ROMANI

ANTIGONA -Sofokle

5. preštampano izdanje – 2024. god.

Sofokle je ovu tragediju napisao 442. ili 441. godine pre nove ere. U njoj se Antigona suprotstavlja Kreontu, odlučivši da prenebregne njegovu zabranu da sahrani brata Polinika, koji je udario na rodnu Tebu. Žena ustaje protiv muškarca i protiv vladara. Usuđuje se, u ime večnih, božanskih zakona, da prekrši ljudske zakone sile i vlasti,zbog čega biva kažnjena. Ali još surovije će biti kažnjen njen sudija, čime se zatvara krug hibrisa, čovekovog prekoračenja određenih granica i njegovog zalaženja u božje atare, nakon čega sledi neminovna kazna. Mit koji je Sofokle (496‒406. god. pre n. e.) dramatizovao u Antigoni pripada krugu tebanskih legendi. Izdavanjem zapovesti da Polinik, Antigonin brat, ostane nesahranjen, Kreont, novi vladar Tebe, sledi atinski zakon koji ne dozvoljava pokop neprijatelja države. Porodica preminulog ima, međutim,obavezu prema Poliniku: mrtvi moraju da budu sahranjeni, makar simbolično, kako to Antigona i čini, pokrivanjem tela tankim slojem zemlje. Izvršavajući obavezu prema bogovima kojima pripada duša poginulog, ona krši Kreontovu zapovest. Grčka tragedija doživljava procvat u petom veku pre nove ere ‒ tada stvaraju Eshil, Sofokle i Euripid ‒ a nastala je, po svemu sudeći,vek ranije, i to, po tumačenju i svedočenju Aristotela, iz ditiramba, horskih pesama pevanih u slavu boga Dionisa, razvojem pratećih „improvizacijaˮ, odnosno pripovednih i dijaloških delova i odbacivanjem šaljivih govora.

Poznati publicista i autor zapažene knjige Otkrivanje Mediterana, u delu Monah zlatnog veka, vraća se svojoj omiljenoj temi - stvaralačkoj i životnoj sudbini Dositeja Obradovića. Kovačević prati četiri decenije Dositejevog najplodnijeg životnog perioda, vreme kada je on postao naš prvi evropski pisac i središna ličnost srpskog prosvetiteljstva. Na svojim poznatim putovanjima, Dositej je u najvećim evropskim zemljama, ostvario žive veze sa najznačajnijim kulturnim i političkim idejama svog vremena. Nošen upravo tim znanjima i iskustvima, bez skiptra i mača, već svojim enciklopedijskim obrazovanjem i duhovnošću, u poslednjoj deceniji svog života, Dositej je postao jedan od vođa Karađorđeve Srbije.

Nov roman najprevođenijeg srpskog pisca Zorana Živkovića „Pet dunavskih čuda“, u izdanju Zavoda za udžbenike, objavljen je paralelno na pet jezika, predstavlja važan doprinos naše zemlje kulturnom segmentu strategije Evropske unije za dunavski region...

Ostvarujući svoju nemerljivu prosvetno - kulturnu misiju, Zavod za udžbenike je u okviru svoje biblioteke koju predstavljaju sabrana ili izabrana dela naših velikana, objavio osam tomova Izabranih dela Mihajla Pupina Idvorskog. Pored poznate autobiografije Od pašnjaka do naučenjaka, za koju je dobio i Pulicerovu nagradu, ova izabrana dela sadrže i Pupinove monografije, patente koje su mu doneli slavu, kao i predavanja i članke, kao i one koji svedoče o njegovom političkom i nacionalnom radu. Mihajlo Pupin je još za života bio nosilac velikog broja priznanja i titula počasnog doktora nauka, a od 1958. godine, u Sjedinjenim američkim državama, za posebne zasluge dodeljuje se medalja sa njegovim imenom. Isto tako, o čemu svedoče ova Izabrana dela, presudna je bila upravo Pupinova uloga, da njegov rodni Banat ostane u granicama tadašnje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Mihailo Petrović Alas bio je osnivač naše matematičke nauke, ali i vaspitač i učitelj čitavih naraštaja naših matematičara. Sa izvora velike nauke, francuske matematike s kraja XIX veka, on je usvojio mnoge nove ideje koje vode ka stvarnom napretku nauke. On je jedini srpski matematičar koji je ušao u krug sto najznamenitijih Srba.

