DOMAĆE KNJIGE

Muzika nije samo tekst, skup notnih znakova, zapisanih tonskih visina određenog trajanja, zvukova raspoređenih u vremenu na određen način, ovo ili ono muzičko delo, pesma, sonata, simfonija, fuga ili neki drugi muzički oblik; muzika nije samo poetika, poïesis, nego i praksa, praxis, nešto što upražnjavamo u svakodnevnom životu i kulturi, radi ličnog zadovoljstva i bogatijeg, ispunjenijeg života, ali i da bismo drugim ljudima saopštavali značenja, slali poruke i postizali željena dejstva, kao što upražnjavamo modu, politiku i sve druge kulturne prakse. Utoliko je muzika i politička praksa, jer lako poprima politička značenja i uloge, i to najrazličitije, u zavisnosti od političkog konteksta i želja svojih stvaralaca i korisnika, a često i mimo njih. To potencijalno važi za svaku muziku, jer se svaka muzika stvara i sluša u okviru nekog političkog konteksta, neke političke zajednice, nekog polisa, najšire shvaćenog kao bilo koja uređena zajednica ljudi, od porodice do države i dalje, koja se bori za svoje interese, održanje i jačanje, čiji članovi imaju svoje dodeljene uloge, prava i obaveze, koji pak uvek podležu političkoj borbi, to jest borbi za moć. Ta borba, koja je politička po definiciji, borba polisâ ili političkih zajednica, kao i pojedinaca unutar njih za sopstvene interese, manje ili više legitimne ili opravdane, neretko se vodi i artikuliše kroz muziku.”

Prošle su decenije otkako je Frojd pao u nemilost, ne samo u mejnstrim psihijatriji nego i u radikalnoj misli, gde su i on i Lakan bili optuženi za seksističke i klasne predrasude. Društvena istorija psihoanalize odbija da prihvati ovu rastuću depolitizaciju nekadašnjeg revolucionarnog područja, i upućuje nas na to da psihoanaliza mora biti kolektivni politički zadatak a ne individualna psihološka stvar.

Autor razbija udoban narativ psihoanalitičara kao teoretičara iz fotelje koji smireno tumači porodične komplekse u bezbednom okruženju ordinacije. Prisećajući se Frojdovih radikalnih trenutaka (pružanje podrške revoluciji 1917. i otvaranje besplatnih klinika), zatim višegodišnje borbe Vilhelma Rajha da ospori političku neutralnost psihoanalize u Austriji i Nemačkoj, ili delovanja manje poznatih ličnosti kao što su marksistički psihoanalitičari Mari Langer i Fransoa Toskel, autor istražuje kako je revolucionarno vrenje oplodilo istraživanje nesvesnog, i oživljava to dragoceno nasleđe kako bi konačno vratio psihoanalizu u središte borbi za emancipaciju.

"Kolonizovani intelektualac će pre ili kasnije shvatiti da se nacija ne potvrđuje na osnovu kulture, već se ispoljava u borbi koju narod vodi protiv okupacionih snaga."

Munari zagovara dizajn koji je funkcionalan, lep i pristupačan, ali koji, pre svega, odgovara nameni samog predmeta. Upućuje nas da inspiraciju potražimo u logici dizajna u prirodi, upoznaje nas sa načelima oblika kruga, kvadrata, trougla, načinom na koji opažamo boje. Dizajniranje lampi, stolica, saobraćajnih znakova, postera, knjiga, automobila, kod Munarija je uvek vođeno održivošću i skladom pri estetskom odabiru. Podsećajući nas da je svaki predmet koji vidimo u modernoj svakodnevici nužno neko dizajnirao, Munari nas podstiče da svet posmatramo aktivno kako bismo ponovo uspostavili vezu između umetnosti i publike, između čoveka i umetnosti kao žive stvari.

Jedan od najinspirativnijih italijanskih umetnika i dizajnera dvadesetog veka svoje razmišljanje otpočinje pitanjima: Šta rade dizajneri? Koja je funkcija dizajna? Kakvu ulogu dizajn ima u našoj svakodnevici?

Munari zagovara dizajn koji je funkcionalan, lep i pristupačan, ali koji, pre svega, odgovara nameni samog predmeta. Upućuje nas da inspiraciju potražimo u logici dizajna u prirodi, upoznaje nas sa načelima oblika kruga, kvadrata, trougla, načinom na koji opažamo boje.

Dizajniranje lampi, stolica, saobraćajnih znakova, postera, knjiga, automobila, kod Munarija je uvek vođeno održivošću i skladom pri estetskom odabiru. Podsećajući nas da je svaki predmet koji vidimo u modernoj svakodnevici nužno neko dizajnirao, Munari nas podstiče da svet posmatramo aktivno kako bismo ponovo uspostavili vezu između umetnosti i publike, između čoveka i umetnosti kao žive stvari.

