ISTORIJA

Ever wonder how ancient messengers shaped today’s AI-driven diplomacy? Or why a 15th-century printing press still echoes in modern disinformation wars? To understand the forces that define how technology drives power today, we first need to understand yesterday’s breakthroughs.

The book explores 5,000 years of interaction between diplomacy and technology. From the invention of writing to algorithms in contemporary foreign ministries, this research traces how technological advances have shaped diplomatic practice and influenced global affairs.

In this book, Jovan Kurbalija shows why today’s tech disruptions are less ‘unprecedented’ than we often think. On 400 pages, supported by extensive footnotes and detailed tables and illustrated with figures and maps, the book is perfect reading for:

• diplomats navigating digital fragmentation;
• tech pioneer building governance frameworks;
• historians rethinking societal evolution;
• anyone exhausted by shallow ‘tech will save/destroy us’ takes.

Istorija sveta se obično piše krvlju i čelikom, ali istoričar Skot Rejnolds Nelson u knjizi Okeani žita otkriva da je prava poluga moći oduvek bila skrivena u ambarima. Prateći trag pšenice od nepreglednih ukrajinskih stepa do američkih prerija, autor nas vodi kroz fascinantnu mrežu rečnih tokova, luka i morskih puteva koji su odredili sudbinu čovečanstva. Ova duhovita i mudra knjiga osvetljava kako su zaverenici, šefovi država, radnici i preduzetnici borbu za nasušni hleb pretvorili u ratove, revolucije i osvajanja. Od antičkih trgovačkih puteva, preko Američkog građanskog rata, pa sve do našeg savremenog, nepravedno podeljenog sveta, Nelson pokazuje da su pšenična polja bila podjednako važna kao i bojišta.

Upoznaćete u novom svetlu ličnosti Abrahama Linkolna i Vladimira Lenjina te saznati kako je prodor jeftinog američkog žita u 19. veku uzdrmao rusku dominaciju u Odesi, izazvao uspon Nemačke i Italije, ali i zapečatio sudbinu Habzburškog i Osmanskog carstva. U jeku rivalstva velikih sila, kontrola nad hranom pokazala se kao najmoćnije strateško oružje, direktno utičući na izbijanje Prvog svetskog rata i Ruske revolucije. Okeani žita nisu samo istorijska studija, već nezaobilazan vodič za razumevanje ekonomskih struja koje i danas, u vremenu globalne krize, kroje mapu sveta.

Postojala je jedna zemlja satkana od vozova koji kasne, letovanja bez pasoša, mirisa talasa, dubokih snegova i pesama koje svi znaju napamet. Zemlja pionira, crvenih marama, fabričkih sirena, velikih stadiona i malih televizora oko kojih je cela porodica nalazila vremena da se okupi. Vreme kada je 22 miliona ljudi verovalo u bolje sutra i stizalo do njega.

„ČASNA PIONIRSKA – tragovi jednog vremena“ nije samo leksikon bivše Jugoslavije. To je atlas uspomena jednog prostora i jedne epohe.
Kroz ljude, pojmove, predmete, događaje i fenomene koji su obeležili generacije, ova knjiga oživljava svet koji nikada nije nestao iz naših nostalgičnih sećanja.

Od nezaboravne muzike i filmova koje i danas citiramo, preko sportskih heroja, radnih akcija i kultnih brendova, do političkih parola i svakodnevnih rituala – pred čitaocem se otvara mozaik života koji je istovremeno bio običan i neponovljiv.
Za one koji se sećaju.

Neke uspomene nemaju granice, zastavu ni himnu – imaju samo ljude koji ih pamte.

Izdanje knjige Beograd ispod Beograda na engleskom jeziku.