Kada je Josif Pančić(1814-1888), na nagovor Vuka Karadžića 1846. godine došao u Srbiju, niko ga nije poznavao. Ali, kada je tu, 42 godine kasnije preminuo, bila je to u Srbiji do tada nezapamćena opštenarodna žalost. Narod je oplakivao svog velikog prijatelja i učitelja, a posebno 34 generacije Liceja i Velike škole, koje Pančić svojim životom i radom podučavao nauci, dužnostima, ali pre svega, ljubavi prema narodu i otadžbini. Josif Pančić je bio jedan od najobrazovanijih ljudi Evrope svog vremena, začetnik gotovo svih prirodnih nauka u tadašnjoj Srbiji, veliki srpski rodoljub, osnivač i učesnik u radu brojnih naših kulturnih i naučnih ustanova, učitelj mnogih generacija mladih naučnika. Bio je lekar, botaničar i prvi predsednik Srpske kraljevske akademije. Otkrio je novu vrstu četinara, koja je upravo po njemu i dobila ime Pančićeva omorika. Po njemu je ime dobio i najviši vrh kopaonika - Pančićev vrh, na kome se nalazi mauzolej sa njegovim posmrtnim ostacima. Odajući zahvalnost sveukupnom doprinosu Josifa Pančića za srpsku nauku, i uzimajući u obzir ugled koji je uživao u srpskom narodu, Zavod za udžbenike je objavio njegova Sabrana dela u deset knjiga, čiji je značaj poseban za generacije koje tek dolaze.

Izbečivši oči u neverici, Mister je prestao da se vuče. Mislio je da će polomiti nogu stolice koliko ju je stezao. Ovo je prevršilo svaku meru! Zar je Margarita otišla toliko daleko? Spustila se na stomak i namerno počela da se vuče no podu samo da bi mu išla na živce. Oponašala ga je, sprdajući se bestidno. Mister nije mogao da poveruje da bi tako nešto ikada uradila. Osetio je nemoć, pomirio se. Posmatrao je Margaritu sa gađenjem...

Kosta Nikolić i Bojan B. Dimitrijević, naši poznati istoričari mlađe generacije, na osnovu višegodišnjeg istraživanja, sačinili su biografiju najosporavanije ličnosti u srpskoj istoriji XX veka. U ovoj knjizi otkrivaju se nove činjenice o Mihailovićevoj vojnoj karijeri, usponima i padovima u službovanju, porodici, prijateljima, ličnim shvatanjima...

Branislav, Brana Petronijević (1875-1954) kao najistaknutiji filozof u Srba, je najznačajnije uticao na profilisanje filozofskih orijentacija i struja, rasprava i sporova, i lično veoma doprineo znatnom porastu filozofskog života u našoj sredini. Kao izuzetno svestrana i obdarena ličnost, Petronijević razvio veliku delatnost na popularizaciji nauke i filozofije, pišući brojne eseje i feljtone u stručnim ali i popularnim časopisima i novinama. Najpoznatiji među njima, su svakako oni o velikim filozofima (VII tom ovog izdanja) koji su doprineli popularizaciji filozofije u nas, ali doneli i veliki ugled i širu popularnost i samom Petronijeviću. I samim svojim životom, svojom predanošću filozofiji i nauci i uzdizanjem iznad egzistencijalnih problema svakodnevnice, Petronijević je takođe doživeo svojevrstnu popularnost. Tu mu, kako je primetio Bertrand Rasel ni antički stoici nisu bili ravni. Zbog toga se oko našeg najvećeg filozofa lako isplela anegdotsko-mitska slika, koja je najmanje bila lišena istine. A ta istina, da je taj naš velikan i usamljenik. Strogi analitičar i u isti mah pesnički nežna duša, kao nacionalna veličina, ipak skončao u bedi i siromaštvu. Ovo izdanje Izabrani dela, sadrži dvanaest tomova stvaralaštva Branislava Petronijevića: Metafizičke rasprave; Principe metafizike I; Principe metafizike II; Teoriju saznanja; Od Zenona do Bergsona - članci i studije iz istorije filozofije; Istoriju novije filozofije; Spise iz praktične filozofije; Psihologiju; Prirodnjačke spise; Naučene spise(matematika,mehanika, fizika); Rezime filozofskih i naučnih radova i Autobiografiju, pisma i prepisku Branislav Petronijević je bio redovni profesor Velike škole i Univerziteta uj Beogradu i redovni član Srpske kraljevske akademije. Rođen je u selu Sovljak kod Uba, gde mu se i danas nalazi bista. U Valjevu, gde je završio gimnaziju, proglašen je za najznačajniju ličnost tog kraja svih vremena.

Obeležavajući 100 godina od smrti Laze Kostića, Zavod za udžbenike objavljuje neobičan i duboko promišljen i proživljen roman Laure Barne Crno telo. Povezujući tradicionalno i moderno, romantični 19. vek i savremeno doba puno teskoba, dilema i još nerazjašnjenih tajni ljudskog postojanja, traganja za dobrim, nasuprot borbi protiv zla, Barna ispisuje koliko omaž velikom piscu, toliko i hroniku o jednoj određenoj ljubavi i svim ljubavima sveta, o porodičnim odnosima i spoznaji samoga sebe. Dosledna sebi, i u ovaj roman unosi meditativne pasaže, lirske refleksije, setu svoje rodne Vojvodine i vezu sa srpskom književnom tradicijom.

