvata period od Homera i Hesioda do polovine šestoga veka posle Hrista, dakle, više od hiljadu i dve stotine godina na nju istraživač, prevodilac i čitalac treba da gledaju sa stvaralačkog, a ne sa hronološkog stanovišta. To će reći da uobičajena tipska podela stare helenske lirike na elegiju, jambografiju, meliku, horsku liriku i epigramsko pesništvo ne može poslužiti kao kriterijum za ocenu njene vrednosti, jer je ona homogena. Iz toga proizlazi da takva podela starohelenske lirike može poslužiti samo kao poetska eisagogija, didaktičko pomagalo i ništa više. -
Marko Višić

Slovo o polku Igoreve, kako glasi originalni naziv spjeva, otkriveno je 1795. u drevnom srednjevjekovnom rukopisu u moskovskoj biblioteci poznatog istoričara i arheografa, znalca i neumornog kolekcionara manuskripata A. Musina-Puškina. Ep o junačkom pohodu kneza Igora za osnovu ima realni istorijski događaj. Događaj je unesen u ljetopis za godinu 1185, kao neuspjeli pohod protiv Polovaca kneza Igora Svjatoslaviča, okončan krahom ruske vojske i zarobljavanjem samog kneza. Autor ovog izvanrednog spjeva ostaje nepoznat sve do danas. Ono što je izvan sumnje je da se radi o izuzetno obrazovanoj i poetski nadarenoj ličnosti, osobi visokog ranga koja je bila veoma blizu, ako ne i učesnik, događaja opisanih u Slovu.
Pesnikinja i prevodilac Vera Horvat je, u nameri da što svestranije predstavi sve fasete ovog grandioznog djela, osim osnovnog teksta predstavljenog u takozvanoj numerisanoj i nenumerisanoj verziji, načinila i dva izvrsna poetska prevoda – jedan u slobodnom, a drugi u rimovanom stihu.