POZORIŠTE

Piter Bruk je pokazao da teatar ne zavisi od velelepnih zdanja niti od tehnoloških čuda. Kada je doveo svoje predstave na BITEF, on je našoj publici i stvaraocima demonstrirao kako se u najjednostavnijim uslovima rađa vrhunska umetnost. Njegov teatar je ogoljen, ali duboko duhovan.
Za Bruka, glumac nije puki izvršilac rediteljske zamisli niti recitator teksta. Glumac je istraživač sopstvene I kolektivne ljudske energije na sceni. (Jovan Ćirilov)

Radoslav Lazić je intervjuisao mnoge glumačke veličine u vremenskom rasponu od trideset godina. Zato je ova studija od izvanrednog značaja.
Trakat o glumi predstavlja krunu Lazićevog rada i ostavlja neizbisiv trag u naučnom radu.

„Ples na svili"" je knjiga koja objašnjava istoriju i razvoj ove discipline, uključujući kombinaciju plesa, sporta, fitnesa i umetničku koreografiju.
Knjiga prikazuje anatomiju i mišiće tela koje koristimo zajedno sa vežbama snage i pripremu tela bitnu za početak treninga.
Knjiga može da posluži kao priručnik jer sadrži početne elemente koji se postepeno usavršavaju u kompleksnije, a time dobijamo i koreografiju.
Kroz slikovit način i objašnjenje se prikazuju osnove i nadogradnje uz pravilnu i sigurnu tehniku na vazdušnoj svili, kao i elementi pripreme tela, jačanja mišića i istezanja.

Knjiga predstavlja opštu situaciju na polju scenske umetnosti, polazeći od liste kritičkih i teorijskih termina koji su često u upotrebi od šezdesetih godina dvadesetog veka, a još češće početkom novog milenijuma.

Od osamdesetih godina, pozorište je prošlo kroz najmanje tri značajne promene: vrhunac i pad kritičke režije i klasičnog repertoara, osnivanje pozorišta slika koje je okupilo najrazličitije scenske prakse i imalo za cilj estetsku autonomiju; podjednako brzi razvoj i nestajanje interkulturalnog pozorišta. Uporedo sa ovom evolucijom pozorišta koje se još uvek smatralo estetskim i fiktivnim delom, institucionalizacija studija performansa (performance studies) i studija kulture (cultural studies), u pragmatičnom anglofonom svetu, postala je značajan fenomen u domenu kulture i lingvistike.

Na svetskom nivou, eksponencijalan rast performansa u kulturi – kulturalnih performansa, predstavlja pojavu koja je obeležila početak ovog milenijuma. Ova knjiga želi da posvedoči upravo o tom performativnom preokretu i njegovim posledicama za scensku produkciju, a da pri tom ne zapostavi estetska i umetnička dela kontinentalne tradicije koja ostaju osnovni predmet ovog istraživanja.

Pozorišne anegdote su mikrokomedije, mikrotragedije, mikrofarse, mikrovodvilji, mikrodramoleti,mikromelodrame, i najzadmikrodrame. Zahvaljujući pozorišnim anegdotama, kratko i jasno, mi za tren saznajemo šta je bilo ili šta je moglo biti na teatarskoj ili životnoj sceni. Pozorišne anegdote nam govore ili bolje reći predstavljaju mikropredstave teatarskog života dvočasovnog u minut ili dva, sve kratko i sve jasno da ne može kraće i jasnije. To što se pri tom smejemo, osmehujemo, smejuljimo, ismehujemo, podsmehujemo - to su darovi poetike sažetosti humora i komike.

Zbornik o o japanskom klasičnom lutkarskom teatru poznatijem kao bunraku ili ninđo đoruri.

Brevijar dramskog vaspitanja i obrazovanja: Sergej Ejzenštejn, Andžej Vajda, Elija Kazan, Sergej Gerasimov, Žos Rože, Andrej Tarkovski, Aleksandar Petrović, Ingmar Bergman.

Brevijar dramskog vaspitanja i obrazovanja: Sergej Ejzenštejn, Andžej Vajda, Elija Kazan, Sergej Gerasimov, Žos Rože, Andrej Tarkovski, Aleksandar Petrović, Ingmar Bergman.

Dijalozi s dramskim piscima o umetnosti, poetici, tehnici, estetici, etici, teoriji drame i dramaturgije.

Scenografske i kostimografske ars poetike

Dijalozi s kritičarima o kritici predstavljačkih umetnosti.

„Ovo je ‘pogled iznutra’, iz srži problema, sa scene, jedne glumice koja piše na osnovu svog glumačko-animatorskog iskustva i rada na predstavama sa lutkama različitih tehnika, a ne samo iz svog teatrološkog ili gledalačkog iskustva... Ona proverava, raspravlja ili opovrgava utvrđene stavove i predlaže nov način razmišljanja o svojoj temi.”

