ISTORIJA

Celovita politička, intelektualna u ljudska biografija Henrija Kisindžera, najznačajnijeg diplomate XX veka, čija su politička i intelektualna avantura uticali na neke od ključnih tokova modernog doba.

"Our approach in the edited volume entitled “Wilderness Revisited: Its Essence, Perception, Description and Image in Byzantium and Beyond” is a bottom-up endeavour based on actual, ongoing research in various academic fields providing expertise and new scholarly results and, thus, enabling meaningful comparisons between different countries, continents and cultures. It is by no means a preconceived concept imposed by somebody, but the embodiment of one of the core visions of the research initiative “Maps of Power” .

Our starting point is twofold. On the one hand, we have been inspired by an article of the geographer and environmental historian William Cronon with the title “The Trouble with Wilderness; Or, Getting Back to the Wrong Nature” , who writes, amongst others, on the perception of “Wilderness”. On the other hand, the editor of this volume attended two workshops in Oxford in the years 2023 and 2024 which spurred him to delve deeper into the topic. The volume’s aim is to enrich further discussion in academia and to connect it to the public discourse in Central Europe (but also beyond).

Kao što je i u prvoj knjizi zabeleženo, Zorica Milosavlјević, novinarka novosadskog Dnevnika, godinama istražuje, piše i objavlјuje članke u ovom listu o događajima i lјudima koji su obeležili Sremske Karlovce.

Ova knjiga je jedna vrsta kompedijuma, a svrha leži, kao i uvek, u predstavlјanju i širenju istine. Cilј je prosvećivanje i gajenje kulture pamćenja, kako Srba i Hrvata, tako i svetske javnosti.

Pokazuje kako se kroz zadužbinarstvo ogleda neraskidiva povezanost pojedinca i društva. Preko ove povezanosti može se sagledati i ekonomska snaga, kulturna, prosvetna i sveukupna duhovna moć srpskog naroda, sposobnog da stvori tako velika i vredna dela.

Logor Broumov bio je jedan od koncentracionih logora za Srba i druge nepodobne narode koje je osnovala Austrougarske za za vreme Prvog svetskog rata i okupacije Kralјevine Srbije. 

„Naš cilј u ovoj studiji nije da proučavamo istorijske događaje nego da se potrudimo da prikažemo jedno stanje duha: ovde nije reč o određenim zbivanjima nego o tome kako su ih lјudi doživeli. 

Pored toga je bio glavni urednik i vlasnik listova Srđ i Dubrovnik. Kao žustri kritičar Austrougarskog carstva bio je interniran u različitim gradovima u periodu 1914–1917. godine. 

U Srbiji je K. Šturceneger bila dva puta. Prvi put u vreme balkanskih ratova 1912. i 1913. godine, zatim, u Svetskom ratu od avgusta 1914. do proleća 1915. godine, oba puta u humanističkoj službi Crvenog krsta došla je u Srbiju da svojom pomoći ublaži nedaće žrtava rata; kao predstavnik švajcarskog Crvenog krsta, kao medicinski stručnjak i kao pisac-publicista, kasnije autor većeg broja knjiga o Srbiji i srpskom narodu (od postojećih šest njenih knjiga na ukupno oko 700 strana dve su već prevedene i objavlјene kod nas), a sada se u jednom tomu daju sledeće dve knjige.

Knjiga Julke Hlapec Đorđević koja je pred nama, skromno nazvana Crtice iz poslednjih godina Carevine Austrije (1914–1918) data je u epistolarnoj formi, i sastoji se od 13 celina, koje imaju naslove, ali i precizno prostorno/vremensko datiranje – koje počinje u Beču „početkom septembra“ 1914. godine, a završava se u Tirolu „s jeseni“ 1918.

„Tragični dani Srbije“ Jovana Miodragovića jedinstveno su svedočanstvo o četiri presudne godine naše istorije – od pada Beograda 1915, preko surove svakodnevicepod austrougarskom okupacijom, do logorskog stradanja u Nežideru 1917. i konačnog povratka slobode 1918. godine.

Uprkos objektivnim problemima, najviše zbog nepostojanja arhivskih dokumenata, pogotovo iz perioda posle kapitulacije Srbije i Crne Gore i početka revolucionarnih događanja u Rusiji, autorka je došla do mnogih, do sada nepoznatih podataka, ukomponovala ih među odranije poznate, sistematizovala ih, napravila analizu i na osnovu svega izvela objektivne zaklјučke.

