DOMAĆE KNJIGE

Autorka, poznata pre svega po svojim raznovrsnim projektima za koje je nagrađivana i nominovana za najveće nagrade na polju arhitekture, ovde tematizuje ono što pokreće njen rad i praksu arhitekte uopšte: arhitektonski koncept. U arhitekturi, kako kod nas tako i u svetu, arhitekta veoma retko može izraziti i objasniti ono što radi i tako doprineti autonomiji arhitekture u odnosu na druge discipline i oblasti znanja. -Iz recenzije Vladana Đokića

Ova knjiga sprovodi značajne rekonstrukcije unutar filozofske terminologije, poretka pojmova i koncepata kojima filozofi barataju na različitim jezicima i u raznovrsnim kulturama. Ambicija autorke da ustanovi jednu novu i opravdanu arhitektonsku terminologiju istovremeno remeti i menja neka ustaljena značenja reči. Posle ovih konceptualnih ili arhitektonskih intervencija, mišljenje nužno postaje konkretnije i preciznije. - Iz recenzije Petra Bojanića

"Our approach in the edited volume entitled “Wilderness Revisited: Its Essence, Perception, Description and Image in Byzantium and Beyond” is a bottom-up endeavour based on actual, ongoing research in various academic fields providing expertise and new scholarly results and, thus, enabling meaningful comparisons between different countries, continents and cultures. It is by no means a preconceived concept imposed by somebody, but the embodiment of one of the core visions of the research initiative “Maps of Power” .

Our starting point is twofold. On the one hand, we have been inspired by an article of the geographer and environmental historian William Cronon with the title “The Trouble with Wilderness; Or, Getting Back to the Wrong Nature” , who writes, amongst others, on the perception of “Wilderness”. On the other hand, the editor of this volume attended two workshops in Oxford in the years 2023 and 2024 which spurred him to delve deeper into the topic. The volume’s aim is to enrich further discussion in academia and to connect it to the public discourse in Central Europe (but also beyond).

Obavezni vojni rok u Jugoslovenskoj narodnoj armiji (JNA) stvarao je među mladim muškarcima veze koje su nadilazile etničke, verske i dru-štvene podele. Ove veze opstale su čak i nakon užasnog nasilja devedesetih godina, kada su se mnogi od tih muškaraca našli na suprotnim stranama linije fronta. U knjizi Utopija uniforme, Tanja Petrović se oslanja na sećanja i arhive desetina bivših vojnika JNA da bi pokazala kako je iskustvo vojnog roka oblikovalo ideje o budućnosti, forme kolektivnosti i odnose između države i pojedinca koji se suštinski razlikuju od onih koji preovlađuju u postjugoslovenskoj realnosti.

Beleška o autorki:
Tanja Petrović je naučna savetnica na Institutu za studije kulture i sećanja
ZRC SAZU u Ljubljani. Zanimaju je značenja i upotrebe jugoslovenskog
socijalističkog nasleđa u postjugoslovenskim društvima, kao i kulturni,
jezički i politički procesi koji oblikuju realnost ovih društava. Autorka
nekoliko knjiga, među kojima su i Yuropa: Jugoslovensko nasleđe i politike
budućnosti u postjugoslovenskim društvima i Srbija i njen jug: ’Južnjački
dijalekti’ između jezika, kulture i politike.

Tri su grada važna za oblikovanje ličnosti Ive Andrića i njegovog duhovnog sveta: Višegrad u kojem je proveo najranije detinjstvo, Sarajevo gde je stasavao, formirao svoj misaoni krug i sticao prva važnija iskustva, i Beograd u kojem razvija punu stvaralačku zrelost i utvrđuje svoje profesionalne – književne i diplomatske pozicije. Posle radova koji su tematizovali uticaj i važnost Višegrada i Beograda na Andrićevu biografiju i njegovo stvaralaštvo, taj triptih značajnih Andrićevih adresa, Borjan Mitrović upotpunjuje Leksikonom Andrićevog Sarajeva. Kroz priče o gradu napisane u formi leksikona, autor kao da iscrtava mapu i prostor Sarajeva kroz vreme, upisujući u nju podatke o različitim ličnostima, toponimima, događajima, likovima, objektima, temama i motivima vezanim, na ovaj ili onaj način, za velikog pisca i njegovo delo. Kroz taj koordinatni sistem, premrežen nizom dragocenih podataka iz viševekovne istorije grada na Miljacki i Andrićevog života i stvaralaštva, Leksikon donosi bogatu i dragocenu sliku piščevog književnog sveta, oplemenjenu mnogobrojnim, retko viđenim fotografijama Sarajeva kroz vreme. Žaneta Đukić Perišić O autoru: Borjan Mitrović rođen je 1990. Godine u Sarajevu. Studije filologije i istorije umjetnosti završio je na univerzitetima u Istočnom Sarajevu i Sarajevu. Doktorsku disertaciju, pod naslovom Pojam hronotopa i saodnos prostora, vremena i svjetlosti u prozi Ive Andrića, odbranio je 2025. Godine na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, pod mentorstvom prof. dr Kornelija Kvasa. Boravio je na studijskim usavršavanjima i programima akademske razmjene na univerzitetima u Grčkoj, Poljskoj, Francuskoj, Rusiji i Španiji. Objavio je više naučnih radova iz oblasti nauke o književnosti i istorije umjetnosti, te učestvovao na konferencijama u zemlji i inostranstvu. Zaposlen je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu. Ljubitelj Grčke i Mediterana.

Iz pera publiciste Mijata Lakićevića dolazi odgovor na pitanje: ko je bio Zoran Đinđić? Po mome mišljenju to je do sada najpotpunija intelektualna biografija Zorana Đinđića. Precizna i potresna biografija. - Dr Latinka Perović

Rukopis Mijata Lakićevića predstavlja neizmerno važan doprinos razumevanju misli i dela Zorana Đinđića, ali i političkih i društvenih previranja u jugoslovenskom i srpskom društvu tokom poslednjih pola veka. - Dr Olga Manojlović Pintar

Vešto uklapajući predstave o Đinđiću, i one za i one protiv, uz preplitanja tumačenja koja su nastala nakon atentata na srpskog demokratskog premijera, Lakićević je izgradio sliku o Đinđiću kao velikom nosiocu prosvetiteljskih napora kod nas. - Prof. dr Novica Milić

O autoru:
Mijat Lakićević (1953) živi i radi u Beogradu. Završio je Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu 1975. godine. Po profesiji novinar, karijeru započeo u nedeljniku Ekonomska politika 1977. godine. Devedesetih stalni saradnik mesečnika Demokratija danas. Sa desetak kolega 1999. pokreće Ekonomist magazin. Radio u Blicu (sedmičnom dodatku Novac), NIN-u i Novom magazinu. Priredio i uredio knjige Prelom 72 o padu srpskih liberala 1972. godine (2003) i Kolumna Karikatura koja sadrži kolumne Vladimira Gligorova i karikature Predraga Koraksića objavljivane u Ekonomist magazinu (2006). Knjigu Ispred vremena, koja se bavi listom Ekonomska politika i sudbonosnom decenijom SFR Jugoslavije (1963–1973) objavio je 2011. godine, a 2014, u koautorstvu sa Dimitrijem Boarovim, knjigu Kako smo izgubili (Našu) Borbu. Godine 2020. objavio je monografiju Desimir Tošić: između ekstrema, a 2022. Zoran Đinđić: prosvet(l)itelj. Oženjen Olgom, Ninin i Ivanov otac.