Dizajn nikada nije neutralan. On je uvek smešten u određen kontekst moći, kulture i ideologije. Svaki izbor boje, simbola, fonta, ikonice, otkriva kome dizajn služi, kome se obraća, a koga isključuje. Razumeti dizajn kao politički čin znači prihvatiti poziv na kritičko razmišljanje i odgovorno zauzeti aktivnu ulogu u borbi protiv banalnosti i manipulacije, zarad pronalaženja prekopotrebnih alternativa u polju vizuelne kulture i društvene stvarnosti.

Prestanimo sa pričama o etici veštačke inteligencije. Vreme je da pričamo o moći.

Knjiga ATLAS VEŠTAČKE INTELIGENCIJE pomera granice u načinu na koji razmišljamo o savremenoj tehnologiji. Oslanjajući se na višegodišnje istraživanje, autorka prikazuje AI kao planetarni sistem ekstrakcije: od rudarenja minerala i eksploatacije prirodnih resursa, preko iscrpljujućeg rada niskoplaćenih radnika u fabrikama i na digitalnim platformama, do masovnog prikupljanja i obrade podataka korisnika. AI tehnologije – daleko od toga da su neutralne – zapravo učvršćuju postojeće hijerarhije moći, produbljuju nejednakosti i olakšavaju nadzor i kontrolu. U takvom sistemu, ljudska tela postaju funkcionalni produžeci algoritamskih zahteva, dok se AI promoviše kao rešenje za sve – bez uvida u njegovu pravu cenu.

Autorka ističe da veštačka inteligencija nije ni „veštačka“ (jer zavisi od ljudi i resursa) ni nužno „inteligentna“ (jer ne shvata svet na ljudski način), već je duboko politička, društvena i ekološka konstrukcija.

Knjiga se bavi stvaralaštvom albansko-francuskog umetnika Anrija Sale, ističući ključnu ulogu koju igraju muzika i zvuk u njegovim čulnim instalacijama. Peter Sendi, autor ova četiri eseja, oslanja se na ponuđeno čulno iskustvo u radovima Anrija Sale, kako bi istražio poroznost veza između slike i zvuka, i njihov odnos sa prostorom, istorijom i vremenom.

Od 1990-ih, stvaralaštvo umetnika Anrija Sale proširilo se na širok raspon medija, uključujući video, fotografiju, instalacije i, odnedavno, crtež i skulpturu. Njegovi radovi istražuju granice između slike i zvuka s ciljem generisanja pažljivo sklopljenih temporalnosti koje se međusobno preklapaju. Kroz novi oblik jezika, njegov rad otvara mnoštvo perspektiva i interpretacija, spajajući prošlost, sadašnjost i budućnost. Budući da umetnik veliku važnost pridaje svetlu, zvuku i scenografiji, njegovi su radovi često predstavljeni u imerzivnim prostorima koji stimuliraju naša čula i stvaraju vezu između tela i arhitekture.

Knjiga je originalno objavljena povodom izložbe Anri Sala: Le Temps coudé, održane 2019. u Muzeju moderne umetnosti u Luksemburgu.

Na čemu se temelji poverenje koje ukazujemo društvenom i političkom sistemu?

U knjizi PSIHOLOGIJA (NE)POVERENJA U DRUŠTVENI SISTEM ispituje se odnos između stepena poverenja u društveni sistem u kom građani žive i njihovih prošlih, trenutnih ili budućih socijalnih ponašanja. Istraživanje obuhvata period od 2016. do 2022. godine u Srbiji, a sagledavani su faktori kao što su: ideologija ispitanika, njihovi stavovi i verovanja, socijalni identiteti i psihološki mehanizmi opravdavanja sistema. Poverenje u društveni sistem značajno utiče na stopu političkog aktivizma u zemlji, na stopu izlaznosti na izbore, i konačno, na efikasnost sprovođenja javnih politika. Ovo istraživanje jeste važan korak ka boljem razumevanju društvenog funkcionisanja, i daje nam korisne smernice u pokušaju da se nađu moguća rešenja, ili preporuke za budućnost.

U novembru 2019. godine, filozof Pol Presijado je pokušao da održi predavanje pred Školom frojdovskog usmerenja u Parizu. Slušaoci i organizatori su ga sprečili da iznese tekst u celini, te je tek naknadno došlo do objavljivanja integralne verzije, koja je sada pred vama.

Podcrtavanjem jaza između aktuelne, kvir misli, spremne da promišlja transformaciju i nebinarna stanja, i jednovekovne tradicije diskursa i praksi psihoanalize, kao i njenih pojmova koji su oblikovali humanističko razmišljanje u savremenom svetu, Presijado ulazi u sukob u kom je potrebna ispovest, u kome njegovo lično iskustvo svedoči o novim istinama, ali takođe, on skup suočava i sa istorijom razumevanja roda, sa tehnologijama roda i razlike, sa životom kojim biće živi ako se usudi da ne poštuje forme propisane institucijama – životom monstruma. Tekst celim tokom održava vezu sa Kafkinom pričom »Izveštaj jednoj akademiji«.

