POLITIKA

U ratnoj Banjoj Luci 1990–1995, etnopolitika srpskih vlasti preoblikovala je demografiju, svakodnevicu, identitet i urbanu strukturu grada. Autorka precizno prati nastanak i nametanje „etničke matrice“ preko medija, obrazovanja, kulture, jezika i toponima, te crkvenih i državnih rituala, uz diskriminatorne politike „nivelacije radnih mjesta“ i „racionalizacije stambenog prostora“. Društvena stigmatizacija, administrativne mjere, propaganda, ciljano nasilje i podrška Srpske pravoslavne crkve novom poretku, izazvali su egzodus nesrba. Na temelju opsežne istorijske građe knjiga prvi put sistemski mapira „nevidljivi rat“ koji je, i bez direktnih ratnih dejstava, trajno promijenio grad. U svjetlu današnjih globalnih poli-kriza i povratka atavističkih diskursa, ova precizna, potresna, analitički hrabra i danas posebno relevantna studija nudi ključ za razumijevanje tihih transformacija moći, poziva čitaoca da ih prepozna i da im se suprotstavi. O autorki: Armina Galijaš je istoričarka koja se specijalizirala za savremenu istoriju jugoistočne Evrope, s posebnim fokusom na Bosnu i Hercegovinu, Srbiju i Hrvatsku. Rođena je 1974. godine u Banjoj Luci, gdje je završila osnovnu školu i gimnaziju. Ratne neprilike su uticale na to da studije nastavi u Minhenu, na Ludwig-Maximilians Univerzitetu, na kome je studirala istoriju jugoistočne Evrope, modernu istoriju i makroekonomiju. U toku studija bila je angažovana kao istraživačka saradnica na Sudost-Institutu u Minhenu, a po završetku radi na matičnom univerzitetu kao asistentica. Godine 2005. prelazi na Univerzitet u Beču, na kome je radila kao naučna saradnica na Institutu za istoriju istočne Evrope. Na istom univerzitetu je doktorirala pod mentorstvom Olivera Jensa Schmitta. Prelazi na Univerzitet u Grazu 2011, i priključuje se novoosnovanom interdisciplinarnom Centru za jugoistočne studije (Center for Southeast European Studies), na kome je i danas zaposlena. Proučava ratove 90-ih godina prošlog vijeka, poslijeratne političke i društvene transformacije na Balkanu, nacionalne ideologije, odnose između politike i istorije, kulturu sjećanja u postsocijalističkim društvima, migracije, kao i istoriju svakodnevice, kulture i sporta. Autorica je brojnih naučnih radova i aktivna učesnica međunarodnih istraživačkih projekata i akademskih debata.

Autori su obradi vrlo složene materije pristupili odgovorno, k kritički i, prikazujući u praksi realno stanje naše spoljne politike, skrupulozno, ali ne i apologetski. Ovakvim pristupom postigli su da se odgovorno može reći da će ova monografija biti po mnogo čemu pionirski rad i, usuđujem se reći, jedna od značajnijih studija u naučnom izučavanju spoljne politike. - Prof. dr Ivo Visković

Autori (…) su neprestano u živom i plodonosnom dijalogu sa savremenom i klasičnom literaturom, ne ispuštajući pri tome iz analitičkog „periskopa“ stanje stvari u stvaranju i realizovanju spoljne politike Srbije… Jednako ubedljivo, posledično nakon svih ranijih nezaobilaznih razmatranja, raspravlja se o nacionalnim interesima i strateškim ciljevima naše zemlje. Sveobuhvatno i naučno skrupulozno vivisecira se ovaj osporavani koncept međunarodnih odnosa i spoljne politike, a potom se govori o samim nacionalnim interesima i strateškim ciljevima Srbije. - Prof. dr Dragan R. Simić

Monografija „Antipolitika“ Dušana Spasojevića predstavlja prvu knjigu na našim prostorima koja se temeljno i istraživački prodorno bavi načinima upliva antipolitičkih ideja u političke partije i civilno društvo. Cilj knjige je da objasni pojam antipolitike i načine na koje različiti akteri (partije, civilno društvo) koriste antipolitičke ideje i reagu ¬ ju na njih kako bi zadržali svoje pozicije ili osvojili povere ¬ nje građana. Knjiga pokazuje uticaj antipolitike na ideolo ¬ giju, pristupe i taktike političkih partija, kao i na delovanje aktera civilnog društva i njihov odnos sa građanima.
Iz recenzije Jelene Lončar

Dušan Spasojević u svojoj knjizi ne svodi antipolitiku na jednostavne opozicione stavove, već je posmatra kao kom ¬ pleksan fenomen koji ima duboke korene u krizi demokratskih institucija i predstavničke funkcije političkih partija. Autor ističe da antipolitika nije samo rezultat nezadovolj ¬ stva građana, već i alatka koju koriste političari kako bi se postavili kao „spasioci“ sistema, često bez stvarnih name ¬ ra da promene „status quo“.