Roman Vrtlog kolumbijskog pisca Hosea Eustasija Rivere prati mučne avanture mladog pesnika Artura Kove i njegove ljubavnice Alisije dok beže iz Bogote i upućuju se u divlju i negostoljubivu unutrašnjost Kolumbije. Nakon što se razdvoji od Alisije, Arturo napušta visoke ravnice i odlazi u džunglu, gde iz prve ruke svedoči o stravičnim uslovima u kojima žive oni koji su prisiljeni ili prevarom naterani da sakupljaju kaučuk. U priči o prevarantima, gazdama plantaža kaučuka i surovim pejzažima, u Vrtlogu se istovremeno snažno osuđuje senzacionalno kršenje ljudskih prava koje se događalo tokom amazonskog „kaučukskog buma“. Roman vrvi od izvanrednih slika prirode džungle i smatra se jednim od najčuvenijih književnih prikaza prirodnog ambijenta u istoriji latinoameričke književnosti. Rivera je bio angažovan pisac, autentičan stvaralac i književni inovator koji je otvoreno zauzeo stav odbijanja i protesta protiv nemara vlada koje nisu učinile ništa da zaustave zloupotrebe, haos i razaranja izazvana delovanjem transnacionalnih kompanija, velikog kapitala i oligarhija.

Prevela sa srpskog: Mary Thompson-Popović

The Writer and the Tale is one of those thick works that I consult again and again after reading it for the first time. An exciting book, written in an accessible style, yet an almost inexhaustible source of material. A life’s work.

Professor Robert Hodel, Universität Hamburg

This book synthesises the works of several generations of biographers of Ivo Andrić, and enriches them with Žaneta Đukić Perišić’s own discoveries, thus setting a standard which will be difficult to surpass. The author reads the entirety of Andrić’s works from the perspective of his biography and offers many innovative, rich and convincing interpretations. By shedding light on both Andrić’s life and his work, Đukić Perišić’s book achieves a completeness which is rarely found in other studies: if you want to read only one book about Ivo Andrić, this is the one you should read.

Professor Zoran Milutinović, University College London

The Writer and the Tale has all the features of a good biography: an exceptional yet not pretentious style, a balanced historical background, a cunningly depicted psychological portrait of Ivo Andrić, and subtle interpretations of his entire work. Guided by the author’s masterful hand, the reader is being summoned on an exciting journey that leads to an ultimate question concerning the rise of a genius.

Professor Gorana Raičević, Faculty of Philosophy, Novi Sad

Mlada žena stoji na železničkom peronu i čeka svoj zakasneli voz. Želi da putuje na istok, u Poljsku, u onaj grad koji su njeni baka i deda nekada napustili zajedno sa njenim ocem. Upušta se u potragu za prošlošću, u trenutku kada se očevo pamćenje i sećanja na davna vremena postepeno gube, s ciljem da pronađe odgovor – ali na šta? Na tom putovanju prate je brojni glasovi: glasovi iz prošlosti, iz njene unutrašnjosti, iz nepoznatog? Nad ovom pričom lebdi tajanstvena figura snežne sove…

U ratnoj Banjoj Luci 1990–1995, etnopolitika srpskih vlasti preoblikovala je demografiju, svakodnevicu, identitet i urbanu strukturu grada. Autorka precizno prati nastanak i nametanje „etničke matrice“ preko medija, obrazovanja, kulture, jezika i toponima, te crkvenih i državnih rituala, uz diskriminatorne politike „nivelacije radnih mjesta“ i „racionalizacije stambenog prostora“. Društvena stigmatizacija, administrativne mjere, propaganda, ciljano nasilje i podrška Srpske pravoslavne crkve novom poretku, izazvali su egzodus nesrba. Na temelju opsežne istorijske građe knjiga prvi put sistemski mapira „nevidljivi rat“ koji je, i bez direktnih ratnih dejstava, trajno promijenio grad. U svjetlu današnjih globalnih poli-kriza i povratka atavističkih diskursa, ova precizna, potresna, analitički hrabra i danas posebno relevantna studija nudi ključ za razumijevanje tihih transformacija moći, poziva čitaoca da ih prepozna i da im se suprotstavi. O autorki: Armina Galijaš je istoričarka koja se specijalizirala za savremenu istoriju jugoistočne Evrope, s posebnim fokusom na Bosnu i Hercegovinu, Srbiju i Hrvatsku. Rođena je 1974. godine u Banjoj Luci, gdje je završila osnovnu školu i gimnaziju. Ratne neprilike su uticale na to da studije nastavi u Minhenu, na Ludwig-Maximilians Univerzitetu, na kome je studirala istoriju jugoistočne Evrope, modernu istoriju i makroekonomiju. U toku studija bila je angažovana kao istraživačka saradnica na Sudost-Institutu u Minhenu, a po završetku radi na matičnom univerzitetu kao asistentica. Godine 2005. prelazi na Univerzitet u Beču, na kome je radila kao naučna saradnica na Institutu za istoriju istočne Evrope. Na istom univerzitetu je doktorirala pod mentorstvom Olivera Jensa Schmitta. Prelazi na Univerzitet u Grazu 2011, i priključuje se novoosnovanom interdisciplinarnom Centru za jugoistočne studije (Center for Southeast European Studies), na kome je i danas zaposlena. Proučava ratove 90-ih godina prošlog vijeka, poslijeratne političke i društvene transformacije na Balkanu, nacionalne ideologije, odnose između politike i istorije, kulturu sjećanja u postsocijalističkim društvima, migracije, kao i istoriju svakodnevice, kulture i sporta. Autorica je brojnih naučnih radova i aktivna učesnica međunarodnih istraživačkih projekata i akademskih debata.

Od koje su materije sačinjena naša tela? Da li je ona ista kao i zvezdana tvar? Kada ono Demokrit reče da smo napravljeni od atoma, gotovo nije bilo savremenika koji bi mu poverovao. Trebalo je dočekati Galileja i Njutna, pa onda sačekati još četiri stotine godina kako bismo doprli do elementarnih čestica, otkrivši pritom da svet oko nas ima zaista neobične odlike, zajedničke najudaljenijim zvezdama i poljskom cveću, jednoj supernovi i nama, ljudskim bićima. Svojstva materije koja danas uzimamo zdravo za gotovo u suštini su prilično neravan vrh evolucionog ledenog brega koji se taloži već skoro četrnaest milijardi godina. U svom stilu, veoma jasno, Gvido Toneli objašnjava na koji način se elementarne čestice vezuju kako bi formirale bizarne oblike korelisanih kvantnih stanja, praiskonske kvarkove i gluonske supe ili masivne neutronske zvezde, krećući se po rubovima nauke na kojima pouzdana čvrstina materije postaje tek komotna iluzija. Neočekivani put u svet moderne fizike koji će nas navesti da univerzum, pa čak i nas same, sagledamo drugačijim očima. „Istina je, jesmo prah – no, tačnije rečeno, mi smo zvezdana prašina. Duboko smo ujedinjeni sa najblistavijim telima na nebu posutom zvezdama.“ O autoru Gvido Toneli (Guido Tonelli, 1950), fizičar u ženevskom CERN-u i profesor na Univerzitetu u Pizi, imao je jednu od glavnih uloga u otkriću Higsovog bozona. Dobitnik je međunarodne nagrade Fundamental Physics Prize (2013), nagrade Enrico Fermi Italijanskog društva za fiziku (2013), i Medalje časti predsednika Republike Italije (2014) kao „poslednji u nizu izvanrednih umova koji je započeo Galileo Galilej a u 20. veku nastavili naučnici kalibra Enrika Fermija, Bruna Pontekorva i Karla Rubije“.