Presijado poziva na zajedničko stvaranje nove epistemologije, kojom bi se podržala mnogostrukost oblika života, sa ciljem da telo više ne bude svedeno na svoju reproduktivnu silu, već da, izbavljeno iz stega heteropatrijarhalnog i kolonijalnog nasilja, konačno teži slobodi.

Nova knjiga Kristin Ros o mišljenju i kulturi ustanka komunara iz 1871. odjekuje motivima i delovanjem savremenog protesta koji je svoj najsnažniji izraz pronašao u ponovnom uspostavljanju javnog prostora. Današnji problemi – internacionalizam, obrazovanje, budućnost rada, status umetnosti te ekološka teorija i praksa – uokviruju i informišu njeno pažljivo istraženo ponovno uprizorenje reči i dela pojedinih komunara. Ova izvorna analiza događaja i njegovih centrifugalnih učinaka oživljava radnike u Parizu koji su postali revolucionari, značaj koji su pridavali svojoj borbi, te razradu i nastavak njihove misli u susretima koji su se dogodili između preživelih pobunjenika i pristalica Komune poput Marksa , Kropotkina i Vilijama Morisa. „Komunalni luksuz“ čitateljima omogućuje da ponovno posete zamršeno delovanje ovog izvanrednog eksperimenta.

Knjiga UBIJ SVE NORMALCE prati onlajn kulturne ratove koji su, izvan vidokruga i radara mejnstrim medija, vođeni oko pitanja feminizma, seksualnosti, rodnog identiteta, rasizma, slobodnog govora i političke korektnosti. Mobilisani su tinejdžeri gejmeri, ljubitelji anima koji pod pseudonimima postuju svastike, ironični South Park konzervativci, antifeministički provokatori i trolovi koji proizvode mimove. Njihovi mračni smisao za humor i ljubav prema transgresiji-radi-same-transgresije doveli su do toga da je praktično nemoguće razaznati koje političke stavove zaista zastupaju a šta je od svega toga samo zabava „radi LOL-ova“.

Tokom više od deset godina, Naomi Klajn je dokumentovala kretanje klimatske krize od buduće pretnje do goruće vanredne situacije. U ovoj knjizi, koja objedinjuje ostrašćene tekstove temeljene na opsežnom desetogodišnjem istraživanju i izveštavanju, Klajn analizira klimatsku krizu kroz sukob između ekološkog vremena i naše kulture „večnog sada“, kroz burnu istoriju brzih ljudskih promena suočenih s ozbiljnim pretnjama, kroz rastuću strukturnu prevlast belaca i kroz fortifikaciju graničnih prelaza kao oblika „klimatskog varvarizma“. Prepoznajući da ćemo se sa egzistencijalnim izazovom klimatskih promena suočiti samo ako smo voljni da transformišemo sisteme koji su ovu krizu proizveli — knjiga SVET U PLAMENU prikazuje goruću urgentnost klimatske krize, kao i vatrenu energiju globalnog pokreta koji zahteva katalitički Zeleni nju dil.

"Kako novo tehnološko, ali i društveno i političko okruženje mogu uticati na pružanje usluga socijalne zaštite? Kakve promene se odvijaju u socijalnom radu u doba sve prisutnijeg prekarijata?

Reforma društva, pa neizbežno i socijalne zaštite, u Srbiji se pretvorila u bezobalnu tranziciju, tačnije u bezidejno tumaranje koje štiti zastarele obrasce. Konzervativni pristup, skrivene agende i nemarnost nosilaca odgovornosti dovode do urušavanja društvenih institucija i njihovog pretvaranja u insuficijentne i zarđale mehanizme koji nisu u stanju da odgovore na potrebe građana.

Autor knjige Bezobalna tranzicija zagovara fleksibilniji odnos prema unapređenju normativno-pravnog tkiva, a rešenje za institucionalnu iscrpljenost centara za socijalni rad traži upravo u njihovoj kreativnoj dekonstrukciji, odnosno fragmentaciji na posebne entitete koje bi činili jasno profilisani poslovi užih specijalnosti."

"Igra je lažirana. Pravila falsifikovana. Dobro došli u doba ubijanja razuma!

U svojstvu dobre makijavelističke serije, Kuća od karata prikazuje nezaustavljiv politički uspon antijunaka i govori o nespokoju duboko korumpiranog sveta politike. Ona nastoji da spreči pustošenje izazvano korumpiranjem ljudskih duša i prisvajanjem političkih sredstava od strane monstruma koje rađa apatija naroda"

Pisanje o politici sa periferije znači pisanje iz ne-normativne pozicije, pisanje o manjinskom i iz ma­njinskog. Feministička, postkolonijalna i kvir teorija ukazuju nam na to da upravo ta manjinska perspektiva može ponuditi drugačije horizon­te mišljenja i delovanja – da je pisanje o afektima i stvarima jednako politički čin i čin pisanja o političkom, koliko i pisanje o demokratiji, revoluciji ili konsenzusu. Periferije političkog, tako posmatrano, pred­stavljaju međusobno različite lokacije mišljenja koje se istovremeno suprotstavljaju normativnoj podeli unutar polja političke teorije, kao i kapitalističkoj geografskoj podeli.

