Količinski popust

Miloš Jevtić:

Profesore Suvajdžiću, hvala Vam na razgovorima koji su na najbolji način potvrdili preciznost naslova ove knjige. Bila je to prava košnica reči.

Boško Suvajdžić:

Poštovani i dragi gospodine Jevtiću!
Izuzetno sam Vam zahvalan na pozivu da razgovaramo za kolekciju „Odgovori“, kojim ste mi ukazali veliku čast, a posebno na pažljivo odabranim, podsticajnim i inspirativnim pitanjima kojima smo, nadam se, i Vašoj čitalačkoj publici, na zanimljiv način osvetlili neke segmente mojih akademskih i književnih interesovanja.

Mihajlo Pantić u svojoj novoj knjizi Književnost u supermarketu promišlja o tome šta se to dogodilo s južnoslovenskom književnošću na kraju XX i na početku XXI veka. U zemljama zahvaćenim ratom, raspadom starog ideološkog, državnog i društvenog sistema, dubokom krizom svake vrste i, najzad, tranzicijom, promenila se i društvena funkcija književnosti. Književnost više nema onu javnu ulogu pa ni javni značaj koji je imala u ranijim stolećima, sve do potkraj XX veka, kada se znalo ko je zaista pisac, i kada je društvo pomoću svojih (istina, ideološki nadgledanih) institucija potvrđivalo njen javni značaj.

Osnovno pitanje u našem dobu više nije čemu književnost služi, koja je njena društvena svrha (odgovor na to je neizvestan, svaki mogući koncept ili konstrukt je relativizovan), već zašto ona uopšte (i dalje) postoji, koji je njen (poetički, etički, politički, estetski) smisao.

Ipak, i uprkos svemu, ne možemo reći da je (laka) književnost danas samo jedan od industrijski oblikovanih načina mentalne relaksacije potrošačkog stada i ispunjavanja dokolice. Pisanje je ono najbolje u čemu se ljudski duh objavljuje, potvrđuje, prepoznaje i projektuje. Naš rod, na veliku radost, nije do danas smislio neki drugi, podjednako vredan način iskazivanja onoga što smo bili, što jesmo i što će posle nas neko biti.

Agonija književnosti Slobodana Grubačića pretresa ključna pitanja savremene teorije književnosti: Šta se, u vremenu koje nazivamo svojim, događa s temeljnim pojmovima književnog sveta? Propitujući radikalne poremećaje i duboku relativizaciju pet oslonaca umetnosti proze ‒ autora, naratora, junaka, čitaoca i teksta ‒ ona osvetljava ne samo složene odnose između pisca i njegovog junaka, naratora i čitaoca već i neizvesnu sudbinu samog teksta: žive pesničke reči okovane slovima.

Da li književnost, onakva kakvu smo nekada poznavali, nestaje u neodređenosti romana, u žanrovskoj neizvesnosti poezije...? Da li se njen smisao rasipa u višeznačju, u odbacivanju jezičkih stega, u eksperimentu i inovaciji koji književnost izbacuju u orbitu iskonske neizvesnosti, neprestano dovodeći u pitanje sve što je vekovima verovala o sebi ‒ svoje postojanje, svoju svrhu, sopstveni razlog trajanja?

Ili je upravo ta agonija znak njene najdublje vitalnosti? Znak neprestanog preispitivanja, obnove i razvoja? Jer, kako je tvrdio Fridrih Niče, stanje borbe jeste stanje najvišeg reda ‒ prostor iz kog se rađaju nove vrednosti.

Knjiga o kralјu Milutinu dr Snežane Milojević predstavlјa tematski usredsređenu i analitički pregnantnu monografiju o postupcima oblikovanja svetačke biografije kralјa Stefana Uroša Drugog Milutina Nemanjića u žitiju/hagiografiji kao najprominentnijem žanru srpske srednjovekovne književnosti.