Knjiga Na srpskom frontu u Makedoniji (At the Serbian Front in Macedonia) autora Edvarda Persija Stebinga, objavlјena 1917. godine, predstavlјa lični prikaz Stebingovih iskustava kao britanskog oficira koji je služio na balkanskom frontu tokom Prvog svetskog rata. 

Savremeni aspekti proučavanja vojne istorije stoga se mogu podeliti na operacioni (borbeni ili vojnički aspekt koji proučava ulogu logistike, taktike, operatike, liderstva, uklјučujući studije ratnih operacija i biografije vojskovođa), administrativni i tehnički (aspekt koji izučava opšte-funkcionalne i profesionalne aktivnosti oružanih snaga i uklјučuje proučavanje doktrine i organizacione strukture, sistema selekcije i obuke lјudstva, razvoja naoružanja ivojne opreme, i to kako u miru, tako i u ratu), te aspekt civilno-vojnih odnosa (aspekt koji se bavi nacionalnom strategijom, to jest uspostavlјanjem odnosa između vojnih, društvenih, političkih, ekonomskih i psiholoških faktora na nacionalnom (državnom) nivou i proučava institucionalne probleme, njihova rešenja i razvoj, te istražuje odnose između civilnih i vojnih vlasti).

Knjiga se bavi drevnim srbskom istorijom, tradicijom, običajima, kulturom od vremena Lepenskog Vira do danas, sa ciljem da dokaže kontinuitet žviljenja Srba na ovim prostorima i njihovo starosedelaštvo. Knjiga Drevni narod Srbi sadrži 21 poglavlje, gde svako istražuje različite aspekte srbske drevnosti poput: istorije, verovanja, arheologije, kulture, jezika, pisma, nasleđa, običaja, tradicije, prateći tragove koje su Srbi ostavili kroz milenijume.
Knjiga ima enciklopedijski karakter sa preko 900 fusnota (pozivanja na izvore) i među prvim je knjigama koja sadrži QR kodove za sve linkove koji su dati u referncama.

Jedna od najpoznatijih knjiga na temu Prvog svetskog rata, objavljena osamdesetih godina prošlog veka, oko koje su se lomila koplja, bila zabranjivana, filmovana i doživela više adaptacija pozorišnih predstava, Izašla do sada u više od 200 000 primeraka u vreme bivše Jugoslavije.

Potresne priče o solunskim ratnicima, njihovim stradanjima, patnjama, i ljubavi prema Bogu, slobodi i otadžbini. Kako su se srpskoj vojsci divili i saveznici i neprijatelji. Borili smo se sa junacima iz bajke - reči su naših francuskih saveznika. Najtiražnija knjiga u bivšoj Jugoslaviji.

Roman Bitka na Sutjesci – Pakao u raju Šimuna Cimermana donosi izuzetno snažan prikaz jednog od najtežih i najpoznatijih sukoba Drugog svetskog rata na jugoslovenskom tlu. U središtu knjige nalazi se Bitka na Sutjesci, događaj koji je postao simbol otpora, žrtve i kolektivne hrabrosti. Autor vešto kombinuje istorijske činjenice, autentična svedočenja i dokumenta, stvarajući živopisnu i uzbudljivu sliku ratne svakodnevice.

Pred čitaocem je prevod na srpski prve knjige četvorotomne istorije Vojne Krajine Franca Vaničeka, objavljene u Beču 1875. godine. Ovo delo je trajno ostalo osnovna literatura za istoriju Vojne krajine. Srpska Vojna Krajina je bila začetak srpske državne jedinice pod Austrijom, koju su Srbi tražili i za koju su se uskoci tako odlučno borili. Austrijski Dvor je sasvim pravilno razumeo srpske težnje i znao da će, dajući Srbima određenu teritoriju i koliku toliku autonomiju, vezati Srbe za Austriju. Rimokatolička Crkva je bila odlučno protivna da se Srbima dozvoli stvarna autonomija, pa pošto je to bila jedna vojnička država sa posebnom namenom, austrijski Dvor se trudio da je održi što čvršće pod svojom kontrolom. Vaničekova Istorija Krajine, čiji prevod prvog dela stoji sada na raspolaganju čitaocu, značajna je, ne samo po obradi istorijskih događaja, već i po tome što daje i dopunske činjenice o načinu organizovanja života Krajišnika. Posebno su značajne carske povelje date Krajišnicima, prikazane u završnom delu ove knjige na nemačkom i na srpskom jeziku. iz predgovora Dragoljuba P. Antića O autoru: Franc Vaniček (Valtersdorf, kod Praga, 6. jula 1809 – Osijek, 6. aprila 1894) bio je austrougarski istoričar, gimnazijski profesor, publicista i direktor gimnazije u Vinkovcima - češkog porekla, prvi pisac knjige o Vojnoj krajini.