Iz recenzije Gazele Pudar Draško


Analizirajući različite talase protesta u Srbiji, Spasojević pokazuje kako su se svaki put građani i javne ličnosti distancirali od stranaka i stranačkog angažmana, tražeći i očekujući da će samo čisti, nestranački, nepolitički, građanski protesti dovesti do očekiva ¬ nih političkih i društvenih promena. Tome su doprineli karakteri protesta, čiji su učesnici insistirali na mirnim i neradikalnim merama, ali i strategija vlasti da ne primenjuje nasilje prema učesnicima i da ih delegitimiše kao „političke“.

Iz recenzije Danila Vukovića

O autoru


Dušan Spasojević (1979, Užice), van ¬ redni profesor na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Beogradu. Objavio je veliki broj naučnih radova i dve monografije. U svojim radovima bavi se klasičnim polit -sociološkim temama kao što su političke partije i ideologi ¬ je, linije političkih i društvenih pode ¬ la, te pitanja civilnog društva i političke participacije. Poslednjih godina njegovi radovi i istraživanja usmereni su na krizu demokratije u Srbiji, po ¬ smatranu kroz ulogu opozicije i kvali ¬ tet izbornih uslova u hibridnim režimi ¬ ma, te taktike vlasti prema protestima i društvenim pokretima. Dušan Spa ¬ sojević je glavni i odgovorni urednik časopisa „Političke perspektive“, koji zajednički izdaju fakulteti političkih nauka iz Beograda i Zagreba. Član je Upravnog odbora udruženja građana CRTA.

Od pažljivo odabranih isečaka istorije Bojan Kovačević je načinio živopisni kolaž evropskog klasičnog i modernog sveta politike i predstavio ga kao jedinstvenu hroniku vremena i sudbina. Ovaj rukopis stoga podseća na priče o ljudima i događajima koje nam je u svojim knjigama Graditelji sveta i Zvezdani časovi čovečanstva ostavio Štefan Cvajg. To su dragoceni pečati vremena koji ne dozvoljavaju zaborav onog najživljeg u ljudskoj istoriji.

iz recenzije prof. dr Slobodana Samardžića

Monografija Natali Klejer O poreklu albanskog nacionalizma posvećena je nastanku i razvoju albanske nacionalne ideje i albanskog nacionalnog pokreta tokom XIX veka, zaključno sa proglašenjem albanske države 1912. godine. Knjiga je nastala na osnovu dugogodišnjeg istraživanja nove izvorne arhivske građe italijanskog, osmanskog, francuskog, austrougarskog i albanskog porekla. Autorka je preciznom i detaljnom analizom dala zaokruženu i sveobuhvatnu sliku o razvoju albanske nacionalne svesti, o njenim nosiocima, procesu transformacije nacionalne ideje u masovni albanski nacionalni pokret, te njegovim pokretačima i geostrateškom okruženju u kome se razvijao i silama koje su ga podržavale.

Natali Klejer (Nathalie Clayer) istraživač je Centra za turske, osmanske, balkanske i centralnoazijske studije (CETOBAK) pri francuskom CNRS-u. Specijalista je za verska i nacionalna pitanja u osmanskoj i postosmanskoj Jugoistočnoj Evropi. Savetnica je u Visokoj školi društvenih nauka (EHESS) u Parizu

U Globalistima Kvin Slobodijan analizira kako je mala grupa intelektualaca iz centralne Evrope postavila temelje institucijama kao što su Evropska unija ili Svetska trgovinska organizacija. Pored toga što su se suprotstavljali fašizmu i komunizmu, grupa je držala da je neophodno ograničiti i moć demokratske javnosti, jer ljudi kao građani i ljudi kao radnici predstavljaju smrtonosnu pretnju vrhovnom cilju neoliberala, globalnoj ekonomiji integrisanoj slobodnim protokom kapitala.
Za razliku od standardnih tumačenja koja veličaju neoliberale kao glavne pobornike tržišta, a nasuprot vladama i državama, Slobodijan tvrdi i potkrepljuje mestima iz njihovih dela da su uglavnom na globalnom nivou neoliberali prigrlili upravljanje, neutrališući time političku vlast na nivou država, tako da demokratske vlade ne mogu opstruirati bezbednost i pokretljivost svojine.
Kroz priču koja se proteže od kraja Habzburškog carstva do stvaranja Svetske trgovinske organizacije, Globalisti pokazuju da je mreža onih koji su sebe opisivali kao neoliberale zamišljala ne jedan samoregulišući svet ekonomije, već svet ograničen pravilima i institucijama.
Knjiga Globalisti. Kraj doba carstva i rađanje neoliberalizma dosad je prevedena na devet jezika. Godine 2019. dobila je nagradu Američkog istorijskog udruženja za najbolju knjigu iz oblasti evropske međunarodne istorije.