An Invitation to a Journey through the Netherworld – the “Dark Vilayet” or the Wonderland

Recommendation from World Tourism Organization (UNWTO)

“The underground world below large cities is not a mere part of human imagination. All civilizations, and this is especially true of the cities, being focal points of any more or less complex human community throughout history, get immersed in the ground with time. Contemporary inhabitants of each city on the face of the earth have only been the upper layer of a timeline, sprouting from the underground, which comprises many layers. Of course, we all know that. But what we don’t know, or what we fail to notice is that Belgrade is one of those cities where the nature and the history have joined hands, creating an exciting underground topography.“
– Predrag J. Marković

Beneath the lively streets of Belgrade lies another city — hidden, forgotten, and fascinating. Belgrade Underneath Belgrade takes readers through underground corridors, fortress passages, and secret structures that have shaped the city’s identity for centuries. This book reveals the lesser-known side of one of Europe’s oldest settlements, reminding us that the past never truly disappears — it simply waits to be rediscovered.

Step into Belgrade’s underground and encounter a history that few have ever seen.

Celovita politička, intelektualna u ljudska biografija Henrija Kisindžera, najznačajnijeg diplomate XX veka, čija su politička i intelektualna avantura uticali na neke od ključnih tokova modernog doba.

"Our approach in the edited volume entitled “Wilderness Revisited: Its Essence, Perception, Description and Image in Byzantium and Beyond” is a bottom-up endeavour based on actual, ongoing research in various academic fields providing expertise and new scholarly results and, thus, enabling meaningful comparisons between different countries, continents and cultures. It is by no means a preconceived concept imposed by somebody, but the embodiment of one of the core visions of the research initiative “Maps of Power” .

Our starting point is twofold. On the one hand, we have been inspired by an article of the geographer and environmental historian William Cronon with the title “The Trouble with Wilderness; Or, Getting Back to the Wrong Nature” , who writes, amongst others, on the perception of “Wilderness”. On the other hand, the editor of this volume attended two workshops in Oxford in the years 2023 and 2024 which spurred him to delve deeper into the topic. The volume’s aim is to enrich further discussion in academia and to connect it to the public discourse in Central Europe (but also beyond).

Prvo izdanje knjige Jugosloveni i Španski građanski rat Vladana Vukliša dobilo je diplomu za poseban doprinos nefikcijskoj literaturi u sklopu Nagrade Doma kulture Studentski grad za najbolju knjigu nefikcijske proze objavljene u Srbiji u 2024. godini. Prema obrazloženju Svetlane Slapšak i Miroljuba Stojanovića:

Knjiga Jugosloveni i Španski građanski rat Vladana Vukliša obimno je istorijsko delo sa svim odlikama dobre istoriografske proze. Tema je smelo inovativna u doba kada se jugoslovenske studije tek konstruišu, kako istraživački tako i metodološki, i ovakvo delo dobrodošao je primer da se i u rizičnoj lokalnoj stvarnosti može ostvariti nivo akademske produkcije progresivne, naučno utemeljene i neopterećene nove dijaspore. Bogata dokumentacija uz precizan argumentacijski aparat osvetljava ne samo nepoznate, cenzurisane ili mitizovane aspekte građanskog rata u Španiji, nego omogućava i nova tumačenja posleratnih događaja i posebno partizanskog vojevanja. Istoriografija može biti umetnička proza, i to je onaj kvalitet koji je žiri ubedio u vrednost knjige i njenu nesumljivu pripadnost žanrovima koje ova nagrada ističe.

Mađarsko-srpski odnosi u HH veku imali su nažalost dosta kritičnih i tragičnih stranica. Dva najgora perioda bili su događaji u Prvom i u Drugom svetskom ratu kao i nekoliko godina posle. Dva susedna naroda vekovima je razdvajao različit i nesrodni jezik kao i različita vera, što je oduvek dosta uticalo i na međusobne odnose, stvaralo nerazumevanje, koje je povremeno dovodilo i do ozbilјnih sukoba sa tragičnim posledicama. 

Kao što je i u prvoj knjizi zabeleženo, Zorica Milosavlјević, novinarka novosadskog Dnevnika, godinama istražuje, piše i objavlјuje članke u ovom listu o događajima i lјudima koji su obeležili Sremske Karlovce.

Ova knjiga je jedna vrsta kompedijuma, a svrha leži, kao i uvek, u predstavlјanju i širenju istine. Cilј je prosvećivanje i gajenje kulture pamćenja, kako Srba i Hrvata, tako i svetske javnosti.