Planirana eksploatacija rude jadarita i proizvodnja litijuma i bora otvaraju niz suštinskih društvenih, ekonomskih, ekoloških, pravnih, zdravstvenih, kulturno-istorijskih i drugih važnih pitanja, koja duboko zadiru u savremeni i budući život građana Srbije.

Radovi objavljeni u ovoj monografiji će omogućiti širokoj javnosti da lakše proceni da li je na konkretnoj lokaciji u Jadru moguće sprovesti ekološko rudarenje u postojećim uslovima i da li se ono, kako tvrde zagovornici projekta, može obavljati bez štete po životnu sredinu.

Namera ove publikacije je da javnosti prikaže celovitost i složenost projekta eksploatacije i prerade rude jadarita koji kompanija „Rio Tinto” planira na lokaciji Jadar. Publikacija, oslonjena na domaće i međunarodne izvore, razmatra hemijske, tehnološke, biološke, toksikološke, hidrološke, meteorološke, pravne, ekonomske, društvene i međunarodne aspekte i posledice koje bi realizacija Projekta Jadar imala na živi svet, zdravlje ljudi i ekonomiju Srbije.

Analiza pokazuje da je „Projekat Jadar” jedan od najkontroverznijih rudarsko-industrijskih poduhvata u savremenoj istoriji Srbije – tehnički i ekološki neizvestan, ekonomski neisplativ za Srbiju, društveno i pravno neprihvatljiv, te da nosi nesagledive rizike po zdravlje ljudi i prirodne resurse.

„Samoafekcija i transcendencija – o osnovama Kantove teorijske filozofije“ je studija koja za svoju noseću temu ima temeljni problem Kantove transcendentalne filozofije, njegovo zasnivanje teorijske, a time i filozofije u celini. Nju sačinjava interpretativni pokušaj da pokaže kako je poslednje osnove u Kantovoj filozofiji moguće razumeti kao ono što Kant označava kao „čisto“ na senzaciji, sintezi i apercepciji, te da bi se to „čisto“ moglo u idealističnom maniru, i samo u heurističke svrhe, pretumačiti kao Mnogo, povezivanje i Jedno. To što se u teorijsko-saznajnom aspektu raskriva kao „čisto“, međutim, istovremeno kao ono u svakoj predstavi uvek već predstavljeno ili principijelno predstavljivo fungira kao ontološka osnova svega postojećeg, kao bitak bića kao takvog i u celini.

Civilizacija je na prekretnici. Kad ako ne sad? U zemlji ogrezloj u laži, nasilju i nepravdi. Pa gde ako ne ovde?
Upoznajte gospođu Kubat, poslednju reinkarnaciju najslavnijeg viteza u istoriji svetske književnosti. I njoj su knjige pomutile razum. I ona je pomislila da može i treba da pomaže unesrećenim ljudima. I njen život je zbog toga postao jako uzbudljiv. Mariju Kubat naravno nisu zaludele trivijalne pripovesti o avanturama lutajućih konjanika, jer ko bi to uopšte danas čitao, ali jesu knjige pozitivne psihologije u kojima je pronašla utehu, spas i izlaz iz životne krize u koju je zapala nakon što je dobila otkaz u banci. Na prepoznatljiv način, Milan Tripković u svom novom romanu spaja satirično i tragično, istražuje pitanja moći, manipulacije, samoobmane i društvene hipokrizije, uspevajući da stvori delo koje izaziva i smeh i nelagodu, ali i koje duboko reflektuje svet u kojem živimo. Besmrtne ludosti gospođe Kubat nisu samo pripovest, već ogledalo našeg vremena i poziv na hrabro suočavanje sa sopstvenim iluzijama.

Milan Tripković je rođen 1977. u Beogradu. Završio je Filozofski fakultet u Novom Sadu 2002. Jedan je od osnivača knjižare Bulevar Books. Pre ovog napisao je dva romana, U dalekom svetu običnih ljudi (2018) i Klub istinskih stvaralaca (2022), koji je naredne godine ušao u najuže izbore za NIN-ovu i regionalnu nagradu „Meša Selimović”.

Zbirka priča Trovač iz provincije posvećena je životu i karijeri bivšeg policijskog inspektora i docnijeg advokata Todića.
U vreme socijalizma, kao mlad čovek, on je radio na istragama zločina po Vojvodini, u Beogradu i širom Jugoslavije. Bio je cenjen kod kolega i pretpostavljenih, ali je pred raspad Jugoslavije napustio državnu službu i otvorio advokatsku kancelariju. Jednako uspešan u novom poslu, Todić je tada ostao sam u prečanskom gradu na obali Tamiša. Kći jedinica se odselila u Australiju, a onda je kod nje prešla i Todićeva supruga. Tako su mu utehu u samoći i starosti pružali slučajevi iz advokatske prakse, kao i uspomene na profesionalne uspehe iz mladih dana.
Trovač iz provincije donosi jedanaest priča iz različitih perioda Todićevog života, slikajući svet Jugoslavije i docnije Srbije, kako u poletno vreme socijalizma, tako i u mutno doba tranzicije. Oslanjajući pripovedanja na moderni realizam, Vasa Pavković je uzimao u obzir narativna iskustva Simenona, nastojeći da u svojim novim pričama poštuje žanrovske obrasce proze detekcije, ali da one budu i umetničke vizije naše donedavne istorije.

Vasa Pavković (Pančevo, 1953), pesnik, prozaista i književni kritičar. Objavio je petnaestak pesničkih knjiga, desetak knjiga kritika i eseja i tri romana. Priredio je više antologija i panorama srpske književnosti, kao i izdanja iz njene književne tradicije. Zbirke priča: Monstrum i druge fikcije (1989); Mačje oči (1994); Hipnotisan (1996); Poslednji štićenik noći (2001, 2004); Moj život na Marsu (2005); Crnac u beloj košulji (2008); Deset zamki (2016); Okean Dunav (2016). U izdanju Akademske knjige 2020. objavljena je njegova pripovedačka knjiga Eho Beograda, koja je naredne godine doživela i drugo izdanje. Godine 2022. kod istog izdavača je izašla zbirka priča Daleki, daleki susret, ubrzo ovenčana Nagradom „Branko Ćopić“. Sem ovog priznanja, za svoje prozno delo, Vasa Pavković je dobio i nagrade „Karolj Sirmai“, „Ramonda serbika“ i „Kočićevo pero“.

Knjiga Ivana E. Kostića bavi se kulturom i dinamikom identiteta bosanskih muslimana nakon osmanske ere, naglašavajući međusobnu igru između osmanskog nasleđa i evropske modernosti. Ovo delo značajno doprinosi kulturnoj i društvenoj istoriji Bosne i Hercegovine, ali kroz studiju slučaja organizacije Mladi muslimani posebno unapređuje razumevanje kako se verski pokreti transformišu u nacionalne u islamskom kontekstu.

Dr Radmila Radić


Ovom knjigom Ivan Ejub Kostić je pokazao da je odmeren i odgovoran autor koji je kadar da napiše knjigu za probranu, učenu, ali i širu čitalačku publiku. Uzevši u obzir tematski, ali i teorijski okvir ove studije, doprinos od njenog objavljivanja imaće, svakako, naša istoriografija (osobito povest Jugoslavije u 20. veku), politikologija, islamologija, sociologija i druge srodne društveno mhumanističke discipline.