Emil Zola traži nove oblike scenskog čitanja „sadašnjeg vremena”. Manifest je koliko objava željene reforme toliko i rezime prethodnih naturalističkih pokušaja, pre svega u domenu dramske književnosti

Veliki refomator pozorišta, iz korena izmenio scensku umetnost XX veka. Začetnik modularog uređenja scene, svedenog na osovne prostorne i vremenske datosti, u kom aktivno svetlo boji i oživljava trodimenzionalni prostor. Scena je strogo stilizovana i od sada sa glumcima čini simboličko, ritmičkoi izražajno jedinstvo.

Ogled o estetici jednog novog pozorišta

Pojam "narodsko pozorište" generalno se vezuje za XX vek. Na teorijskom planu uveo ga je Romen Rolan, a na delatnom Moris Poteše, tvorac Potorišta za Narod u Bisanu, odnosno Žan Vilaar iz perioda Avinjona i Pariza, pre Vilurbana, Pojam je redefinisao Rolan Bart, u suprotnosti prema "buržoaskom" ili "komercijalnom" pozorištu.

Žan-Žorž Nover (1727-1810) istorijski je priznat kao reformator plesnog pozorišta XVIII veka i tvorac baleta sa dramskom radnjom (ballet d"action) u francuskom stilu. Baletski plesač, koreograf, teoretičar, autor ovih slavnih Pisama o plesu i baletu, svoju delatnost razvijao je na najvećim evropskim scenama.

Katalog izložbe povodom 100 godina Udruženja dramskih umetnika Srbije


Povodom obeležavanja jubileja - 100 godina rada, Udruženje dramskih umetnika Srbije je u saradnji sa Muzejom pozorišne umetnosti Srbije, Pozorišnim muzejom Vojvodine, Arhivom Srbije i Istorijskim arhivom Beograda realizovalo tematsku izložbu o razvoju srpskog pozorišta pod nazivom „Pozorište u vremenu svakom“, sa ciljem da se javnosti predoči pozorišna delatnost kao istinski važan segment društvenog života i pokaže kako su pozorišna umetnost i pozorišni umetnici uticali na modernizaciju i demokratizaciju društva, koliko su i kako pratili istorijske i društvene tokove i doprinosili zaštiti kulturnog identiteta naroda i države kojoj pripadaju. Autori izložbe su: Mirjana Odavić, Zoran Maksimović, Miroslav Perišić, Jelena Kovačević i Snežana Lazić.
Izložbu prati bogato ilustrovan katalog, koji donosi stručne tekstove o istoriji pozorišta u Srbiji i o osnivanju i radu staleške organizacije („Pozorište u Srba“, priredio Zoran Maksimović, „Prvi pokušaji organizovanja glumaca“, Zoran T.Jovanović; „Udruženje glumaca Kraljevine Jugoslavije, Snežana Lazić; Udruženje dramskih umetnika Srbije posle Drugog svetskog rata“, Jelena Kovačević; O izdavačkoj delatnosti i nagradama Udruženja dramskih umetnika Srbije, Zoran Maksimović).
Uvodnu reč u katalogu „Nadživeće i preživeće pozorište sve izazove“ daje Vojislav Brajović, predsednik Udruženja dramskih umetnika Srbije, a belešku o strukturi izložbe i korišćenoj građi – urednik Mirjana Odavić.

Knjiga TEATRIČNOST KAO MEDIJ je multidisciplinarna studija koja istražuje tekstualne prakse o pozorištu koje dovode u pitanje estetsko-generičku koncepciju pozorišta, poznatu još od Aristotela. Odbacujući pretpostavku da je pozorište oblik predstavljanja koji se zasniva isključivo na muthos-u, Semjuel Veber insistira na značaju materijalnog okruženja pozorišta, njegovog specifičnog scenskog medija, tačnije, svega što se tiče spektakla. Čitanjem Platona, grčkih tragičara, Šekspira, Kjerkegora, Kafke, Frojda, Benjamina, Artoa i drugih mislilaca koji razvijaju alternative dominantnim narativno-estetskim pretpostavkama o pozorištu kao mediju, Veber takođe ispituje odnos teatričnosti i novih medija. U konstantnom semantičkom i sintaksičkom prožimanju i sučeljavanju moderne filozofije i medijske kulture, Veberova studija nove medije ne posmatra kroz raskid sa karakteristikama performansa uživo, već kroz intenziviranje ambivalentnosti pojmova “mesta” i “identiteta”, koja je bila prisutna u antičkom pozorištu.