Ova knjiga ne samo da ispravlјa nepravdu učinjenu Jovanu Steriji Popoviću, nego i baca jednu novu svetlost na istoriju nacionalne filologije. Studija obiluje novim podacima važnim za istoriju srpske kulture i filologije i iz tog razloga je važno što je objavlјena.

Snežana Samardžija, vodeći srpski folklorista, u trotomnoj knjizi „Bitije i ime srpsko. Iz istorije beleženja i tumačenja epike“ čitaocima nudi sintezu svojih dugogodišnjih istraživanja naše usmene književnosti. Treća knjiga („Tumačenje epike“) donosi prikaz doprinosa srpskih, južnoslovenskih i evropskih proučavalaca srpske epike, u rasponu od prve Vukove „Pjesnarice“ (1814) pa sve do 2014. godine. Na kraju svake knjige data je bibliografija. U trećoj knjizi se nalazi i popis odabranih antologija epskog pesništva. Kad se sve to ima u vidu, može se reći da je ova trilogija Snežane Samardžije kapitalno delo srpske folkoristike i nezaobilazna osnova za sva buduća proučavanja našeg epskog pesništva.

Objavivši niz knjiga o najvažnijim morfološkim i poetičkim odlikama srpske usmene književnosti, Snežana Samardžija, vodeći srpski folklorista, u trotomnoj knjizi „Bitije i ime srpsko. Iz istorije beleženja i tumačenja epike“ čitaocima nudi sintezu svojih dugogodišnjih istraživanja naše usmene književnosti. U drugoj knjizi („ Junačka vremena“) prikazani su najvažniji tematski krugovi srpske epike, uz adekvaztan osvrt na osobenosti muslimanske i graničarske epike i ukazivanje na postfolklorne vidove trajanja epskog pesništva.

Objavivši niz knjiga o najvažnijim morfološkim i poetičkim odlikama srpske usmene književnosti, Snežana Samardžija, vodeći srpski folklorista, u trotomnoj knjizi „Bitije i ime srpsko. Iz istorije beleženja i tumačenja epike“ čitaocima nudi sintezu svojih dugogodišnjih istraživanja naše usmene književnosti. U prvoj knjizi („Srpski način“) Snežana Samardžija prikazuje pomene i beleženje stihova i analizira najstarije zapise epskih pesama. posebnu pažnju posvećujući „Erlangenskom rukopisu“, Vukovim zbirkama junačkih pesama, ali i zbirkama S. Milutinovića, Njegoša i B. Petranovića.

U prepoznatljivom stilu, s epigramski sažetom duhovitošću i psihološkim zapažanjem, Grubačić je oblikovao korpus tekstova koji, po zgusnutosti kazivanja i po tome kako se u njima raskrivaju osnovne teze o teško razrešivim pitanjima literarnog teksta, predstavlja sintezu njegovih najzrelijih ostvarenja. Nastale na ukrštaju poetoloških, književnoistorijskih i kulturnoteorijskih razmatranja, ove studije svedoče o ozbiljnom preispitivanju nekih od ključnih fenomena savremene svetske književne misli.

„Briljantni ogledi!“ (Volker Kloc)

„Vatromet novih saznanja, dragocenih, neočekivanih uvida.“ (Volfgang Prajzendanc)

„Čovek široke teorijske kulture. Jedan od retkih koji su se uzdigli nad uske šančeve struke.“ (Nikola Milošević)

Osnove modernog srpskog pripovedanja nezaobilazna je knjiga ne samo za one koji se bave proučavanjem književnosti već i za sve njene ljubitelje, jer se u njoj autor, univerzitetski profesor, ali i vrsni pisac, duboko i temeljno, ali istovremeno lako, zavodljivo i pitko, bavi pitanjem književnog kanona, te, shodno datim određenjima, rekonstruiše istorijski put srpskog umetničkog pripovedanja – od začetaka u delima Dositeja i Vuka, preko protomodernog Sterijinog eksperimenta, zatim dela osnivača novog srpskog romana J. Ignjatovića i temeljnih pripovedača realizma L. Lazarevića, S. Matavulja i S. Sremca, do B. Stankovića, čiji romani i pripovetke predstavljaju završetak konstituisanja tradicionalno shvaćenih oblika pripovedanja i ujedno snažnu najavu epohe moderno shvaćene i realizovane umetničke naracije.