Prof. dr Milan Vukomanović


Delo Ivana Ejuba Kostića unapređuje naučno-teorijska saznanja o društvenim pokretima vođenim islamskim idejama i otvara prostor za dalja kritička istraživanja same organizacije Mladi muslimani. Kostićeva knjiga je izuzetno vredan doprinos akademskoj zajednici i predstavlja neophodno štivo za sve one koji se bave istraživanjem društvenih pokreta, islamskom političkom teorijom i islamskim aktivizmom.

Prof. dr Slobodan G. Marković

Vladan Desnica jedini je klasik srpske književnosti čiji je opus, mimo ključnog romana Proljeća Ivana Galeba, a jednako kao i njegova biografija, ostao gotovo sasvim na margini čitalačke pažnje, za razliku od drugih ovdašnjih pisaca njegovog značaja i ranga. Nova studija Vladana Bajčete donosi uvid u Desničin život na osnovu obimne epistolarne, zatim i dokumentarne ostavštine, uz obilje nepoznatih ili nanovo interpretiranih podataka i činjenica. Ova knjiga se, podjednako temeljno, bavi i Desničinim stvaralaštvom, analizirajući sve aspekte piščevog književnog rada na podlozi društvenopolitičkih okolnosti u kojima je, iako neretko onemogućavan i spotican, istrajno delovao. Obim i dubina istraživačkog zahvata Proljeća Vladana Desnice u tom smislu predstavljaju najveću prekretnicu u dosadašnjem proučavanju i poznavanju piščeve biografije i njegovog ukupnog umetničkog i intelektualnog angažmana.

O autoru:
Vladan Bajčeta (Bosanska Krupa, 1985). Osnovnu školu i gimnaziju završio u Pljevljima. Diplomirao na grupi za srpsku i svetsku književnost Filološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu, gde je završio master i doktorske akademske studije. Viši je naučni saradnik Instituta za književnost i umetnost u Beogradu. Objavljene knjige: Borislav Mihajlović Mihiz: kritičar i pisac (2021); Non omnis moriar: o poeziji i smrti u opusu Vladana Desnice (2022); Književnost s predumišljajem: stvaralačka biografija Slobodana Selenića (2023); Književnost tranzicije: prilozi za istoriju srpske proze 1990–2020 (2024).

Drugi tom monografije Koste Nikolića o ratu u Bosni i Hercegovini obrađuje događaje tokom 1993. i 1994. godine. Kao i u prvom tomu, u okviru detaljne rekonstrukcije dešavanja na ratištu u posmatranom periodu, autor posebnu pažnju posvećuje opisu brojnih ratnih zločina i stradanjima civilnog stanovništva. Naglašavamo da zločine i žrtve ne deli prema nacionalnoj i verskoj pripadnosti, već svima pristupa na isti način, bez selektivnosti i pristrasnosti, držeći se dostupne dokumentacije, pravila istorijske nauke i humanističkih načela.
Dr Dragomir Bondžić
Rukopis drugog toma monografije Koste Nikolića bavi se drugom i trećom godinom rata u Bosni i Hercegovini. Knjiga je strukturirana hronološko-tematskim principom i kroz pažljivo citiranje ključnih dokumenata i dubinsko istraživanje motivacija ključnih aktera, omogućava čitaocima da u potpunosti razumeju različite perspektive suprotstavljenih strana, što vodi do dobro zasnovanih zaključaka. Ovaj pronicljiv i detaljan rad neophodan je svakome ko želi da razume ovaj kritični period nedavne prošlosti regiona.
Dr Radmila Radić
Monografija počiva na širokoj izvornoj osnovi, a naučni aparat je bogat i precizno organizovan, dok stil pisanja karakteriše beskompromisna objektivnost. U odnosu na brojne nacionalno i politički angažovane studije o ratu u Bosni i Hercegovini, ovaj tom se izdvaja balansom u tumačenju sukobljenih strana, bez etničkih ili ideoloških predrasuda. Opredeljenje autora da formu potčini suštini samo je osnažilo akademsku vrednost ovog kapitalnog dela.
Dr Vladan Jovanović

O autoru:

Kosta Nikolić (1963) radi u Institutu za savremenu istoriju u Beogradu u zvanju naučni savetnik. Diplomirao je (1988), magistrirao (1993) i doktorirao (1999) na Katedri za istoriju Jugoslavije Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Oblasti naučnog interesovanja: istorija komunizma u Kraljevini Jugoslaviji, istorija Drugog svetskog rata, istorija srpskog društva u XX veku, raspad SFRJ i ratovi u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Učestvovao je na brojnim domaćim i međunarodnim naučnim skupovima i angažovan kao urednik i član redakcije više naučnih časopisa. Od 2001. do 2020. bio je rukovodilac tri projekta Ministarstva nauke Vlade Republike Srbije i član tima četiri međunarodna projekta. Do sada je objavio pet udžbenika za osnovnu i srednju školu, 50 monografija i 160 radova u naučnim časopisima u Srbiji i inostranstvu.

Pred nama je istorija mora. Knjiga pripoveda o geologiji, ljudima sa obala, otkrićima, brodovima, ratovima, mitovima i snovima. Ali pre svega govori o ribama i svim morskim bićima. Ukratko, to je priča koja spaja ljude i životinje. Naravno, ovo nije sitničava hronika događaja i pojava, već pripovedanje kroz lica, slike, zvuke i boje, s nadom da će preneti makar deo onog čuda koje nam dubine uvek pružaju.
Ova velika knjiga o moru počinje u beskonačno dalekoj prošlosti, pre četiri milijarde godina, osvetljava geološke procese, početke života, dinosaure i primitivne ribe, nestala mora i velike katastrofe. Zatim nas vodi u dubine okeana, među koralne grebene, močvare, stene i peščane plaže. I zaista, radi se o istoriji prvih kolonizacija, prastarih brodova i rođenja luka, velikih mitova, od biblijskih do homerovskih, o poreklu civilizacija – Feničana, Grka, Rimljana – i svega što ih je okruživalo. Pripoveda o trgovačkim rutama, priča o amforama i koralu, o putevima hodočasnika, o Vikinzima u Americi i o Kinezima u Indijskom okeanu.
Ovo je priča i o poznatim stvarima: busolama, karavelama, Kristiforu Kolumbu, Magelanu, Amerigu Vespučiju i karipskim piratima. Ali i o kitovima i ajkulama, skrivenom blagu, legendama o Krakenu, Malstrumu i Letećem Holanđaninu – o svemu što je vekovima hranilo ljudsku maštu. Vodi nas do današnjih dana, do ekološke krize i topljenja glečera. Jer pričati o moru znači govoriti o našim najdubljim snovima, ali i podsećati nas da smo, na kraju, samo jedna vrsta među mnogim drugim vrstama. Mi smo deo mora – a to je možda najvažnija poruka ove hiljadugodišnje avanture.


Alesandro Vanoli (Alessandro Vanoli), istoričar, pisac i tumač nauke, stručnjak je za istoriju Mediterana. Predavao je na Univerzitetu u Bolonji, a kratko vreme i na Državnom univerzitetu u Milanu, gde se bavio istorijom Mediterana i islamskim prisustvom u Španiji i na Siciliji. Godinama je posvećen prenošenju i širenju nauke kroz pozorišne komade i didaktičke aktivnosti vezane za islamski svet i popularizaciju istorije. Sarađuje sa Italijanskom radio-televizijom (RAI) i sa dnevnim listom Corriere della Sera. Za poznatu izdavačku kuću Laterza objavio je dela Istorija Mediterana u 20 predmeta (Storia del Mediterraneo in 20 oggetti), sa Amedeom Fenijelom (Amedeo Feniello), i Stvaranje Zapada (Invenzione dell’Occidente), 2024. godine.