Najzad, i sam pojam periferije preo­bražava sopstvena značenja zajedno s preobražajima političkog (odlomak iz Predgovora)

Bauhaus prakse utemeljene su u konceptu obrazovanja jednog novog čoveka koji će svojim sveobuhvatnim stvaralaštvom da oblikuje (Gestaltung) ne samo umetnost i kulturu nego i život u celini, kao dinamični organizam koji se sastoji od dva elementa – čoveka i prostora u kome čovek postoji. Kao ono što je stvarano na ovom jedinstvenom konceptualnom temelju, prakse izvođačkih umetnosti predstavljale su manifestacije pojedinačnih umetničkih poetika ali su istovremeno bile primenjene, odnosno, svojim poetičkim i estetičkim karakteristikama integrisane u osnovni cilj rada Bauhausa.

Ova studija ima za cilj da predstavi rezultate traganja za različitim oblicima izvođačkih umetnosti u okvirima Bauhausa, da ove prakse opiše, te da ukaže na način njihove primenjenosti u kontekstu realizovanja koncepta Geštaltunga života.

U knjizi Teorija sa ideologijom sabrani su tekstovi kojima autor, analizirajući ono što je u teoriji produktivno, daje niz predloga za reaktuelizaciju humanistike kao poduhvata koji je uvek značio kritički odnos prema svim nastojanjima da se nauka upotrebljava kao instrument za potčinjavanje prekarijata humanistike. Savremeni univerzitet priklonio se tendenciji proganjanja teorije kao suprotnosti ovako shvaćene (objektalističke) nauke, i autor, krećući se kako kroz različita polja tako i kroz različite nivoe primene teorijske analize, ukazuje upravo na ona mesta teorijskog otpora hegemoniji ovog dominantnog pogleda na nauku i njene ustanove. Teorija je (baš kao i politika) retka, a retko se dešava da teorijski tekstovi u isto vreme budu i prodorni i čitki kao što su radovi objavljeni u ovoj knjizi.

Ples nema tako dugu tradiciju zapisivanja i teoretizacije kao što je imaju druge izvođačke umetnosti, te se još uvek traga za načinima da se artikulišu različite plesne prakse. Četiri diskurzivne tačke plesne prakse nude jednu šemu te artikulacije. Ovaj otvoreni model se bazira na jednom zamišljenom kvadratu, gde se jedna tačka (teme) odnosi na matricu tela, druga na politiku pokreta, treća na izvedbenu strukturu i četvrta na matricu drugog.

Analizirano je osamnaest plesnih dela (među kojima su Hexentanz - Meri Vigman, Groosland - Megi Maran, Trio A - Ivon Rajner, Blaubart – Pina Bauš, Rosas danst Rosas – Rosas, Solo – Vilijam Forsajt, Strangefish – Lojd Njuson, The Perfect human – Hofeš Šehter, Le dernier spectacle – Žerom Bel, Tragédie - Oliver Duboa). Simulirajući postupak faktorske analize, izdvojeno je šest faktora koji su postali osnova multidimenzionalnog pristupa plesnoj analizi. Ovaj rad je pokušaj da se uz pomoć matrice diskurzivnih tačaka, kao i različitih teorijskih platformi (Lakan, Batlerova, Kristeva, Derida, Delez, Danto, Vitgenštajn, Fuko i dr.) ostvari doprinos u pravcu sistematičnog promišljanja o plesu.

Knjiga Između dela i predmeta. Majkl Frid i Stenli Kavel između moderne i savremene umetnosti počiva na dve ravni analize. Prva pripada domenu istorije umetnosti, u čijem je fokusu analiza načina na koji moderna umetnost tretira problem teatra i teatralnosti, te analiza razloga i načina na koji je ova problematika sa pojavom savremene umetnosti napuštena. Drugi nivo analize pripada domenu filozofije, a u okviru te analize pokazuje se veza između filozofskog koncepta skepticizma i istorijsko-umetničkog koncepta teatralnosti, pri čemu se oba koncepta tiču moderne kao doba epohalne, strukturalne krize.

Ovu problematiku iz svojih domena analiziraju Majkl Frid kao istoričar umetnosti, sa jedne strane, i Stenli Kavel, kao filozof sa druge. Ova studija stoga jeste metateorijska diskusija o Fridovoj istoriji umetnosti kroz prizmu Kavelove filozofije jezika, i obrnuto: knjiga daje uvid u Kavelovu filozofiju jezika kroz postavke Fridovog istorijsko-umetničkog metoda.