Ogledi o srpskoj i angloameričkoj književnosti!
Sadržaj:
Uvodna reč: međuboje u književnosti
I Srpska književnost
Žena: Andrić
Priča(nje): Desnica
Starost: Selimović
Groteska i grad: Crnjanski
Ljubavnici: Albahari
Slike: Lakićević
II Angloamerička književnost
Čežnja: Somerset Mom i Vargas Ljosa
Telo: Mejler
Vizija: Golding
Prostor: Keruak
Slike: Malamud
Fotografija: Simić
Konvencija ljubavi: Barns
Želja: Asiman
Umesto zaključka: Suzan Sontag i provokativnost kritičke misli

O Marku Miljanovu piše se više od 120 godina. U 21. veku širi se broj autora i naučnih skupova o Marku Miljanovu. Kritičari, književni istoričari, profesori i pesnici razmatrali su književna i moralne dimenzije pisca i ratnika. Sa osloncem na originalne izvore, priređivač je predstavio najvažnije autore raznih epoha, kao i najnovije manje poznate i u sličnim zbornicima nezastupljene autore, kao što su Milovan Đilas, Đuza Radović, Branko Popović, Mihailo Lalić, Matija Bećković, Rajko Petrov Nogo, Miro Vuksanović...

Analiza mitskih i folklornih obrazaca u savremenoj srpskoj književnosti uključiće neminovno interdisciplinarni pristup i metatekstualna pitanja koja se tiču specifičnosti usmene umetnosti reči, razmatranja konteksta nastajanja, modaliteta trajanja i usmenog tradiranja, recepcije, fenomena autorstva, te najširih kulturoloških aspekata proučavanja. Nove okolnosti iziskuju i nova iščitavanja, hermeneutički pristup interpretacije dela, situiranja u drugačiji kulturni ili istorijski kontekst, što sve na legitiman način obogaćuje delo novim i drugačijim tumačenjima, sagledavanjima i kritičkom procenjivanju.

Stručna, ali popularno pisana studija dr Dejana Ognjanovića ima podnaslov „Kritička istorija recepcije horor žanra u srpskoj i jugoslovenskoj kulturi“. Jednostavnije rečeno, to je istorija horor izdavaštva na našim prostorima i ujedno istorija horor misli kod nas, u periodu 1914-2025. Ona pokriva sve faze, od „strašnih“ i „fantastičnih“ priča objavljenih u doba Kraljevine, preko „priča tajanstva i mašte“ iz vremena socijalizma, do današnjeg horora.

Knjiga o Peteru Handkeu. Prva celovita književno-kritička studija o književnosti nobelovca koji nikoga ne ostavlja ravnodušnim.

Ispisujući književno kritičke tekstove o aforističarima kao što su Aleksandar Baljak, Vitomir Teofilović, Vuk Gligorijević, Ilija Marković, Rastko Zakić i mnogim drugima, Ratko Božović na svojevrstan način vodi i herojsku borbu za slobodno i kritičko mišljenje. Jer to je i istorija buntovnih aforističara koji su svojim tekstovima žigosali vlast koja je poništila i slobodu i istinu. Knjiga esejističkih promišljanja o našim reprezentativnim aforističarima u prvi plan dovodi one koji su zahvaljujući svom osetljivom senzibilitetu i kritičkoj svesti uspevali da efektno ironijski razobliče vereme naše besprimerne krize.