Jul 2014. godine, Donbas. Iz Harkova se u rodno selo vraća osamnaestogodišnja studentkinja Žana kako bi negovala bolesnu majku. Istovremeno iz Moskve stiže njihov mladi sused po nadimku Valet i stariji visoki oficir po nadimku Korolj, oba sa zadatkom ruske vojne komande. Nazire se nešto strašno i nepopravljivo. Ali u malom rudarskom selu se, ne po prvi put, odvijaju veliki istorijski događaji. Na primer, svi njegovi žitelji godinama znaju ali ćute o čudovišnim zbivanjima od pre 70 godina.


Ruski pesnik, esejista i novinar Sergej Lebedev rođen je u Moskvi 1981. Sedam godina je proveo u geološkim ekspedicijama u severnim delovima Rusije i Srednjoj Aziji. Sergej Lebedev istražuje najstrašnije i najosetljivije epizode sovjetske i ruske istorije: ratove, revolucije, represije. Slučajno ili namerno zaboravljena imena, datume i dokumenta Lebedev pretvara u teme zanimljive ne samo ruskom čitaocu. Lebedev je jedan od savremenih ruskih pisaca koji su najviše prevođeni u svetu. Njegove knjige prevedene su na nekoliko desetina jezika i dospele su na najuže liste prestižnih ruskih i međunarodnih književnih nagrada. The New York Review of Books pozdravio je Lebedeva kao „najboljeg od ruskih pisaca mlađe generacije“. Trenutno živi u Berlinu.

Roman dobitnika Bukerove nagrade, preveden na preko 20 jezika
Jedna od 100 najboljih knjiga XX veka po izboru lista Le Monde

Dvadeset godina nakon završetka Drugog svetskog rata, u Albaniju dolazi italijanski general. Dobio je zadatak da iskopa tela vojnika poginulih tokom rata. Predstavljajući generalovo traganje za njihovim grobovima, Kadare u isto vreme daje nenadmašno napisanu sliku Albanije na vrhuncu vladavine Envera Hodže. Ipak, u središtu ovog romana, sastavljenog od niza snažnih poetskih slika i reskih dijaloga, nalaze se sudbine pripadnika „mrtve vojske“, bačenih u grotlo suludog rata. Suočavajući generala, baš kao i čitaoce, sa užasima potpuno besmislenog i nepojmljivog stradanja, Kadare ispisuje izuzetan roman, jednu od najvećih optužnica protiv ratnog ludila, ali i knjigu koja je postala klasik evropske literature XX veka.
Prvobitno albansko izdanje romana iz 1963. godine bilo je cenzurisano od strane režima Envera Hodže. U ovom izdanju donosimo knjigu koju je Kadare redigovao i u nju vratio cenzurisane delove.
* * *
„Na granici tri temperamenta, Grčke koja mu daje svoje melodije, Albanije koja mu daje svoje jasne ciljeve i Crne Gore koja mu na granici daje svoju čudnu divljinu – Ismail Kadare je glas na koga treba računati…“
Alen Boske
„Talentiran pisac, moderan roman i bit će jednako sa zanimanjem čitan u Rimu, kao i u Tokiju ili Londonu.“
Miroslav Krleža



Ismail Kadare rođen je 1936. godine u Đirokastri. Odrastao je u liberalnoj građanskoj porodici. Studirao je književnost u Tirani i Moskvi. Početkom šezdesetih počeo je da radi kao novinar u albanskim medijima. Debituje 1963. romanom General mrtve vojske. Roman je doživeo veliki uspeh u Albaniji, a ubrzo biva preveden na brojne svetske jezike. I danas je najtiražniji albanski roman svih vremena. Po motivima ove knjige snimljena su čak tri igrana filma. Najveći uspeh doživela je filmska adaptacija u kojoj glavnu ulogu tumači Marčelo Mastrojani. Sledi niz romana, drama, knjiga priča, eseja i poezije. Posebnu se ističu knjige Hronika u kamenu (1971), Most na tri luka (1978), Palata snova (1981), Piramida (1992), Razgovor o brilijantima jednog decembarskog popodneva (2013)... Odlazi iz Albanije 1990, dobijajući azil u Francuskoj. Preminuo je 2024. u Tirani. Dobitnik je niza prestižnih priznanja, među kojima su Međunarodna Bukerova nagrada (2004), Nagrada princa od Asturije (2009), Legija časti (2016), Međunarodna nagrada za književnost Nojštat (2020)... Bio je član Francuske akademije moralnih i političkih nauka, Berlinske akademije za umetnost i Albanske akademije. Smatra se jednim od najznačajnijih evropskih književnih stvaralaca XX i XXI veka.

Jasnoća i preciznost upadljive su i u pedagoškoj dimenziji ove knjige. Ona ima odlike najkvalitetnijih inostranih udžbenika o epikurejstvu. Povrh toga što šira publika i studenti mogu mnogo da nauče iz nje, ona sadrži i originalnu interpretaciju veze između Epikurove teorijske i praktične filozofije koja zadovoljava najviše naučne standarde i biće od velike koristi stručnjacima i specijalistima u helenističkoj filozofiji.
Iz recenzije Mašana Bogdanovskog

Autor je na prijatan i zanimljiv način pokazao kako se materijalističko shvatanje univerzuma može postulirati kao bazično polazište iz kog, kasnije, proističe život vredan življenja, u racionalno odmerenom hedonizmu.
Iz recenzije Aleksandra Dobrijevića

Veliki deo rada posvećen je analogijama, paralelama, podzemnim ili nadzemnim strujanjima, opravdanim i neopravdanim „modernizovanjima“, ukratko, jednoj heuristici najčešće nepriznatih dugova koje moderna i savremenost duguju Epikuru.
Iz recenzije Predraga Krstića

O autoru:
Ivan Nišavić rođen je 1984. godine u Bijelom Polju. Osnovnu i srednju školu pohađao je u Baru. Doktorirao je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu, na kome je prethodno završio osnovne i masterske studije. Zaposlen je kao naučni saradnik na Institutu za filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu. rođen je 1984. godine u Bijelom Polju. Osnovnu i srednju školu pohađao je u Baru. Doktorirao je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu, na kome je prethodno završio osnovne i masterske studije. Zaposlen je kao naučni saradnik na Institutu za filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu.

U vremenu osporavanja procesa evropske integracije kod nas i u svetu, raspravljati o ustavnom poretku Evropske unije jeste naučni izazov. S obzirom na to da nema formalno-pravnog akta pod nazivom ustav Evropske unije, naizgled, lako je oboriti tezu o postojanju ustavnog prava i poretka Evropske unije. Ipak, taj argument nije presudan. U suštini, nije toliko važan naziv, već status akta. Ujedinjeno Kraljevstvo, kao jedna od najstarijih evropskih demokratskih država, nema pisani akt pod nazivom ustav. Ugovori o osnivanju Evropske unije imaju ustavnu ulogu.
U ovom trenutku, Evropska unija se ne može smatrati klasičnom federalnom državom zbog očiglednog manjka ovlašćenja na nadnacionalnom nivou. O njoj se može govoriti kao o federalnoj zajednici, koja je izvorno imala za cilj da preraste u nešto više od toga. U istorijskom smislu ovo stanje samo po sebi nije novo. Ono se javljalo i u XIX veku kod tzv. Federalnih država u nastajanju, poput Sjedinjenih Američkih Država ili Švajcarske Konfederacije.