Knjiga inspirisana najgledanijom regionalnom serijom Dragana Bjelogrlića. Dvotomno hiz izdanje Senke nad Balkanom okuplja najkontroverznije istorijskie ličnosti koje se pojavljuju u ili oko priče iz popularne serije „Senke nad Balkanom“ - Mustafa Golubić, Apis i Crna ruka, Petar Živković i Bela Ruka i Dragi Jovanović, u prvom Delu Zavrenici, dok je drugi deo, Pobednici i poraženi, posvećen Josipu Brozu Titu, Milanu Stojadinoviću, Princu Đorđu i Knezu Pavlu.

Vaskršnja čitanka, Božićna čitanka, Vidovdanska čitanka

Kroz pojedinca, progovorio je narod – znameniti Srbi u zapisima i anegdotama.Anegdota postaje pod velikim duševnim pritiskom, kada čovek ima moralnu ili materijalnu odgovornost, pa ona dođe kao izraz tog osećanja. Tada ona spasava stvar i često daje udarac protivniku. Anegdota je kao oštra sablja, koja jednim zamahom poseče protivnika, jer su ljudi „bez jezika“, inače junaci i glavari, drhtali pred gospodarem i narodom od „jezika“. Ona zavisi od čovečijeg duha, pa je potreban bistar i oštrouman čovek da je stvori, a slobodan i otresit da je kaže na teškom mestu, na megdanu: pred gospodarem i glavarima, na skupu pred više stotina ljudi. Skresati u oči bez okolišenja gospodaru, glavarima i drugovima ono što se misli i oseća, u takvom tonu i obliku, da ostane za pokolenja - za pričanje. Tako javno izgovorena anegdota se širi od usta do usta, kao primer mudrosti, hrabrosti, pravičnosti i rečitosti, i ostane kao pametan savet i pouka, a često i kao pravilo. Takve anegdote postanu opšte narodne, jer je kroz pojedinca progovorio narod.

Drugi deo dvotomnog izdanja Senke nad Balkanom posvećen je najkontroverznijim istorijskim ličnostima koje se pojavljuju u ili oko priče iz popularne serije „Senke nad Balkanom“ - Josip Broz Tito, Milan Stojadinović, Princ Đorđe i Knez Pavle. "Tito je ipak umro na vreme. da je dočekao pad Berlinskog zida , teško da bi prošao kao Čaušesku - ali ne bi prošao ni mnogo bolje od Todora Živkova" - Zoran Panović

Prvi deo dvotomnog izdanja Senke nad Balkanom posvećen je najkontroverznijim istorijskim ličnostima koje se pojavljuju u ili oko priče iz popularne serije „Senke nad Balkanom“ - Mustafa Golubić, Apis i Crna ruka, Petar Živković i Bela ruka i Dragi Jovanović.“ Toliko je istreniran da nekoliko minuta nakon ubistva može da sedi u baru i ispija piće kao da se ništa nije dogodilo. Čak ostavlja utisak da je i on zaboravio svoje učešće u tome” – neimenovani britanski špijun o Mustafi Golubiću

Knjiga analizira transformaciju ideje srpske autonomije u Austrougarskoj u pravnopolitički projekat autonomne ili federalne Vojvodine u jugoslovenskoj državi, sa posebnim osvrtom na period 1929–1941. godine i funkcionisanje Dunavske banovine.

Knjiga se bavi drevnim srbskom istorijom, tradicijom, običajima, kulturom od vremena Lepenskog Vira do danas, sa ciljem da dokaže kontinuitet žviljenja Srba na ovim prostorima i njihovo starosedelaštvo.