Knjiga Dejana Čavića govori o glumačkoj umetnosti u određenom vremenskom periodu, putem iscrpne analize promena u načinu glumljenja pojedinih umetnika. Uzimajući za primer dva velika i istovremeno potpuno različita glumca (Zorana Radmilovića i Danila Batu Stojkovića) Čavić uspostavlja osnovni pravac svoje analize. On će nam govoriti o glumi kao igri i glumi kao igranju.
U drugom poglavlju izdiferenciran je pojam urbane glume nasuprot folklornoj ili ruralnoj, koja je bila do sredine dvadesetog veka uobičajena. Takav, nov način igre u pozorištu utemeljio se u Ateljeu 212 prateći sa izvesnim zakašnjenjem modernu u ostalim granama umetnosti.

Rodonačelnik novog savremenog stila bio je reditelj Bojan Stupica, zajedno sa predvodnicima, glumcima Pavlom Minčićem, Rahelom Ferari, Radetom Markovićem, Ljubom Tadićem. Geneza moderne vodi put od predstave Arsenik i stare čipke do Kralja Ibija, od Raše Plaovića do Huga Klajna. U poglavlju o revolucionarnim glumcima u srpskom pozorištu dvadesetog veka analizirani su Raša Plaović, Branko Pleša, Zoran Radmilović. Sledi poglavlje o pokretačima novog pravca unutar Ateljea 212 među kojima se govori o Miri Trailović, Ljubomiru Draškiću, Zoranu Ratkoviću, Jovanu Ćirilovu, Borislavu Mihajloviću-Mihizu i Danilu Kišu. Zatim se u knjizi govori o anglosaksonskim uticajima i najzad o drugoj generaciji glumaca koji nastavljaju razvijanje modernog, kolektivnog načina glume.
Dejan Čavić napisao je dragoceno štivo koje uplivava u tajne zanata i umetnosti glume, kakvo je retko ko mogao da napiše. Ovo svedočanstvo ima vrednost dokumenta na koji će se oslanjati buduće generacije glumaca i glumačkih pedagoga, jer je to prva knjiga koja nas upućuje u tajne moderne srpske glume ponikle u Ateljeu 212, dajući nam duboki uvid u uzroke nastanka i imenujući fenomene.
Ivana Dimić

Atelje 212 je jedino naše pozorište druge polovine prošlog veka u kome je napravljen kolektivni revolucionarni prevrat u glumačkoj igri. Posebno zahvaljujući glumcima snažne individualnosti, predvodnicima u pravom smislu reči.
Šta je ostalo? Ostalo je živo sećanje na te uzbudljive dane, odrastanje, na taj još uvek živ stil ozbiljna, opuštena a dejstvena, nenametljiva a sugestivna (nikada sugestibilna), sangvinična i melanholična, igra uvek prirodna, od razigrane i improvizovane do disciplinovane i striktno podvrgnute rediteljevoj zamisli predstave, igra u kojoj se glumci uvlače katkad pod kožu lika koji igraju, a katkad izvlače iz svoje sopstvene kože – igra u kojoj se glumci igraju.

.

Monografija o najvećem poznavaocu biblijske literature i istorije jevrejskog naroda na našim prostorima i vrsnom prevodiocu sa međunarodnim ugledom sa hebrejskog, jidiša, aramejskog, nemačkog, mađarskog i drugih jezika. Proslavio se prevodima knjiga Talmud, Kumranski rukopisi iz pećina kraj Mrvtog mora, Kršćanstvo prije Krista, Kabala i njena simbolika, Sarajevska hagada, Biblijske priče, Uvod u jevrejsku veru, Jevrejske narodne bajke, Dibuk: između dva sveta i književnih dela, Sedam kćeri bez miraza, Mravinjak, Mađioničar iz Lublina, Starinska priča i mnogobrojnim stručnim tekstovima.

Ovo delo trajne vrednosti stvoreno je dugotrajnim i upornim radom autora, koji je pre svega pronalaženjem novih, nepoznatih dokumenata, velikim brojem fotografija (portreta, scena iz predstava, zgrada, arhivskih akata), tumačenjem i teorijskim sažimanjem brojne stručne literature uspeo da rekonstruiše sistem kulturne i pozorišne politike u doba okupacije.

BIOGRAFIJA KAO POVEST JEDNE EPOHE

Od rođenja u Novom Sadu, tačnije Petrovaradinu, do "Dobričinog prstena", nagrade koja se dodeljuje najboljim ovdašnjim glumcima za životno delo, i formalne potvrde statusa neprikosnovenog dramskog umetnika, svrstanog rame uz rame sa dvadeset velikana, takođe laureta "Prstena" (uz niz koji započinje Ljuba Tadić 1980. godine, a kojem se koncem prošle godine priključio Petar Banićević), život Mihaila Miše Janketića je na momente ličio na dramu, dovoljno veliku i ozbiljnu da bi u njoj on sam danas mogao da zaigra glavnu ulogu. Pa ipak, pojedini trenuci njegove biografije mogli bi da budu dramski interpretirani i na način izrazito sentimentalan, nežan, možda u melodramskoj formi, ali bi se i u njoj, opet, Janketić sasvim komotno osećao kao glumac.