O autoru:
Dr Slobodan Zečević rođen je u Beogradu 3. aprila 1966. godine. U Beogradu je završio osnovnu i srednju školu. Diplomirao je u Parizu na Pravnom fakultetu na Sorboni (Université Paris I Panthéon Sorbonne) specijalizirajući se za pravo Evropske unije. Magistrirao je i doktorirao na Evropskom univerzitetu u Beogradu sa temama iz oblasti privredne regulative Evropske unije. Na istom univerzitetu izabran je u zvanje redovnog profesora. Doktorirao je i na Fakultetu političkih nauka u Beogradu na temu evolucije institucionalnog sistema Evropske unije. Autor je više udžbenika i monografija iz privrednog prava i institucionalnog sistema Evropske unije. Trenutno obavlja funkciju direktora Instituta za evropske studije u Beogradu.

Ovo je izvanredna knjiga u kojoj se Đokić pokazuje kao prvorazredan stručnjak... Njegovom upečatljivom „osećaju” za politički život u međuratnoj Jugoslaviji pridodata je i razvijena svest o evropskom kontekstu jugoslovenske politike. Svi izučavaoci regiona, baš kao i istoričari, sociolozi i politikolozi koji se u načelu bave nacionalizmom treba da pročitaju ovu knjigu. Od nje će takođe imati koristi i diplomate, aktivisti koji rade na rešavanju sukoba, kao i novinari... - Aleksa Đilas

Dejan Đokić zaslužuje sve pohvale za ovu odlično istraženu i veoma dobro napisanu knjigu. Izbegao je nacionalističke klišee i pristrasan ton i predstavio čitaocu nove interpretacije originalnog izvornog materijala. Kao takva, knjiga se izdvaja od velike većine radova o bivšoj Jugoslaviji napisanih od 1990-ih godina. -Cathie Carmichael, European History Quarterly

[Knjiga] predstavlja jednu izuzetnu, i u pojedinostima i u zaključcima, istoriju unutrašnjepolitičkog razvoja jugoslovenske zajednice od 1918. do 1941. godine. Do sada se takva knjiga nije pojavila ni na jednom stranom jeziku. - Desimir Tošić, Danas

Nedostižni kompromis je originalna i provokativna studija ključnog perioda istorije Jugoslavije – kontroverzan, ali od sada neizbežan rad na ovu temu. - Wim van Meurs, Canadian Journal of History

O autoru

Dejan Đokić je redovni profesor istorije na Nacionalnom univerzitetu Irske, Mejnut (National University of Ireland, Maynooth). Prethodno je bio redovni profesor istorije na Goldsmits koledžu Univerziteta u Londonu (Goldsmiths, University of London), gde je osnovao Centar za studije Balkana. Predavao je i na Univerzitetu u Notingemu (The University of Nottingham), Birkbek koledžu Univerziteta u Londonu (Birkbeck, University of London), i na Školi za slovenske i istočnoevropske studije Univerzitetskog koledža u Londonu (SSEES UCL), na kojoj je i diplomirao i doktorirao. Zajedno sa grupom kolega osnovao je istraživački seminar „Promišljanje moderne istorije Evrope“ na londonskom Institutu za istorijska istraživanja („Rethinking Modern Europe“, Institute of Historical Research). Bio je naučni saradnik i stipendista Britanske akademije (The British Academy), fondacija Humbolt (Alexander von Humboldt Stiftung) i Liverhjum (The Leverhulme Trust), i Vudro Vilson centra u Vašingtonu (Wilson Center); stalni je saradnik Kraljevskog istorijskog društva (Royal Historical Society). Postdoktorsku specijalizaciju je završio na Kolumbija univerzitetu u Njujorku (Columbia University), gde je takođe predavao kao gostujući profesor. Od 2020. gostujući je profesor na Katedri za istoriju jugoistočne Evrope Univerziteta Humbolt u Berlinu (Humboldt Universitat zu Berlin). Autor je knjiga Elusive Compromise: A History of Interwar Yugoslavia (London: Hurst/Madison, WI: University of Wisconsin Press, 2007); srpsko izdanje: Nedostižni kompromis: srpsko-hrvatsko pitanje u međuratnoj Jugoslaviji (Beograd: Fabrika knjiga, 2010) i Pašić and Trumbić: The Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (London: Haus/Chicago: Chicago University Press, 2010). Rođen je u Paraćinu 1971, prve godine života je proveo u Potočcu, a odrastao je i osnovnu i srednju školu završio u Svetozarevu (današnja Jagodina).

Knjiga Hleb, topovi, dugovi trudi se da nas bliže upozna sa zbivanjima tokom predvečerja Prvog svetskog rata prvenstveno iz oblasti ekonomske istorije, ali i iz susednih društvenih nauka. U ovom periodu verovatno najvažniji događaj bili su balkanski ratovi, koji su okončali dinamičan rast srpske ekonomije od 1906. do prve polovine 1912. godine. Iz njih je Srbija izašla veoma zadužena, pošto je, zbog minimalne domaće štednje, spoljnim zajmovima finansirala infrastrukturu, nabavku naoružanja i ratne troškove. Perspektiva servisiranja tih dugova bila je sumnjiva. Verovatno najvažniji ekonomski događaj u periodu 1911–1914. bilo je sklapanje trgovinskog ugovora Srbija–Austrougarska 1910, koji je stupio na snagu 1911. godine. Njime su okončani Carinski rat i normalizovani ekonomski odnosi dveju zemalja, što je dovelo do velikog rasta spoljne trgovine i poljoprivredne proizvodnje. Ipak, tokom sledećih godina spoljna trgovina gušila se pod teretima ratnih zbivanja, ali i lošeg vremena i inflacije.

O autorima:

Boško Mijatović je diplomirao, magistrirao i doktorirao na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Usavršavao se na Londonskoj školi za ekonomiju i u OECD-u. Bio je predsednik Centra za liberalno-demokratske studije, istraživačkog centra iz Beograda.

Svojevremeno je radio kao viši naučni saradnik u Ekonomskom institutu u Beogradu. Objavio je i priredio više knjiga i zbornika radova. Radio je na više desetina projekata Svetske banke, EU, jugoslovenske i srpske vlade, UNDP, UNICEF i drugih domaćih i međunarodnih institucija. Član je uređivačkog odbora časopisa Panoeconomicus, bio je urednik za ekonomiju u Službenom glasniku, glavni urednik Prizme i Fokusa, autor je ekonomskih i političkih kolumni u NIN-u, Politici, Danasu, Ekonomskoj politici, Ekonomist magazinu i Radaru. Najvažnije publikacije su mu: Privatizacija (1993), Ekonomija, politika i tranzicije (1998), Duvan i srpska država u XIX veku/Tobacco and the Serbian State in the 19th Century (2006), Pojmovnik liberalne demokratije (sa I. Vujačićem i T. Mladenovićem, 2008), Poezija, tržište, država (sa M. Maksimovićem, 2009), Dva veka Dečanske ulice (2009), Srbija na nizbrdici (2011), Program dečjih dodataka u Srbiji (sa G. Matković, 2012), Ilustrovana istorija beogradskih kafana (sa B. Belingarom, 2016), Zemlјa, novac, država, iz srpske ekonomske istorije (2018), Istorija državnih finansija Srbije 1876–1895 (2021), Duvan u prvoj polovini dvadesetog veka (2022) itd. Priredio je i napisao predgovore za dve knjige u izdanju Akademske knjige: Istina o „Ekonomskoj podlozi hrvatskog pitanja“ Rudolfa Bićanića (2022) i Ekonomska politika Koste Cukića (1862, 2024).