Uvod u jedan dijalog istorije umetnosti i filozofije / 13

KAVEL, MODERNIZAM I SKEPTICIZAM
1. Skepticizam i legitimnost modernog doba
Kavel i filozofija običnog jezika / 29
Problem a priori kriterijuma jezika / 32
Problem skepticizma / 35
Vitgenštajn kao filozof istorijske ‘katastrofe’ / 39
2. Filozofski problemi moderne umetnosti
Kavelova filozofija umetnosti / 45
Univerzalnost estetskog suda / 48
Modernizam, intencija i kriza kriterijuma / 50
‘Ontologija’ umetničkog medija / 54

FRID, MODERNIZAM I TEATRALNOST
3. Umetnost modernog doba, teatralnost i skepticizam
Fridov ‘formalizam’ / 63
Klement Grinberg: revizije i kontinuiteti / 67
Teatralnost i skepticizam: Frid i Kavel / 71
Teatralnost i ne-celo umetničkog dela / 76
4. Art and Objecthood, prezentnost i apstraktna umetnost 60-ih
Fridova kritika minimalizma / 81
Presentness is grace / 85
Između moderne i savremene umetnosti / 89
Pitanje umetničke aksiologije: transgresija vs. vrednost / 93
5. Rađanje estetskog režima umetnosti: Didro, Kurbe, Mane
Od likovne kritike ka istoriji umetnosti / 97
‘Autentično’ u doba prosvećenosti: drama i pastorala / 101
Telesnost / 105
Slika kao slika / 109

NAKON MODERNIZMA
6. Fridov povratak savremenoj umetnosti
Umetnost nakon minimalizma / 117
Novi piktoralni režim fotografije / 121
‘Otkrivalački’ karakter umetničkog medija: fotografija i obični jezik / 126
O prezentnosti, još jednom / 130
7. Kavelova kritika dekonstrukcije i postmodernizma
Između poststrukturalizma i postmodernizma / 135
Dekonstrukcija i obični jezik: Kavel vs. Derida / 139
Kavelova kritika postmodernizma / 144
Obični jezik i transgresivnost: Kavel vs. Kraus / 149

Literatura / 153
Reprodukcije / 159
Indeks imena / 173
Biografija autora / 179


..............


Nikola Dedić je istoričar i teoretičar umetnosti koji postavlja osnovna pitanja – koja je etički prihvatljiva pozicija umetnika u bavljenju društveno „osetljivim“ pitanjima – reč je o razlici izmedju ‘socijalno odgovornog’ art aktivizma i distancirane pozicije dokumentovanja društvene stvarnosti. Takođe, istražuje i na koji način umetnost doprinosi dekonstruisanju ili reprodukovanju dominatnih, hegemonih ideoloških i kulturnih modela kao što je, na primer, rasizam.

Knjiga UKROĆENI VIRTUOZ predstavlja novo tumačenje kritičke recepcije virtuoziteta u instrumentalnoj umetničkoj muzici Evrope prvom polovinom XIX veka, koja je za svega par decenija prešla put od neproblematičnog prihvatanja ili čak slavljenja, do sve većeg podozrenja, čak i otvorenog neprijateljstva 30-ih i 40-ih godina XIX veka u brojnim kritikama tada vodećih virtuoza, kao i virtuoziteta uopšte. To neprijateljstvo ovde se tumači iz ugla tadašnje estetike, estetike muzike, kao i promišljanja subjekta u nemačkoj filozofiji oko 1800. godine.

Virtuozitet, kao čista telesna izvedba koja preti da zaseni muzički tekst ili mu se, u slučaju improvizacije, uopšte i ne obraća, nailazio je na sve veću omrazu kritičarâ usled nespojivosti s novim filozofskim poimanjem muzike kao apstraktne, autonomne, netelesne, metafizičke umetnosti zasnovane na muzičkom delu kao tekstu.

Istraživanje o izdanjima umetničke muzike objavljenim u PGP-u polazi od pretpostavke da izdavaštvo predstavlja složeni mehanizam delovanja različitih činilaca poput paradigme umetničke muzike, drušveno-političkog uređenja, važećih kulturalnih modela i institucionalne strukture diskografske kuće koja sprovodi odluke o formiranju svojevrsnog zvučnog ‘muzeja’ reprezentativnih artefakata muzičke produkcije. Naslov knjige se nametnuo kao slikovita formulacija za više problema razmatranih tokom istraživanja. Iako prevashodno vezana za popularnu muziku, formulacija the best of može se sresti i kada je umetnička muzika u pitanju, pri čemu ukazuje na mnogobrojne strategije popularizacije sprovođene sa namerom da se umetnička muzika učini atraktivnijom za potencijalne kupce ploča. Formulacija the best of takođe služi kao metafora za druge probleme. Razmatrano je formiranje kanona zapadno-evropske umetničke muzike, ali i lokalne tradicije, koje predstavlja odabir reprezentativnih dela. Ona su u određenom trenutku postavljena kao ‘najbolja od’ ukupne produkcije umetničke muzike. U kontekstu koncepta demokratizacije kulture i socijalističkoj kulturi svojstvenog ‘prosvetiteljskog’ napora da se publika ‘edukuje’, umetnička muzika, ali i ‘visoka’ umetnost uopšte, nude se kao ‘ono najbolje’ što društvo, kada je kultura u pitanju, može da pruži. U ovoj knjizi razmatraju se naznačeni problemi i nudi se pregled izdanja umetničke muzike u PGP-u u doba SFRJ.