Glavna polja istraživanja istoričara Kvina Slobodijana (Quinn Slobodian, 1978) jesu istorija moderne Nemačke i međunarodna istorija, s naglaskom na probleme rase, migracija, društvenih pokreta i međunarodne političke ekonomije. Pored toga što predaje istoriju na Koledžu Velesli (Wellesley College), gostujući je profesor na univerzitetima u Hong Kongu, Bolonji, Slobodnom univerzitetu u Berlinu i Univerzitetu Harvard. Kourednik je časopisa Contemporary European History i spoljni saradnik Centra Veterhed za međunarodne poslove (Weatherhead Center for International Affairs) Univerziteta Harvard i Četam hausa (Chatham House). Autor je više studija o SR Nemačkoj i DR Nemačkoj u doba Hladnog rata, kao i brojnih članaka u stručnim časopisima. Takođe, njegove analize trenutnih političkih kretanja objavljivali su Guardian, New York Times i Foreign Policy.

En Eplbaum (Anne Applebaum), istoričarka, novinarka i dobitnica Pulicerove nagrade, u svojoj novoj knjizi analizira opadanje demokratije i uspon desničarsko-populističke politike sa snažnim
autoritarnim tendencijama, i to na primerima Poljske, SAD, Velike Britanije, Mađarske i Španije.
Posebnu pažnju autorka poklanja ulozi intelektualaca koje, sledeći Ž. Bendu, naziva službenicima (clers) koji su ponudili intelektualno opravdanje za potonuće u autoritarizam, iako su ceo pređašnji život posvetili borbi za demokratski poredak. Sumrak demokratije pokušava da osvetli motivaciju tih ljudi i posledice njihovih dela: jedni se rukovode ličnim razlozima, druge je obuzelo „kulturno očajanje“ i opasna „nostalgija restauracije“, dok je kod nekih posredi to da nikada nisu ni bili demokrate.

Kako zaustaviti zapljuskivanje populističkog talasa koje pokušava da poremeti naše demokratije? Kako preduprediti raspad Evropske unije? Da bismo raskinuli sa nepodobnim ekonomskim politikama, da bismo smanjili stezanje kaiša i izborili se protiv nejednakosti, nužno je što pre demokratizovati upravljanje evrozonom. Plan sporazuma, predstavljen i komentarisan u ovoj knjizi, koji je sastavio tim pravnika, političkih analitičara i ekonomista, a prepravio Benoa Amon (Benoît Hamon), ustanovljuje Parlamentarnu skupštinu evrozone koja bi omogućila unapređenje fiskalne i socijalne pravde. Sporazum mogu usvojiti zemlje članice evrozone. Tekstu sporazuma prethodi uvod u kojem se na pedagoški način iznosi njegova implementacija. Cilj je da se svaki građanin uključi u evropsku raspravu, i da različite socijalne i političke snage doprinesu poboljšanju ovog projekta, kako bismo izašli iz zle kobi koja nas okružuje.

Promišljanje o krvoproliću 13.11

U ovom kratkom ogledu Alen Badju se bavi krvoprolićem počinjenim 13. novembra 2015. u Parizu i nastoji da objasni šta se dogodilo. Ko su počinioci tog masovnog zločina? I kako okvalifikovati njihovo delo? Gde je naš svet, sa stanovišta onoga što se podmuklo, a onda agresivno, uspostavilo za nešto više od trideset godina? Ono od čega patimo na svetskom nivou jeste odsustvo politike koja bi se odvojila od hegemonističkog kapitalizma. Dok god ne dođe do nekog drugog strateškog predloga, svet će ostati suštinski dezorijentisan.

Pred svima nama je zadatak da pokušamo učiniti, da povest čovečanstva promeni pravac i da se izvuče iz nedokučivog zla u koje je trenutno potonula.