Ovaj istaknuti glumac dobitnik je Nagrade “Dobričin prsten” za 2001. godinu, a monografiju o njegovom živou i radu priredio je Zoran T. Jovanović, naš poznati teatrolog.
U prvom dijelu monografije, naslovljenom “Vlastimir Đuza Stojiljković njim samim”, govori glumac sam o sebi, o svom porijeklu, porodici, školovanju, ulasku u tokove pozorišne umjetnosti, o svojim zanosima i radu. Kazivanje je živahno, anegdotično, argumentovano i skromno. U drugom dijelu knjige”Kritičari, teatrolozi” sedamnaest naših poznatih teatrologa i kritičara govori o ljudskom liku, stvaralačkim odlikama i dometima Đuze Stojiljkovića. Tu su prilozi Jovana Ćirilova, Muherama Pervića, Milutina Čolića, Milosava Buce Mirkovića, Aleksandra Obrenovića, Radomira Putnika, Đorđa Đurđevića, Slobodana Turlakova i drugih istaknutih, starijih i mlađih, kritičara i teatrologa. Treći deo ove monografije ustupljen je rediteljima koji su radili s ovim svestranim glumcem: Dejan Mijač, Ljubomir Muci Draškić, Vlada Vukmiović, Vladimir Jevtović, Aleksandar Đorđević, Nebojša Bradić, Slavenko Saletović, Radoslav Zlatan Dorić i Bratislav Petković.

.

.

Tokom sedam godina, koliko je proveo kao glavni urednik pozorišnih novina Ludus, Feliks Pašić (1939 - 2010) objavio je, pod nadnaslovom Ludus razgovara, šezdeset razgovora s pozorišnim umetnicima. Seriju ovih razgovora u Ludusu otvorio je Jovan Hristić novembra 1992, a završila ju je Ognjenka Milićević septembra 1999.
U knjizi Kratak pregled vremena objavljen je izbor od osamnaest razgovora, s dramskim piscima, rediteljima, pozorišnim kritičarima. Odabrani segment nije reprezentativan samo po tome što prikazuje Pašića kao vrhunskog autora intervjua i jednog od naših vodećih pozorišnih publicista, već je značajan i u širem konekstu: tokom poslednje decenije 20. veka, u vremenu koje su obeležili ratovi, socijalna kriza i politika samoizolacije, pozorišne novine Ludus bile su otvorene i za ona stanovišta koja nisu mogla biti prezentovana u mnogim drugim medijima, posebno onim pod kontrolom tadašnjeg režima.
Pašićevi sagovornici, po hronološkom redosledu razgovora, su: Jovan Hristić, Vladimir Stamenković, Ljubomir Simović, Dušan Kovačević, Aleksandar Popović, Dejan Mijač, Slobodan Selenić, Vida Ognjenović, Ljubomir Draškić, Ljubiša Risić, Muharem Pervić, Jagoš Marković, Mira Erceg, Slobodan Stojanović, Jovan Ćirilov, Nikita Milivojević, Egon Savin i Biljana Srbljanović.

-Rođena sam u Beogradu, na Čuburi, u bolnici koja danas nosi naziv "Za majku i dete" u Tiršovoj ulici. Rodila sam se 1942. godine, u jeku rata i najstrašnijih opasnosti za mene, moju majku i oca, jer moja majka je bila Jevrejka - Sefardkinja sa Dorćola. Nikada tokom rata nije nosila žutu traku. Kada se udala za mog oca, Stevana, hrišćanina i preselila na Čuburu, roditelji su je se odrekli. Nije imala kontakta s njima sve dok njenu familiju, pet sestara sa decom, nisu odveli u logor na Sajmište - deo je intimnog poglavlja "Moja mala autobiografija" Jelisavete Seke Sablić, a u okviru monografije koja je ovih dana izašla iz štampe.
Pitka i zanimljiva knjiga (priređivači Zoran T. Jovanović i Tamara Bijelić) pojavila se u izdanju UDUS-a, kao sastavni deo priznanja za životno delo "Dobričin prsten". I u njoj, naša velika, svestrana i omiljena glumica otkriva detalje iz ličnog i profesionalnog života, zanimljive, tim pre što i sama naglašava kako nikada nije volela da priča o sebi i drugima: "oslobađajući se tako identiteta bila je slobodnija da stvara sopstveno mišljenje o ljudima i svoje slike sveta"...