PGP: NASTANAK INSTITUCIJE U OKVIRU RADIO BEOGRADA / 15

KULTURNA POLITIKA U JUGOSLAVIJI I ULOGA MUZIKE / 21

OD IMAGINARNOG MUZEJA DO SNIMKA KAO MUZIČKOG ARTEFAKTA / 39
Institucija građanskog koncerta / 42
Paradigma zapadno-evropske umetničke muzike / 46
Betoven i oko Betovena / 50
Problematika kanona / 54
Svet umetnosti i institucije umetnosti / 56
Od institucije konce

.................

Marija Maglov je muzikološkinja koja se u svom radu bavi interdisciplinarnim muzikološkim istraživanjima muzike i medija, muzičkih praksi 20. i 21. veka, muzičke industrije i medijskih institucija.

Posmatrajući javne skupove kao pluralne oblike performativne akcije i neraskidivi deo slobode izražavanja, Džudit Batler u ovoj knjizi proširuje svoju teoriju performativnosti kako bi dokazala da je prekarnost bila galvanizirajuća sila u poslednjim masovnim protestima (Tahrir trg, Okupiraj Vol strit i dr.) U detaljnim filozofskim refleksijama na delo Hane Arent, tačnije na društvenu i političku ontologiju koju je njen rad generisao, autorka pronalazi potencijal za rehabilitaciju humanizma i istinski transformativnu politiku. Njeno oštro intelektualno ispitivanje politike javnih okupljanja, performativnog prostora, narodnog suvereniteta i izvođačkih tela, zapravo je manifest protiv privatizacije i individualizacije političkih kultura. Ova knjiga je pravovremeni poziv da se prepozna politički značaj savremenih medija i načina na koje su ti mediji izmenili etičke i političke domene; poziv na okupljanje, pobunu protiv diskriminacije, ekološke devastacije i prekarnosti te zahtevanje pravednije i egalitarnije budućnosti.


Sadržaj:
Uvod
Rodna politika i pravo na pojavljivanje
Tela u savezu i politika ulice
Prekarni život i etika kohabitacije
Telesna ranjivost, koaliciona politika
»Mi narod« – misli o slobodi okupljanja
Da li se u lošem životu može živeti dobro?
......................

Američka poststrukturalistička filozofkinja koja je posebno doprinela razvoju feminističke filozofije, kvir teorije, teorije književnosti i političke filozofije. Veliki ugled vodeća teoretičarka feminizma stekla je radovima objavljenim tokom devedesetih u kojima osporava tradicionalno shvaćen pojam „roda”, na račun sopstvene teorije o rodnoj performativnosti. Batler koherenciju kategorija pola, roda i seksualnosti vidi kao društveni konstrukt, a njihovo performiranje ne posmatra kao dobrovoljan izbor, već kao produkt „regulativnog diskursa” i „disciplinskih režima”.

Ovo je knjiga o slikama i njihovim stvaraocima – sineastima, umetnicima, fotografima, strip autorima, pesnicima i revolucionarima. Kroz kredo Dušana Makavajeva “cimnuti umetnost, pa šta bude…” autor propituje ulogu gledaoca kao aktivnog učesnika u „predstavi” koja nije (ili ne izgleda kao da jeste) gledaočeva kreacija. On nastoji da odabrane slike cimne na jedan prilično osoben način: izvođenjem konceptualnih manevara i stilskih vežbi u samom procesu analize tih slika.
Knjiga se sastoji iz niza kratkih i razigranih kritičkoteorijskih refleksija o širokom spektru pojava iz domena filma i vizuelne kulture: eksperimentalna kinematografija u epohi poznog socijalizma, rediteljske metode i stilovi, veze između fotografije i slikovne poezije, nadrealistički crteži i stripovska fantastika, korespondencija kao analitički žanr, politika (ne)vidljivosti i oblikovanja identiteta kod evropskih migranata i marginalizovanih ljudi, itd.

Sadržaj:
Sintonika
Ovo je…
Užas blizine
Film — analiza — lucidni snovi
„Ja druga sam… koja nisam?”
Aleatorno kino: 6 × u autobusu
Reči, okviri
Camera Politica
Svet prožet ekranima
Stvaranje filma: nulta tačka
Film i etničko čišćenje
Hic Et Nunc
Peter i Tom
Dosada
Strip i film
Dix Doigts
Džepna riznica

......................

Pavle Levi
Teoretičar i istoričar filma. U svom radu bavi se evropskim kinematografijama, avangardnim filmom i psihoanalitičkom teorijiom filma. Redovni je profesor istorije i teorije filma na Univerzitetu Stanford u Kaliforniji.