Mnogi su pisali o učenjima, spisima i poeziji Svete Tereze Avilske. Umetnicima je bila inspiracija, vernicima jedan od stubova religiozne misli, onima koji sumnjaju pomagala je da nađu unutrašnji put molitve i bliskosti u ljubavi prema Hristu. Njeni život i delo postali su temelj reformisanog karmelićanskog reda, manastirskog i monaškog života.

Sveta Tereza Avilska, jedna od najznačajnijih svetiteljki zapadnog hrišćanstva, svojim delima upisala se u vrh španske i evropske književnosti.

Studija pred vama otkriva njenu „misiju” na našim prostorima između dva rata. Kroz duh i glas Tereze Avilske, Dragan Bošković osvetljava i estetike i poetike naših pisaca. Dučić, Crnjanski, Andrić, Isidora, Desanka, samo su neka od imena koja, svojim tekstovima ucrtana na trodelnoj studijskoj mapi, svedoče o prisustvu Tereze kao svetiteljke, mističarke, pesnikinje i žene. Ona je znak koji povezuje i ističe razlike među njima.

Prisustvo ili naznaka (ponekad i odsustvo) njenog glasa, za Dragana Boškovića jesu izazov otkrivanja religioznih, metafizičkih pitanja, „lirskih tajni” promišljanja i proučavanja spiritualne filozofije, kao i promena u književnosti modernizma. Takvim otvaranjem poetičkog prostora kroz figuru Svete Tereze, autor svedoči o susretima naše književnosti sa zapadnohrišćanskom tradicijom, susretima koji šire horizonte srpske kulture. A geokulturno mapiranje, da citiramo samog autora i to kao potvrda sopstvenog nacionalnog i duhovnog identiteta, izvedeno je i posredstvom zapadnohrišćanskih svetitelјa.

Monografija Mikrokosmos kultura. Kulturni sinkretizam Balkana u romanima Ćamila Sijarića Nadije Rebronja predstavlja izuzetno značajan i obuhvatan doprinos čitanju Sijarićeve proze kao i južnoslovenske proze 20. veka uopšte. Ćamil Sijarić (1913–1989), vrsni, talentovani pripovedač raskošnog talenta, ostvario je bitan doprinos u najmanje tri kulture, kojima ravnopravno pripada: bošnjačkoj, srpskoj i crnogorskoj. U sve tri ostavio je značajan književni trag svojim romanima i pripovetkama.

Autor pokušava da „isprati“ razvoj nauke o književnosti, književnih rodova i vrsta polazeći od antičkih osnova, postavljenih pre svega u delima Platona i Aristotela (s posebnim osvrtom na Aristotelov pojam katarze i njegovo kasnije tumačenje), kroz srednji vek sve do naših dana. U tom pokušaju on i uspeva: naime, erudicija i lucidnost, ništa manje i zavidna pismenost i „načitanost“, te dar da na razumljiv i sažet način izloži tuđe i svoje ideje, omogućuju mu da da pregledan i precizan opis tog razvoja, zbog čega će ova knjiga svakako biti nezaobilazan priručnik za sve studente koji imaju nameru da se bave teorijom i istorijom književnosti uopšte, ili pak nekih njenih posebnih vrsta i žanrova

Autor u ovoj „književno-teorijskoj“ studiji razmatra „ulazak Rusije u Boga“ kroz tumačenje dela Fjodora Mihajloviča Dostojevskog. Za središnju se uzima ideja Dostojevskog, koju inače izriče starac Zosima u romanu „Braća Karamazovi, da su „svi krivi za sve“. I da je sve povezano, kao okean. „Na jednom kraju sveta se podižu talasi, na drugom – udaraju“, takođe su reči starca Zosime. Ovu ideju autor potkrepljuje svojom ispovešću, to jest pričom o Velikom sudiji, koji se u sudnici suočava sa dvostrukim ubicom, koga na prvom ročištu prepoznaje – tog ubicu je on, kao malog dečaka, naučio da puca...

