FILOZOFIJA

Autor je ponudio niz korektnih uvida o savremenim teorijama bezbednosti, tako da se ova celina njegove monografije može čitati i kao vrlo informativan prilog o aktuelnom stanju u jednoj relevantnoj akademskoj disciplini

Aksel Honet (rođen 1949. u Gizenu), saradnik i naslednik Jirgena Habermasa na Katedri za filozofiju pri Univerzitetu Johan Volfgang Gete u Frankfurtu na Majni, od 2001. godine je i direktor Instituta za društvena istraživanja čiji je prvi naučni rukovodilac bio znameniti Maks Horkhajmer - simbolički i faktički zatvara krug kritičke teorije društva i spada u red najistaknutijih nemačkih mislilaca druge polovine 20. veka. U svojim brojnim radovima kritički preispituje granice racionalnosti političkog mišljenja i delanja, oslanjajući se na centralni motiv Hegelove rane jenske i realfilozofije – borbe za priznanje.

Naime, naznačajnija i najslavnija knjiga Aksela Honeta nosi isti naslov, sa indikativnim podnaslovom: moralna gramatika društvenih sukoba. Naspram Kantovog ogromnog uticaja na modernu socijalnu filozofiju, Aksel Honet umesto onog formalnog, traga za supstancijalnim i nalazi ga u pomenutom Hegelovom motivu koji se pojavljuje u liku ljubavi, prava i solidarnosti. Glasovitu Hegelovu tezu Aksel Honet “materijalistički” testira na socijalnoj psihologiji Herberta Mida jer se upravo u njegovoj teoriji naziru opšte pretpostavke intersubjektivnog priznanja bez kojeg nije moguć normativni kapacitet društvene teorije... Valja naglasiti da je ovu izuzetnu teorijsku raspravu sa nemačkog vrlo dobro prevela Aleksandra Kostić.

"U četrnaest poglavlja Herbert Šnedelbah pokazuje šta nas filozofija u današnje doba uči i šta nas sve može naučiti.
Uzeta kao celina ova poglavlja predstavljaju brilijantan uvod u filosofiju. Slediti Šnedelbahov način razmišljanja predstavlja veliko intelektualno uživanje.
Aleksandar Kamen, Cajt"

Kao što je poznato, ekonomska kriza iz 2008. godine uzdrmala je temelje neoliberalnih politika, ali ubrzo i samih intelektualnih (teorijskih i ideoloških) korena liberalizma, kao dominantne moderne kapitalističke ideologije. Kritika s leva („opredmećena“ u društvenim pokretima i strankama) zagovara vraćanje na distribucione politike welfarestate, dok konzervativna kritika proglašava kraj demokratske ere (predstavljajući osnovu rastućih populističkih pokreta, stranaka i vlada, u Evropi i SAD).Deninova knjiga pripada ovoj drugoj struji i brzo je doživela značajan odjek u javnosti. Osnovna autorova teza je da savremena kriza kapitalizma nije posledica neuspešne primene liberalnih principa nego je rezultat upravo njihove uspešne (dosledne) primene. Liberalni kapitalizam je po definiciji neuspešan poredak, jer izneverava neke od osnovnih principa ljudske zajednice, a pre svega religijski (u ovom slučaju hrišćanski – autor je inače katoličke demominacije) zasnovanu moralnost. Bezgranični individualizam tako nužno nameće centralizovanu organizaciju vlasti, koja samostalno upravlja životima građana.Globalistička kultura uništava kulturne osnove lokalnih (nacionalnih) zajednica, propagirajući nadnacionalno, slobodu izbora seksualnih partnera itd. Opsesivno usmerenje na tehnologiju udaljava ljude od moralno utemeljenog razmišljanja o smislu egzistencije i ograničava razvoj (duhovnih) nauka itd. Stoga je, po autoru, nužan povratak na organizaciju društva koja počiva na lokalnoj zajednici i (hrišćanskom) moralu. Drugim rečima, Denin zagovara ukidanje osnova (modernog) kapitalističkog poretka. I to je jedan od najzanimljivih aspekata ove knjige: polazeći sa radikalno konzervativnog stanovišta, ona u mnogim tačkama utemeljene kritike kapitalizma nalazi zajednički jezik sa levičarskom kritikom (kao u „klasičnom“ slučaju Edmunda Berka/Burke).

Klasično delo evropske filozofije slavnog engleskog filozofa Dejvida Hjuma koje se po prvi put pojavljuje na srpskom jeziku.

Razmatranje Hegelove filozofije u ovoj knjizi se vraća na doslovne formulacije i figure njegove pravno-političke teorije i koncentriše se na problematiku odnosa prava i istorije uzimajući u obzir konstitutivnu ulogu nasilja pri svakom institucionalizovanju nacionalnog, internacionalnog ili supranacionalnog preoblikovanja i zasnivanja prava.
Autor insistira na postojanju dijalektičkog jaza prisutnog u Hegelovom isticanju razlike između ispunjenja slobode u državi kao političkoj realizaciji slobode građanina i u filozofskom znanju koje je konstitutivno za svetsku istoriju: pojam apsolutne slobode pokazuje u istoriji svoju silu razaranja/uspostavljanja i predstavlja ono duboko istorično na pojmu filozofije. Uvek je data razlika između života i partikularnih formi utemeljenja prava koje taj život istorijski preuzima. Knjiga ukazuje na granicu svakog pokušaja da se na pravu zasnuje celokupnost, konačnost i promenljivost ljudskih potreba. Kao veliki logičar žrtve, Hegel upravo pojmom žrtve povezuje istoričnost duha sa tragedijom, granicom prava, mogućnošću politike, tamnom stranom istorije i samom filozofijom.

kontraprosvetiteljstvo i dvestagodišnji rat protiv vladavine razuma, s danskog preveo Predrag Crnković
Kontraprosvetiteljstvo, kao tema ove knjige, sladostrasno dokazuje kako filozofija prosvetiteljstva izopačava sve ono što život čini stabilnim i istinitim, a od bogobojaznih ljudi pravi čudovišta. Zaboravimo na predrasudu kako je prosvetiteljstvo čedo Francuske revolucije i da ono vodi današnjoj demokratiji. Filozofija koja stoji iza kontraprosvetiteljstva nikad nije bila ovako sistematično obrađena – uz analizu tekstova trojice ključnih boraca protiv razuma – Berka, de Mestra i Donoso Kortesa.

Mnogi neprestano napadaju prosvetiteljstvo. To čine ne samo radikalni islamizam i konzervativni nacionalizam, već i takozvani nju ejdž pokret. Zato nam je nužno razumeti i kontraprosvetiteljstvo u njegovim savremenim formama.