Ovaj esej bavi se odnosom, koji je u stalnom širenju i rekonfigurisanju na planetarnom nivou – odnosom prema neprijateljstvu. Naslanjajući se na Fanonovu misao o psihijatrijskom i politici – na tragu buđenja dekolonizatorskih ratova 20. veka – smatra da je rat, pod maskom osvajanja i okupacije, terora i protivpobune, postao sakrament našeg doba. Pasivni pokreti postepeno guraju liberalne demokratije ka podržavanju navika izuzetaka, ka ostvarivanju bezuslovnih akcija, i ka sprovođenju diktature protiv sebe samih i protiv neprijatelja. Mbembe razmatra nove odnose koji vladaju između zakona i nasilja, norme i izuzetka, ratnog stanja, stanja bezbednosti i stanja slobode. U kontekstu „smanjivanja“ sveta i drugačijeg naseljavanja, u svetlu novih migracija, ovaj esej ne otvara samo put ka novoj kritici atavističkih nacionalizama, već postavlja temelje za politiku humanosti, izvan okvira humanizma.

Sadržaj:
/ Uvod: Svet na ispitu

1. Izlazak iz demokratije

/ Zaokret, obrt i ubrzanje

/ Noćno telo demokratije

/ Mitologije

/ Potrošnja božanskog

/ Nekropolitike i odnos bez želje

2. Društvo neprijateljstva

/ Uznemirujući objekt

/ Neprijatelj, taj Drugi koji sam ja

/ Osuđenici vere

/ Stanje nebezbednosti

/ Nanorasizam i narkoterapija

3. Fanonova apoteka

/ Princip uništavanja

/ Društvo objekata i metafizika destrukcije

/ Rasistički strahovi

/ Radikalna dekolonizacija i praznik imaginacije

/ Brižnost

/ Dvostruko zaglupljivanje

/ Život koji odlazi

4. Omamljujuće podne

/ Ćorsokaci humanizma

/ Drugo od ljudskog i genealogija objekta

/ Nulti svet

/ Antimuzej

/ Autofagija

/ Kapitalizam i animizam

/ Emancipacija živog

/ Zaključak: Etika prolaznika


.................

Ašil Mbembe
Kamerunski filozof i politički teoretičar čije su glavne teme istraživanja afrička istorija, postkolonijalne studije, politika i društvene nauke. Iako ga nazivaju postkolonijalnim teoretičarem, nedavno je temeljno odbacio ovu etiketu, jer svoj projekat vidi kao prihvatanje i transcendiranje različitosti, a ne povratka originalnoj, marginalnoj, nemetropolskoj domovini.
Nekropolitike

Da li je moguće povratiti autonomnost umetnosti i osloboditi je stega kapitalističke mašine?

Neprikosnoveno mesto umetnosti je uzdrmano, njena pozicija u eri digitalne globalizacije, rastućih nejednakosti i digitalnih tehnologija sve je više u službi kapitala. U stvarnosti beskonačnih građanskih ratova, nadzora „duboke države“, mahnitih populacija koje eksploatišu društveni mediji, umetnička dela postaju valute na globalnom tržištu. Finansijalizacija umetnosti vrši se kroz trgovinu, globalne megamuzeje i bescarinske zone, a veštačka inteligencija nemilosrdno uvlači u katastrofičnu, postdemokratsku svest umreženog društva.

Kroz analizu informacija, lažnih vesti, video-igara, Vikiliks fajlova, digitalnog šuma, autorka otkriva paradokse globalizacije, političkih ekonomija, vizuelne kulture i umetničke produkcije.

Sadržaj:

Predgovor: Maja Stanković
/ Tenk na pijedestalu
/ Kako ubiti ljude: problem dizajna
/ Teror totalnog Daseina: ekonomija prisutnosti u umetničkoj sferi
/ Proksi politike: signal i šum
/ More podataka: (ne)prepoznavanje apofenije i obrasca
/ Medija: autonomnost slika
/ Umetnost bez obaveza
/ Digitalne ruševine
/ Njeno ime je Esperansa
/ Internacionalni disko latinski
/ Da li je internet mrtav?
/ Zašto igre, ili, umeju li umetnički radnici da misle?
/ Hajde da pričamo o fašizmu
/ Ako nemate hleba, jedite umetnost!
Savremena umetnost i derivativni fašizmi
/ Ripovanje stvarnosti: slepe tačke i uništeni podaci u 3D-u

...................

Hito Štajerl
Nemačka filmska rediteljka, vizuelna umetnica, spisateljica i inovatorka dokumentarnog eseja. U svojoj hibridnoj umetničko-teorijskoj praksi kroz eseje, predavanja-izvedbe, video eseje, teorijske tekstove i video instalacije se bavi protokom digitalnih slika u postinternetsko doba, razotkrivajući protivurečja savremene umetnosti, hiperkapitalizma i politika na koje se oni oslanjaju. Kritički precizno i inteligentno istražuje celokupno područje umetničkog delovanja, samoeksploataciju i ekonomsko samoponižavanje kreativne klase.