Alen Badju (1937), francuski mislilac i matematičar, nastavlja postmodernu praksu vraćanja na ključna pitanja starije i novije filozofske tradicije – kao što su pitanja bića, istine, subjekta ili događaja – s kojima se on suočava u „dekonstruktivnoj“ nameri, iz čega crpi svoje teorijske ideje. Kao i nešto stariji „postmodernisti“, Badju pitanju politike i političkog, te njihovoj vezi sa filozofijom i teorijskim mišljenjem, daje prvorazredni značaj.

Vodeći svetski intelektualac podrobno istražuje „američki vek” na izmaku, prirodu američke politike nakon 11. septembra i rizik od stavljanja moći iznad demokratije i ljudskih prava.U oštroj, temeljnoj analizi aktuelne međunarodne situacije, Noam Čomski iznosi tvrdnju da Sjedinjene Države svojom politikom rizikuju da izazovu katastrofu i uništenje globalnih dobara. Pozivajući se na veliki broj primera, od sve ekstenzivnije kampanje ubistava dronom i stvaranja opasnosti od nuklearnog rata, do žarišta u Iraku, Iranu, Avganistanu i u izraelsko-palestinskom odnosu, autor daje neočekivane i nijansirane uvide u uticaj imperijalne moći na našu sve haotičniju planetu.


Noam Čomski (Noam Chomsky, 1928), lingvista, filozof i politički aktivista, profesor je emeritus na Masačusetskom institutu za tehnologiju (MIT). Autor je brojnih bestselera među kojima su: „Hegemonija ili opstanak”, „Neuspele države”, „Moć i teror”, „Imperijalne ambicije”, itd. Ključna je figura leve intelektualne scene i jedan je od najznačajnijih i najuticajnijih intelektualaca našeg doba.

Preveo s francuskog Marko Božić

Od Kaleda Kelkala do atentata u Nici 2016. godine, praktično svi teroristi sami su se raznosili ili prepuštali policiji da ih ubije, ne pokušavajući da umaknu čak ni kada njihova smrt nije bila neophodna za uspeh terorističkog poduhvata. Muhamed Merah je preuzeo frazu koja se pripisuje Bin Ladenu a koja se redovno ponavlja u različitim varijantama: „Mi volimo smrt, vi volite život.“ Teroristima smrt nije jedan od mogućih ishoda ili neželjena posledica njihovog terorističkog poduhvata, već središnje mesto njihovog plana. Istu tu fascinaciju smrću nalazimo i kod džihadista koji su se priključili Islamskoj državi: izvođenje samoubilačkog atentata krajnja je svrha njihovog angažovanja. Ali zašto je on zaista opasan? Pre zbog posledica koje terorizam ostavlja za sobom nego zbog nanete štete. Jer sva snaga Islamske države u poigravanju je s našim strahovima. A ti strahovi, to su strahovi od islama. Sav strateški efekat tih atentata psihološke je prirode: oni ne ugrožavaju vojnu moć Zapada, imaju tek marginalne posledice po ekonomiju, ne dovode u opasnost naše institucije osim u onoj meri u kojoj ih mi sami kasnije dovodimo u pitanje iscrpljujućom i beskrajnom raspravom o prioritetu sigurnosti nad pravnom državom. Postoji u stvari strah od implozije naših sopstvenih društava.

Olivije Roa (Olivier Roy), istraživač je na CNRS i predavač na Evropskom univerzitetskom institutu u Firenci. Objavio je „Islam mondialisé“ (Globalni islam, 2002), „La Sainte Ignorance. Le temps de la religion sans culture“ (Sveto Neznanje, doba religije bez kulture, 2008) i „En quête de l’Orient perdu“ (U potrazi za izgubljenim Orijentom, 2014).

Deset principa koncentracije bogatstva i moći.

Knjiga „Rekvijem za američki san” napisana je prema scenariju za istoimeni film u režiji Pitera Hačinsona (Peter Hutchinson), Kelija Niksa (Kelly Nyks) i Džareda P. Skota (Jared P. Scott). U njoj Čomski navodi deset principa koncentracije bogatstva i moći koje danas nalazimo u Americi. Ti principi su suzbijanje demokratije, oblikovanje ideologije, redizajniranje ekonomije, prebacivanje tereta na siromašne i srednju klasu, udar na uzajamnu ljudsku solidarnost, dopuštanje regulatorima da ih vode vlastiti interesi, izborni inženjering, upotreba straha kao i snage države da masu drži pod nadzorom, proizvodnja pristanka i marginalizovanje naroda. Svakom od tih deset principa autor posvećuje poglavlje gde se poziva na važne tekstove koji su uticali na razvoj njegovih misli i doveli do iznesenih zaključaka.