Milan Zavađil je diplomirao na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, a magistrirao na Londonskoj školi za ekonomiju. Radio je u Narodnoj banci Jugoslavije i 30 godina u Međunarodnom monetarnom fondu. Držao je brojne kurseve na poslovnoj školi ESSEC, Institutu za obuku u Singapuru (IMF STI) i SEACEN (Organizacija centralnih banaka jugoistočne Azije). Bio je konsultant za ASEAN+3 Macroeconomic Research Organization (AMRO), za Australijski program tehničke pomoći za Indoneziju i brojne druge fondove (kratkoročni angažmani), kao i govornik na događajima Bloomberg-a i drugim investitorskim skupovima. Najnoviji radovi: „Serbia on the Path to Modern Economic Growth“ (sa Boškom Mijatovićem), Economic History Review, avgust 2022; „It’s all about (Industrial) Policy –Developing Indonesia’s mineral refining and processing industries“, Strategic Review, januar 2011; „Are emerging Asia’s reserves really too high?“, rad MMF-a sa Martom Ruiz Aranz (WP08/192), avgust 2008.

Prateći istoriju smrtne kazne na prostoru Srbije i Jugoslavije, Ivan Janković u novom, dopunjenom izdanju knjige Na belom hle¬bu stvara ne samo najopsežniji pregled njenog izvršenja, već i daje krajnje specifični prikaz društvenog života ovih prostora.

Knjiga otkriva kako su se menjali načini izvršenja, za koje zločine je smrtna kazna bila propisana i kakvu ulogu je imala u različitim epohama – od Kneževine i Kraljevine Srbije, preko jugoslovenskih država, pa sve do savremenog perioda.

Iscrpna analiza smrtne kazne kao pravnog instituta tokom dva veka sjedinjena je sa mnoštvom podataka o tome kako je ona za¬pravo izgledala, ko su bili osuđenici, ali i dželati. Tako se pred nama otkriva zanimljiva galerija likova, od političkih osuđenika, preko obesnih vlastodržaca, surovih razbojnika i bestijalnih serijskih ubi¬ca, dželata sa rukavicama i cilindrom, pa sve do tragično osuđenih nevinih ljudi.

Sveobuhvatna i temeljita, istovremeno jasno i pitko napisana, knjiga Na belom hlebu Ivana Jankovića otkriva neistraženi deo naše prošlosti, ali i pokreće velike teme o granicama odnosa države i građanina, kao i o pravu na život, koje su ponovo aktuelizovane u današnjici vraćanjem ideje o smrtnoj kazni na velika vrata.

„Ova je knjiga, konačno, važna i za budućnost: ovi džentlmeni koji nad nama vladaju uvek će biti u iskušenju da smrtnu kaznu vrate, svem svom evropejstvu uprkos.“ - Miloš Vasić, Vreme

O autoru:

Ivan Janković je rođen 1946. u Beogradu. Sociolog i pravnik, dugogodišnji advokat. Osnivač Udruženja za borbu protiv smrtne kazne (1981) i nevladine organizacije Srbija protiv smrtne kazne (2012). Član Evropskog komiteta za sprečavanje mučenja (2007–2013). Objavljene knjige:
Smrt u prisustvu vlasti (1985), Na belom hlebu (2012, 2025), Kata Nesiba i komentari (2014, 2017). Koautor je sledećih knjiga: Društvene devijacije: kritika socijalne patologije (1981), Kosovski čvor: drešiti ili seći? (1990), Zabrana zlostavljanja: priručnik za policiju i zatvorsko osoblje (2010). Autor je više članaka u pravnim, sociološkim i istorijskim časopisima.

Paja Jovanović, jedan od najznačajnijih srpskih slikara svih vremena, započeo je pisanje memoarskih zapisa u prvoj polovini dvadesetog veka. Njihov prvi deo je završio nakon Drugog svetskog rata, a veliku podršku prilikom rada na rukopisu pružio mu je Milutin Milanković, naš čuveni astronom i fizičar. Iako je objavljivanje knjige bilo ugovoreno, zbog niza okolnosti ona tada nije izašla iz štampe. Rukopis je ostao gotovo potpuno zaboravljen u zaostavštini Milutina Milankovića u Arhivu SANU. Nakon više od sedam decenija, on sada prvi put izlazi na svetlost dana.
Predstavljajući u ovoj romansiranoj autobiografiji okolnosti svoje mladosti, Paja Jovanović nam u isto vreme daje slikoviti prikaz društvenih, političkih i kulturnih prilika u Austrougarskoj, najvećim delom u rodnom Vršcu. Sjajno napisane minijature o pitoresknom, sada potpuno nestalom svetu Banata sjedinjuju se sa slikom susreta mladića sa velegradom. Paja Jovanović počinje da pohađa studije na Bečkoj likovnoj akademiji. Prvi slikarski trijumfi, ali i porazi, prva zaljubljivanja, podjednako i ljubavni krahovi, kao i pokušaji da se pronađe svoje mesto u uzburkanom umetničkom svetu, zadobili su majstorsko portretisanje sa mnogo duha i ništa manje humora.

Nenadmašni likovni stvaralac, čije slike i danas privlače veliku pažnju, pokazao se i kao vrsni pisac. Najbolje o tome svedoči njegova romansirana autobiografija Memoari slikara, koja se prvi put nalazi pred našom publikom.

*Sada, kada sam ga u celini ponovo pročitao, uvideo sam da je i kompozicija dela majstorska. Slabih mesta uopšte nema, a kada počne da se čita, ne ispušta se iz ruku. A ko ga jedanput pročita, pročitaće ga još koji put…“

Milutin Milanković (u pismu Paji Jovanoviću, 1948)

Za ceo svet Hram Vasilija Blaženog u Moskvi predstavlja simbol Rusije. Čime se onda proslavio taj svetac koji je sahranjen u tom hramu? Šetao je go po ulicama, pravio nerede na pijaci, provocirao prolaznike, bacao kamenje na kuće pobožnih ljudi, a jednom je razbio čudotvornu ikonu. Da li takvo ponašanje odgovara liku svetitelja? Cavršeno odgovara, ako je taj svetac jurodivi.

O autoru
Sergej Ivanov je član Britanske akademije i profesor na Severozapadnom univerzitetu u Evanstonu. Specijalizirao se za vizantijsku kulturu i vizantijsko-slovenske odnose. Ivanov je autor više od 200 naučnih publikacija. Njegove monografske studije U potrazi za Konstantinopoljem. Vodič po vizantijskom Istanbulu (Akademska knjiga, 2023) i Bogonadahnuti ludaci. Kulturna istorija jurodivosti (Akademska knjiga, 2025) prevedene su na više jezika.