Knjiga je nezaobilazna lektira za sve današnje i buduće besednike, studente, đake, profesore, advokate, političare... od ideje do zvučne govorne skulpture - sve faze nastajanja besede!

Zli dusi su najsloženiji roman Dostojevskog. Pisac priznaje da je roman pisao s naporom, često prepravljao, iz straha da nije dorastao temi. Uprkos teškoćama, stvorio je kompleksno romaneskno delo koje svojim idejama, zapletima, radnjom i čudesnim likovima pleni pažnju čitalaca i u našoj savremenosti. Velikan ruske književnosti je estetski upečatljivo iskazao refleksije o najvažnijim pitanjima ljudskog života. Predočio nam je univerzalne istine o čoveku, ljudskoj sudbini, međuljudskim odnosima, smislu postojanja u društvenim zajednicama. Spisateljica Sonja Tomović Šundić, u delu Zli dusi u viziji Dostojevskog sugeriše da Dostojevski veruje u mogućnost harmonije između čoveka i Boga. Sloboda je prekoračenje granica, mogućnost činjenja zla, ali i moć stvaranja veličanstvenih tvorevina ljudskog duha - umetnosti, kulture, filozofije, nauke - zaključuje Sonja Tomović Šundić u delu Zli dusi u viziji Dostojevskog.

Biografija profesora Mladenovića jedinstvena je poruka čoveka koji je proživeo čitavo jedno stoleće i pripadao samoj našoj intelektualnoj eliti. Ona istovremeno svedoči o njegovom relativnom „neprisustvu” i „nevidljivosti” u kulturnoj i naučnoj javnosti njegovog/našeg vremena (u obrnutoj koliko objektivne činjenice radne biografije to pokazuju).

Nastavak i razrada Njegoševog iskonskog logosa 1 i razrada ideje da se Nješevo delo može objasniti i putem numerologije i zlatnog preseka. Prof. dr Miloje Rakočević uspeo je da poveže Sokrata, Dantea, Šekspira i Tolstoja, čija se dela izdvajaju jedinstvenim stvaralaštvom.

Prikazivati knjige, pisati književne kritike, eseje, crtice i ocene dela, pitamo se, koliko je to danas potrebno. Ponekad se čini da je prikaz pucanj u prazno, tako komentarišu neki pisci, ističući kako je bolje da napišu pesmu, priču, nešto što je deo lepe umetnosti, nego prikaz, procenjujući da je to bitnije za njihov opus.

Ovde su izabrane književne kritike sa težištem na analizi i interpretaciji književnog teksta, uz stvaralačko primenjivanje filozofsko-književnih sistema. Cilj knjige je da kroz stvaralačku kritiku doprinese recepciji pojedinih literarnih ostvarenja.

Ova knjiga je nastala, prvo, sa ciljem da se prikazi objavljivani u elektronskim medijima ne izgube jer je ta arhiva teško dostupna, drugo da se hronološkim nizom osvetli jedno vreme, period, i treće da se taj sled čitanja i promišljanja o pročitanom nastavi i u aktulenom vremenu. Zato su pridodati i savremeni osvrti, eseji i crtice; a dostupna su i raznovrsna kritička sagledavanja. Knjiga može da se čita i kao hronika književnih zbivanja jer su tekstovi poređani hronološki. Osvetljena su dela stvaralaca, naših savremenika. Nisu izostala ni tumačenja pojedinih naslova, sa esejima o određenim književno-teorijskim pitanjima.

Milutin Bojić pjesnik moderne i vjesnik avangarde. Knjiga Prof. dr Jovana Delića o poeziji i poetici Milutina Bojića, samo potvrđuje posvećenost ovog suptilnog tumača savremene srpske književnosti, jednog od najboljih čitalaca i tumača srpske poezije.