Pokazuje kako se kroz zadužbinarstvo ogleda neraskidiva povezanost pojedinca i društva. Preko ove povezanosti može se sagledati i ekonomska snaga, kulturna, prosvetna i sveukupna duhovna moć srpskog naroda, sposobnog da stvori tako velika i vredna dela.

Posle atentata i tragične smrti viteškog kralјa Aleksandra Karađorđevića Ujedinitelјa 9. oktobra 1934. godine u Marseju, po njegovoj testamentarnoj oporuci, do punoletstva mladog kralјevića Petra II Karađorđevića, Kralјevinom Jugoslavijom upravlјalo je tročlano Namesništvo sa knezom Pavlom na čelu. Ubistvo jugoslovenskog suverena na tlu prijatelјske Francuske pokazalo je svu krhkost i ranjivost mlade države Južnih Slovena, ali i ogolilo polјulјane političke i moralne odnose u međuratnoj Evropi.

Logor Broumov bio je jedan od koncentracionih logora za Srba i druge nepodobne narode koje je osnovala Austrougarske za za vreme Prvog svetskog rata i okupacije Kralјevine Srbije. 

„Naš cilј u ovoj studiji nije da proučavamo istorijske događaje nego da se potrudimo da prikažemo jedno stanje duha: ovde nije reč o određenim zbivanjima nego o tome kako su ih lјudi doživeli. 

Pokazuje nam da se najtačnija istorija Velikog, ali i ratova koji su mu prethodili, ne čita samo u datumima, bitkama i imenima vojskovođa, već u životima običnih lјudi koji su taj rat izneli na svojim plećima.

Kada je dr Marko Jačov 1983. godine objavio knjigu Spisi tajnog Vatikanskog arhiva XVI‒XVIII veka u predgovoru je obavestio čitaoce ko je, kada i s kakvim zadacima osnovao Tajni vatikanski arhiv, kako se on tokom vremena razvijao i koju vrstu građe poseduje.

Pored toga je bio glavni urednik i vlasnik listova Srđ i Dubrovnik. Kao žustri kritičar Austrougarskog carstva bio je interniran u različitim gradovima u periodu 1914–1917. godine. 

U Srbiji je K. Šturceneger bila dva puta. Prvi put u vreme balkanskih ratova 1912. i 1913. godine, zatim, u Svetskom ratu od avgusta 1914. do proleća 1915. godine, oba puta u humanističkoj službi Crvenog krsta došla je u Srbiju da svojom pomoći ublaži nedaće žrtava rata; kao predstavnik švajcarskog Crvenog krsta, kao medicinski stručnjak i kao pisac-publicista, kasnije autor većeg broja knjiga o Srbiji i srpskom narodu (od postojećih šest njenih knjiga na ukupno oko 700 strana dve su već prevedene i objavlјene kod nas), a sada se u jednom tomu daju sledeće dve knjige.

Knjiga Julke Hlapec Đorđević koja je pred nama, skromno nazvana Crtice iz poslednjih godina Carevine Austrije (1914–1918) data je u epistolarnoj formi, i sastoji se od 13 celina, koje imaju naslove, ali i precizno prostorno/vremensko datiranje – koje počinje u Beču „početkom septembra“ 1914. godine, a završava se u Tirolu „s jeseni“ 1918.

„Tragični dani Srbije“ Jovana Miodragovića jedinstveno su svedočanstvo o četiri presudne godine naše istorije – od pada Beograda 1915, preko surove svakodnevicepod austrougarskom okupacijom, do logorskog stradanja u Nežideru 1917. i konačnog povratka slobode 1918. godine.

Sa zadivlјujućom preciznošću opisani su dani golgote, napori starog kralјa da izdrži fizička i duhovna iskušenja, odnos sa saveznicima – naročito sa Italijanima – kao i rastući zdravstveni problemi koji će ga od 1916. godine prati sve do smrti.