DNEVNIK JEDNOGA NIKOGA 1. deo (1942 - 1946)

DNEVNIK JEDNOGA NIKOGA 2. deo (1947)

Među hercegnovskim rukopisima, nakon njegove smrti, pronađen je rukopis „Dnevnik jednoga nikog, pisan od 1942, pa sve do 1947. godine. Ovaj rukopis je praktično bio nepoznat skoro šest decenija, i prvi put je objavljen kao dodatak Sabranim delima Branka Lazarevića, u izdanju Zavoda za udžbenike. Dnevnik jednoga nikoga, to obilje lucidnih i posebnih zapažanja jednog od najznačajnijih srpskih intelektualaca svog vremena, je danas nezaobilazno delo za potpuno razumevanja dramatičnih i potresnih događaja sredinom prošloga veka. I to ne samo za istoričare, već pre svega za one koje interesuju događaji i procesi koji su obeležili kulturnu i književnu epohu u proteklom veku.

Vuk Karadžić (1787-1864), središnja ličnost srpske kulture i književnosti XIX veka i uopšte, izvršio je sam, kako reče Jovan Skerlić, nekoliko velikih poslova, „od kojih bi svaki za se bio dovoljan za život drugoga čoveka". U svim oblastima u kojima je delovao: kao originalan pisac u ustaničkoj prozi; kao antologičar narodne poezije i redaktor narodnih pripovedaka; kao prevodilac Novog zavjeta, kao sastavljač "Rječnika" Vuk je dao najvišu meru kreativnog, književnog, umetničkog, po čemu je jedan od najvećih pisaca sprske književnosti u celokupnom njenom trajanju, jedan od njenih svetionika, čija svetla zrače i u budućnost...

„Pošto je stekao uvažavanje kao pisac fantastike, Živković novim delima stupa na izazovno područje eksperimentalne proze...“ Pablišers Vikli, SAD

Kroz prozor sam odaslao u noć sav onaj silan zadah što je prokuljao ovamo na prorezima oko tankih dvokrilnih vrata sobnih i onda nabujao u oblak grobnoga smrada koji guši. ...

NIN-ova nagrada 1969.

Ugledni pripovdač i romansijer Danilo Nikolić uveliko je osvedočen kao pisac prefinjene osećajnosti koji na čehovljevskom tragu ponire u trajne ludske duše i ovoga sveta. Stišana, zavodljiva i elegantna naracija mozaičnog sklopa, jednostavna u svojoj misaonoj složenosti, odlikuje njegov kratak roman, odnosno novelu Korektor.

Ovaj pisac bekstva i traženja spasa, čiji je junak opijen samoćom, koja ga, sa neurozom uništava, kroz istog Žana Dezesenta, već se interesuje za natprirodno i neobično, za spiritualno i sl. Vidljiv je njegov prezir i odvratnost prema vulgarnosti i osrednjosti svake vrste... Knjiga „Na putu” opisuje Uismansovo traženje, njegovo preobraćanje u katolicizam i kraj njegovog duhovnog putovanja. - Mihailo Pavlović

Nove priče Vladimira Kecmanovića u knjizi "Zidovi koji se ruše" hrabar su odgovor na izazov postmodernog pripovedanja, prema rečima književne kritičarke Ale Tatarenko.

Ovo je tematski i motivski raznoliko pripovedno štivo, počev od osobenog uobličenja likova naših velikih pisaca, preko priče o ratu, do antibajke o ljubavi Tome Spinoze i Mire Ljovisne..

,,Imam priču za tebe" je knjiga neobičnih priča koje su u širokom tematskom rasponu pisane na najrazličitije načine. Neke od njih su sasvim životne, odnosno vezane za običan život ili sudnji čas kada se skora smrt olakšava jednostavnom porukom bližnjima. Druge priče su bajkovite, pomalo mitotvorne. Ostale su plod snova i borheovske mašte. U spoju čudesnog i stvarnog, one prikazuju naizgled udaljene, ali čitaocu sasvim bliske zone života i smrti.

Uoči prošlogodišnjeg beogradskog oktobarskog sajma knjiga, u čast glavnog gosta ovog sajma - Portugalije, objavljen je niz prevoda sa portugalskog jezika, među kojima se po značaju posebno izdvaja Antologija portugalske kratke priče, koju je priredila i prevela Jasmina Nešković, koja kao prevodilac, već tri decenije predano radi na razvijanju veza i odnosa sa portugalskom književnošću i kulturom. U ovaj antologijski izbor uvrštena su vrhunska pripovedačka ostvarenja najznačajnijih autora savremene portugalske književnosti. Bez obzira na osobene i različite stvaralačke pečate, sve priče iz Antologije mogu se podvesti pod jedan zajednički imenitelj. Sve one, naime, govore o otuđenosti, o teskobi življenja, o egzistencijalnom položaju jedinke u svetu. Sve su to priče apsurda i mučnine, kroz koje provejava suštinski pesimizam, karakterističan ne samo za celokupnu portugalsku književnost već i za portugalski mentalitet uopšte.