Knjigom Žak Rivet: Tekstovi i razgovori Fakultet za medije i komunikacije pokreće novu ediciju posvećenu politici autora i pitanjima filmske moderne. Ediciju otvara knjiga posvećena reditelju koji je, sa Žan-­Lik Godarom, u najvećoj meri utemeljio kinematografsku modernost. Zbirka obuhvata najvažnije Rivetove kritičke tekstove iz prve polovine njegovog stvaralaštva, kao i razgovore s njim, kao već proslavljenim rediteljem Novog talasa, koji nam pružaju uvid u to kako Rivet misli i živi film. Ono što karakteriše Rivetovo delo jesu radikalnost, sklonost ka eksperimentu, intenzivan odnos s istorijom filma, umetnošću i dinamikom realnog sveta, pitanje modernosti. Rivetov izraz ima jak autorski pečat,on je drugačiji i dosledan, on je improvizacija i istina koja se iz stvarnosti probija na filmsko platno.

Knjiga TEATRIČNOST KAO MEDIJ je multidisciplinarna studija koja istražuje tekstualne prakse o pozorištu koje dovode u pitanje estetsko-generičku koncepciju pozorišta, poznatu još od Aristotela. Odbacujući pretpostavku da je pozorište oblik predstavljanja koji se zasniva isključivo na muthos-u, Semjuel Veber insistira na značaju materijalnog okruženja pozorišta, njegovog specifičnog scenskog medija, tačnije, svega što se tiče spektakla. Čitanjem Platona, grčkih tragičara, Šekspira, Kjerkegora, Kafke, Frojda, Benjamina, Artoa i drugih mislilaca koji razvijaju alternative dominantnim narativno-estetskim pretpostavkama o pozorištu kao mediju, Veber takođe ispituje odnos teatričnosti i novih medija. U konstantnom semantičkom i sintaksičkom prožimanju i sučeljavanju moderne filozofije i medijske kulture, Veberova studija nove medije ne posmatra kroz raskid sa karakteristikama performansa uživo, već kroz intenziviranje ambivalentnosti pojmova “mesta” i “identiteta”, koja je bila prisutna u antičkom pozorištu.

The collection of essays #political presents our efforts to bring together the writings of some of the distinguished scholars who were part of the Faculty of Media and Communications’ international academic network in the last decade.

Combining rigorous scholarly assessment of the #political, the editors aimed to establish a new and innovative platform to critically rethink the problem of the normative, highly systematized, and normalized notion of political subjectivities that determine the existing imaginaries for social change, as well as to re-negotiate the new political imagination and reshape the definition and scope of the ‘political’. Furthermore, we aspired to re-articulate the concepts of gender, sexuality, race, peace and class, and finally to analyse the impact and potentialities of politics of unlearning/undoing on systemic stability, aggregates of knowledge, institutions, discourses of sameness, and human exceptionalism.

This collection consists of three thematic blocks devoted to the theoretical rethinking of the relations between the notion of the political and the politics of resistance, critical political studies, politics of affects and alike. In that view, the thematic blocks are titled accordingly: #resistancepolitical, #affectivepolitical and #criticalpolitical. As a whole, the collection aims to give prominent samples of current interdisciplinary research in the field of critical political studies.

Knjiga STUDIJE DIGITALNOG: ORGANOLOGIJA ZNANJA KOGNITIVINE TEHNOLOGIJE razmatra preokret u znanjima kao proces izloženosti digitalnoj tehnologiji. Algoritamska profilisanja sve češće ne nude čoveku-korisniku ono za čime traga već »ono što on jeste« te se postavlja pitanje do koje mere su tehnološka pitanja u stvari pitanje etike. Digitalna humanistika, kao raskrsnica između digitalnih medija i tradicionalnih humanističkih nauka, samo je jedna dimenzija onoga što treba šire obuhvatiti pojmom »studije digitalnog«. Sa svešću o tome da jezik i govor gube interfejsni karakter, ova knjiga istražuje ključni doprinos digitalnog u globalnom preobražaju znanjā u svim njegovim oblicima (naučnim, umetničkim, političkim, društvenim u širem smislu, praktičnim u svim domenima), preobražaju koji postavlja suštinska i radikalno nova epistemološka pitanja.

„Izlišno je čekati – razvedravanje, revoluciju, nuklearnu apokalipsu ili neki društveni pokret. Čekati i dalje jeste ludilo. Katastrofa nije ono što će uslediti, već ono što se uveliko događa. Mi se već nalazimo unutar procesa rušenja jedne civilizacije. To je ono u čemu treba da učestvujemo.“

„Svedoci smo ne nekakvih raštrkanih sukoba, već jednog jedinstvenog svetskog talasa ustanaka među kojima postoji neprimetna komunikacija. Jedne univerzalne žeđi za susretom koja jedino može da se objasni univerzalnom razdvojenošću.“ (odlomak iz knjige)