Uprkos objektivnim problemima, najviše zbog nepostojanja arhivskih dokumenata, pogotovo iz perioda posle kapitulacije Srbije i Crne Gore i početka revolucionarnih događanja u Rusiji, autorka je došla do mnogih, do sada nepoznatih podataka, ukomponovala ih među odranije poznate, sistematizovala ih, napravila analizu i na osnovu svega izvela objektivne zaklјučke.

Knjiga Na srpskom frontu u Makedoniji (At the Serbian Front in Macedonia) autora Edvarda Persija Stebinga, objavlјena 1917. godine, predstavlјa lični prikaz Stebingovih iskustava kao britanskog oficira koji je služio na balkanskom frontu tokom Prvog svetskog rata. 

Savremeni aspekti proučavanja vojne istorije stoga se mogu podeliti na operacioni (borbeni ili vojnički aspekt koji proučava ulogu logistike, taktike, operatike, liderstva, uklјučujući studije ratnih operacija i biografije vojskovođa), administrativni i tehnički (aspekt koji izučava opšte-funkcionalne i profesionalne aktivnosti oružanih snaga i uklјučuje proučavanje doktrine i organizacione strukture, sistema selekcije i obuke lјudstva, razvoja naoružanja ivojne opreme, i to kako u miru, tako i u ratu), te aspekt civilno-vojnih odnosa (aspekt koji se bavi nacionalnom strategijom, to jest uspostavlјanjem odnosa između vojnih, društvenih, političkih, ekonomskih i psiholoških faktora na nacionalnom (državnom) nivou i proučava institucionalne probleme, njihova rešenja i razvoj, te istražuje odnose između civilnih i vojnih vlasti).

Kapitalna studija Kultura renesanse u Italiji Jakoba Burkharta jedno je od najuticajnijih dela moderne kulturne istorije.

Ova knjiga nije samo prikaz epohe – ona je portret trenutka u kojem se rađa moderni čovek. Polazeći od izvornih latinskih i italijanskih tekstova, Burkhart u šest tematskih celina oslikava duhovni pejzaž renesansne Italije XIV–XVI veka.

Italijanske gradove-države prikazuje kao umetnička dela, oblikovana svesnom i racionalnom politikom; u razvoju pojedinca prepoznaje oslobađanje od srednjovekovne kolektivnosti – renesansni čovek izlazi iz anonimnosti staleža, razvija snažan osećaj lične odgovornosti, ambicije i težnje ka slavi; dok u humanizmu i obnovi antike vidi temelj novog obrazovanja i mišljenja. Po Burkhartu, ovo je i doba „otkrivanja sveta i čoveka” – geografska radoznalost, interesovanje za prirodne nauke, anatomiju i pejzaž označavaju početak modernog pogleda na stvarnost. Uz to, osvetljava svakodnevni život epohe – dvorsku kulturu, svečanosti, položaj žena, društvene običaje – gradeći slojevitu sliku vremena u kojem nastaje moderna evropska svest.

Tumačeći kulturu kao celinu u kojoj se umetnost, politika i filozofija međusobno prožimaju, Burkhart naglašava odlučujući zaokret u odnosu na srednji vek. Njegova interpretacija renesanse kao rodnog mesta modernog individualizma i sekularne države trajno je oblikovala evropsku misao. Esejistički široko i interpretativno smelo, ovo delo, u kojem se umetnost, moć i ideje stapaju u jedinstvenu kulturnu celinu, ostaje nezaobilazno polazište za svakoga ko želi da razume poreklo modernog sveta.

Masakr u Meksiko Sitiju opisuje pokolj koji se dogodio 2. oktobra 1968. godine na Trgu Tri kulture, u četvrti Tlatelolko, nakon mirnih studentskih demonstracija protiv tadašnjeg režima, svega nekoliko dana pred zvanično otvaranje Olimpijskih igara. Tačan broj žrtava nikada nije zvanično utvrđen, ali se procenjuje da je stradalo nekoliko stotina civila, među kojima su bili studenti, žene i deca.