„Očev se život isfiltrirao kroz više pripovjedača i sad je sveden tek na nekoliko važnijih događaja. ‘To ti je skoro pa definicija književnosti’, kaže mi prijatelj pisac.” Ili, kako reče Alfred Hitchcock, „život iz kojega su izrezani dosadni dijelovi”. To je, međutim, film, to nije književnost, prava književnost upravo su oni „dosadni dijelovi” izrezani u montaži. Film je, ukratko, kada se okrene naslonjač, a gledatelj uz efektne, reske violine užasnut ugleda mumificirani kostur mrtve majke koja je poput demona preuzela život svog sina. Književnost je pak kada se okrene stranica, a čitatelj ugleda sina koji tiho njeguje umirućeg oca i polako preuzima njegov davni, dalek i nepoznat život. Nema violina, nema kostura, nema demona,
samo život. Director’s cut.
Boris Dežulović


Almin Kaplan (Mostar, 1985) bosanskohercegovački je pjesnik i prozni pisac. Dosada je objavio više pjesničkih knjiga, jednu knjigu kratkih priča, tri romana i dnevnik. Autor je i knjige Razgovori s Markom koja je nastala iz razgovora s pje¬snikom Markom Vešovićem. Dobitnik je više književnih na¬grada među kojima su „Mak Dizdar”, „Ratkovićeve večeri poezije”, „Zija Dizdarević”, „Skender Kulenović”, „Edo Budiša”, „Kočićevo pero”… S redateljem Pjerom Žalicom radi na razvoju scenarija za film po motivima romana Šušanj koji je objavljen 2023. godine. Živi na selu kod Stoca.
"

Knjigu Ivice Đikića Budimir Lončar – Prije i poslije kraja čine kazivanja diplomata svjetskog ugleda, posljednjeg jugoslavenskog ministra vanjskih poslova i vanjskopolitičkog savjetnika dvojice hrvatskih predsjednika. Povijesna ličnost kazuje povijest samu od prvog susreta s nekad talijanskim Zadrom, odlaska u partizane, prve diplomatske službe u New Yorku, ambasadorskih mandata u Indoneziji, Zapadnoj Njemačkoj i Sjedinjenim Državama, dužnosti šefa jugoslavenske diplomacije i koliko uzaludnog toliko epskog pokušaja da se spriječi rat u Jugoslaviji, do ove knjige – prije i poslije kraja – kada Lončar progovara o današnjem svijetu, autoritetom svojeg – doslovno – stogodišnjeg iskustva i političke i osobne mudrosti. Posebna poglavlja posvećena su Josipu Brozu Titu, Franji Tuđmanu i Koči Popoviću. Tita i Tuđmana Lončar valorizira bez uobičajene ostrašćenosti, dok se s posebnim poštovanjem sjeća Koče Popovića i daje vrijedan doprinos razumijevanju te enigmatične ličnosti, pjesnika, generala koji je mrzio rat, ciničnog intelektualca i komunista liberalnih nagnuća.

Kao diplomat koji je karijeru posvetio mirnom rješavanju međudržavnih sporova, s posebnom zabrinutošću govori o globalnoj krizi koja je zatekla ljudsku civilizaciju. Zato treba čitati Đikićevu knjigu Budimir Lončar – Prije i poslije kraja. Ona je, kao i život Budimira Leke Lončara, apologija najvećoj civilizacijskoj vrednoti: miru i preziru spram rata i pogibelji.

„Lončar je bio iskreno zabrinut za svijet u kojem upravo on živi i s kojim je jednako srođen kao što je bio prije osamdeset i koju godinu, kada je išao u partizane. Knjigu Ivice Đikića je pri tom prvom pred¬stavljanju svom pogovaraču tumačio upravo tako: u razgovoru s au¬torom on će izraziti svoju zabrinutost, pokušat će objasniti što se to upravo događa…“
Miljenko Jergović

IVICA ĐIKIĆ rođen je 1977. u Tomislavgradu u Bosni i Hercegovini. Živi u Zagrebu. Politički je komentator u tjedniku Novosti. Prethodno je pisao u Slobodnoj Dalmaciji, Feral Tribuneu i Novom listu. Bio je glavni urednik Novog lista i Novosti.

Objavio je romane Cirkus Columbia (2003), Sanjao sam slonove (2011), Ponavljanje (2014), Beara – dokumentarni ro¬man o srebreničkom genocidu (2016, 2024), Ukazanje (2018) i Divlji kvas (2024). Autor je zbirki pripovijedaka Ništa sljezove boje (2007) i Štapići za pričanje (2020) te zbirke pjesama Osta¬tak svijeta (2012). Objavio je i publicističke knjige Domovinski obrat – politička biografija Stipe Mesića (2004), Gotovina, stvar¬nost i mit (2010), u koautorstvu s Davorom Krilom i Borisom Pavelićem, te Šarik Tara: Život (2013). Dobitnik je nagrade Meša Selimović, nagrade Tportala za roman godine, Kočićeva pera i priznanja Krunoslav Sukić. Knjige su mu prevedene na sedam jezika.

Autor je i scenarist dramske serije Novine/The Paper (2016–2020; HRT/Netflix/HBO Max) u režiji Dalibora Ma¬tanića. Koscenarist je dugometražnih igranih filmova Cirkus Columbia (2010) u režiji Danisa Tanovića te Visoka modna napetost (2013) redatelja Filipa Šovagovića.

Kvas je knjigu Andrićeva poetika sumnje (na)pisao mirnoćom mislioca, strogoćom profesora, suzdržanošću kritičara, argumentacijom nepristrasnog analizatora i iskustvom čovjeka koji je u životu i struci osjetio, spoznao i shvatio šta znači ono što je bio osnovni predmet analize – sumnja. - Emeritus dr Branko Tošović

Obuhvatajući unutar tri tipološke stvaralačke faze razvojnu liniju Andrićeve poetike, Kornelije Kvas pouzdanom argumentacijom, uz interpretativno-analitički i komparativni metod, pokazuje u kojoj se meri sumnja otkriva kao konstantna odlika Andrićeve književnosti. Širi filozofski i antropološki kontekst Kvasovog istraživanja daje nove uvide u načine na koje se naš nobelovac upisivao u tradiciju evropske umetničke i naučne misli, potvrđujući da je sumnja u smisao umetničkog stvaralaštva i mogućnost potpunog umetničkog izraza bila, paradoksalno, pokretač Andrićeve književne umetnosti.
Dr Snežana Milosavljević Milić

Naučna monografija Andrićeva poetika sumnje prof. dr Kornelija Kvasa predstavlja pažljivo osmišljenu i zaokruženu celinu. Ova knjiga donosi čitav niz inovativnih uvida u Andrićev opus, sagledavajući ga kako u kontekstu književnog modernizma tako i u vezi sa ključnim filozofskim idejama novijeg doba. Minucioznim tumačenjima Andrićevih tekstova kao i razvijenim komparativnim analizama Kornelije Kvas zasniva nove mogućnosti razumevanja Andrićeve umetnosti pripovedanja.
Dr Predrag Petrović

O autoru: POSTOJI, ALI STAVITE NOVU AŽURIRANU

Kornelije Kvas rođen je 1970. u Beogradu. Redovni je profesor na Katedri za opštu književnost i teoriju književnosti Filološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Na osnovnim studijama predaje Antičke poetike, Istoriju opšte književnosti (realizam i naturalizam) i Književne teorije od romantizma do naturalizma. Na master studijama predaje Interpretativne teorije, a na doktorskim Intertekstualne teorije i predmet Književnost, fikcija i istina. Učestvovao je na više od dvadeset međunarodnih naučnih konferencija. Od 2016. godine deo je međunarodnog projekta „Ivo Andrić u evropskom kontekstu“. Na Univerzitetu u Kembridžu, Darvin koledž, u okviru serije predavanja iz humanističkih i društvenih nauka, 2016. godine održao je predavanje na temu „Ivo Andrić i dinamički aspekti balkanskog kulturnog identiteta“. Učestvovao je u radu međunarodnog naučnog Udruženja za slavističke, istočnoevropske i evroazijske studije (Association for Slavic, East European, and Eurasian Studies, ASEEES). Objavio je više od sedamdeset naučnih radova i monografije: Intertekstualnost u poeziji, 2006; Istina i poetika, 2011; Granice realizma, 2016, The Boundaries of Realism in World Literature (prevod knjige Granice realizma na engleski jezik), 2019; 2020.