Posle tačno tri decenije izlazi novo izdanje „Književnosti prestupa", koje je prvi put objavljeno pod naslovom „Pad Hiperbatona". Deceniju ranije, na prestižnom Univerzitetu Prinston objavljena je na engleskorn jeziku.Bila je to prva ozbiljna studija Džejmsa Džojsa kod nas, i zasnovana ne samo na originalnom engleskom tekstu. Autorka je imala čast da prva u svetu piše na osnovu kritičkog izdanja „Uliks" jer je njen mentor ser Volton Lik, bio medu 5 medunarodnih urednika tog izdanja, i doneo je poglavlja u tajnim dosijeima na uvid i pre nego što je kritičko izdanje ugledalo svetlost dana.Značaj kritičkog izdanja u slučaju Džojsovog „Uliksa", koji večina naših čitalaca čita samo u prevodu originalnog izdanja, izuzetno je veliki - naime, njegovi prvi štampari u Parizu uopšte nisu znali engleski, pa su mnoge ključne reči izostavljene. Ova knjiga sadrži prvu ozbiljnu studiju „Petrograda" Andreja Belog u našoj zemlji, kao i novi pristup problemu parodije u modernizmu, posebno kod Mana i Eliota.

Ovo je obnovljeno i dopunjeno izdanje knjige intervjua ”Skice za portrete", knjige koja je postala priručnik i obavezna literatura na mnogim odeljenjima za komparativnu književnost i anglistiku.Prva serija intervjua je redovno objavljivana na engleskom jeziku u međunarodnom izdanju Književne reči, krajem 80-ih i početkom 90-ih.Reč je o jedinstvenoj zbirci portreta nekih od najznačajnijih imena svetske i američke književne scene.Ono što je dodato sada, u 21. veku, uglavnom su čitulje, jer su skoro svi autori predstavljeni u ovoj knjizi otišli u bolji svet sa izuzetkom Boba Dilana i Breta Istona Elisa

Svim zaljubljenicima u knjigu i zainteresovanima za njenu sudbinu delo Julije Ščerbinjine će pružiti uvid u aktuelne knjižne formate (neovintidžna knjiga, salonska knjiga, pop-ap knjiga, flipbuk), savremene tendencije grafičkog oblikovanja, spisateljske tehnologije, tokove bibliotečke revolucije, novouspostavljene odnose pisca i čitaoca, književnosti i književne kritike.

Knjiga „Poetika aforizma“ autora Vitomira Teofilovića predstavlja duboku analizu i istraživanje aforizma i satire u srpskoj i široj regionalnoj književnosti. Autor, koji se smatra jednim od najeminentnijih stvaralaca i proučavalaca aforizma, nudi kompleksan uvid u ovaj satirični žanr. Aforističar Vitomir Teofilović je nagrađen za "Poetiku aforizma" nagradom "Radoje Domanović", za najbolju teorijsku knjigu o satiri objavljenu 2023. godine.

Knjiga je rezultat mnogogodišnjeg iscrpnog praćenja i analize aforizma sa različitih aspekata. Autor pristupa ovoj temi hronološki, idejno, tematski i stilski, stvarajući detaljnu i naučno utemeljenu sintezu. Posvećuje posebnu pažnju bogatstvu i fenomenologiji srpskog aforizma i tematski opisuje brojne aforizme i aforističare.

Knjiga takođe obrađuje važne teme kao što su aluzije i analogije u aforizmima, stilske figure i trope, kao i satiričnu periodiku i antologije aforizama. Teofilović nudi i kratke portrete eminentnih proučavalaca aforizma, a završava knjigu bibliografijom aforizama.

Ova knjiga predstavlja izuzetan prilog za razumevanje i afirmaciju aforizma u svetu i na Balkanu i ističe značaj ovog žanra u savremenoj književnosti i kulturi. Autor, Vitomir Teofilović, dobio je zaslužene pohvale za svoj detaljan i predan rad na ovoj temi.