U ovoj knjizi Elena Ponijatovska preuzima neobičnu i za svoje vreme revolucionarnu autorsku ulogu: bez ličnih komentara, ona bira, povezuje i pažljivo raspoređuje svedočanstva učesnika i žrtava, dopuštajući da njihova iskustva dođu u prvi plan. Kroz te glasove izranjaju strah, gnev i tuga, ali i trenuci solidarnosti, dok se pred čitaocem postepeno oblikuje zastrašujuća slika hapšenja, streljanja, zatvora i torture.

Knjiga je podeljena na dva dela – prvi oslikava studentski pokret i društvenu atmosferu koja je prethodila masakru, dok drugi donosi neposredna svedočanstva. Istorijski okvir postavlja najznačajniji meksički pesnik Oktavio Pas, koji je u znak protesta podneo ostavku na mesto ambasadora u
Indiji, pre nego što će se Ponijatovska upustiti u pisanje ove monumentalne hronike događaja u Tlatelolku, koja je postala deo kolektivne traume meksičke nacije.

Knjiga se bavi drevnim srbskom istorijom, tradicijom, običajima, kulturom od vremena Lepenskog Vira do danas, sa ciljem da dokaže kontinuitet žviljenja Srba na ovim prostorima i njihovo starosedelaštvo. Knjiga Drevni narod Srbi sadrži 21 poglavlje, gde svako istražuje različite aspekte srbske drevnosti poput: istorije, verovanja, arheologije, kulture, jezika, pisma, nasleđa, običaja, tradicije, prateći tragove koje su Srbi ostavili kroz milenijume.
Knjiga ima enciklopedijski karakter sa preko 900 fusnota (pozivanja na izvore) i među prvim je knjigama koja sadrži QR kodove za sve linkove koji su dati u referncama.

Možete nas predati dželatu. Za tri meseca će vas besan i izmučen narod pozvati na odgovornost i kroz blato žive vući ulicama. ”
Ervin fon Vicleben. Reči upućene zloglasnom sudiji Rolandu Frajsleru 08.08.1944. u završnoj reči na suđenju.

“Za mene je taj oficir isuviše političan.”
Adolf Hitler o Valteru fon Rajhenauu.

“Svi oficiri se trebaju ugledati na njega.”
Adolf Hitler o Valteru fon Rajhenauu tokom Operacije “Barbarosa”.

“Mi smo nacionalsocijalisti i bez partijske knjižice.”
Valter fon Rajhenau ”

Romel je bio jedna od najarogantnijih oficirskih pojava koje sam sreo u svom životu.”
Baldur fon Širah o Romelu

“Smatrao sam Romela za vrlo sujetnog čoveka, koji se od jutra do kasno uveče sa zadovoljstvom fotografiše.”
Martin Borman o Romelu

“Konačno etničko rešenje zahteva preuzimanje jedinstvenih i surovih mera.”
Georg fon Kihler

Jedna od najpoznatijih knjiga na temu Prvog svetskog rata, objavljena osamdesetih godina prošlog veka, oko koje su se lomila koplja, bila zabranjivana, filmovana i doživela više adaptacija pozorišnih predstava, Izašla do sada u više od 200 000 primeraka u vreme bivše Jugoslavije.

Potresne priče o solunskim ratnicima, njihovim stradanjima, patnjama, i ljubavi prema Bogu, slobodi i otadžbini. Kako su se srpskoj vojsci divili i saveznici i neprijatelji. Borili smo se sa junacima iz bajke - reči su naših francuskih saveznika. Najtiražnija knjiga u bivšoj Jugoslaviji.

Roman Bitka na Sutjesci – Pakao u raju Šimuna Cimermana donosi izuzetno snažan prikaz jednog od najtežih i najpoznatijih sukoba Drugog svetskog rata na jugoslovenskom tlu. U središtu knjige nalazi se Bitka na Sutjesci, događaj koji je postao simbol otpora, žrtve i kolektivne hrabrosti. Autor vešto kombinuje istorijske činjenice, autentična svedočenja i dokumenta, stvarajući živopisnu i uzbudljivu sliku ratne svakodnevice.