Kada je podignut Kremlj? Zašto su cara Ivana prozvali „Grozni“? Koje su osobenosti ruskih ikona? Zašto se Petar Veliki smatra jednim od najvećih careva Rusije? Ko je osnovao Sankt Peterburg? Kako je Moskva postala prestonica Ruskog carstva? Ko su kozaci? Zašto je izbila revolucija 1917. godine? Šta simbolizuju srp i čekić na sovjetskoj zastavi?

Ova mala knjiga, obogaćena starinskim ilustracijama, predstavlja deset vekova ruske istorije, od rađanja ruskog naroda u 9. veku, do formiranja SSSR-a.

Ova knjiga bavi se događajima od sredine 1875. do sredine 1876. godine. Tokom tih dvanaest meseci Hercegovački ustanak bio je pomno praćen u evropskim medijima, često na prvim stranicama časopisa i novina.

U skromnom panteonu ženskih likova srpske srednjovekovne istorije, bar kad je reč o istoriji političke misli i političkog delanja, svojom višestrukom posebnošću snažno se izdvaja figura kneginje Milice Hrebeljanović (1335–1405), i kao supruge, i kao majke, a nadasve kao „državohraniteljke“.

Knjiga Ivana E. Kostića bavi se kulturom i dinamikom identiteta bosanskih muslimana nakon osmanske ere, naglašavajući međusobnu igru između osmanskog nasleđa i evropske modernosti. Ovo delo značajno doprinosi kulturnoj i društvenoj istoriji Bosne i Hercegovine, ali kroz studiju slučaja organizacije Mladi muslimani posebno unapređuje razumevanje kako se verski pokreti transformišu u nacionalne u islamskom kontekstu.

Dr Radmila Radić


Ovom knjigom Ivan Ejub Kostić je pokazao da je odmeren i odgovoran autor koji je kadar da napiše knjigu za probranu, učenu, ali i širu čitalačku publiku. Uzevši u obzir tematski, ali i teorijski okvir ove studije, doprinos od njenog objavljivanja imaće, svakako, naša istoriografija (osobito povest Jugoslavije u 20. veku), politikologija, islamologija, sociologija i druge srodne društveno mhumanističke discipline.

Prof. dr Milan Vukomanović


Delo Ivana Ejuba Kostića unapređuje naučno-teorijska saznanja o društvenim pokretima vođenim islamskim idejama i otvara prostor za dalja kritička istraživanja same organizacije Mladi muslimani. Kostićeva knjiga je izuzetno vredan doprinos akademskoj zajednici i predstavlja neophodno štivo za sve one koji se bave istraživanjem društvenih pokreta, islamskom političkom teorijom i islamskim aktivizmom.

Prof. dr Slobodan G. Marković

Drugi tom monografije Koste Nikolića o ratu u Bosni i Hercegovini obrađuje događaje tokom 1993. i 1994. godine. Kao i u prvom tomu, u okviru detaljne rekonstrukcije dešavanja na ratištu u posmatranom periodu, autor posebnu pažnju posvećuje opisu brojnih ratnih zločina i stradanjima civilnog stanovništva. Naglašavamo da zločine i žrtve ne deli prema nacionalnoj i verskoj pripadnosti, već svima pristupa na isti način, bez selektivnosti i pristrasnosti, držeći se dostupne dokumentacije, pravila istorijske nauke i humanističkih načela.
Dr Dragomir Bondžić
Rukopis drugog toma monografije Koste Nikolića bavi se drugom i trećom godinom rata u Bosni i Hercegovini. Knjiga je strukturirana hronološko-tematskim principom i kroz pažljivo citiranje ključnih dokumenata i dubinsko istraživanje motivacija ključnih aktera, omogućava čitaocima da u potpunosti razumeju različite perspektive suprotstavljenih strana, što vodi do dobro zasnovanih zaključaka. Ovaj pronicljiv i detaljan rad neophodan je svakome ko želi da razume ovaj kritični period nedavne prošlosti regiona.
Dr Radmila Radić
Monografija počiva na širokoj izvornoj osnovi, a naučni aparat je bogat i precizno organizovan, dok stil pisanja karakteriše beskompromisna objektivnost. U odnosu na brojne nacionalno i politički angažovane studije o ratu u Bosni i Hercegovini, ovaj tom se izdvaja balansom u tumačenju sukobljenih strana, bez etničkih ili ideoloških predrasuda. Opredeljenje autora da formu potčini suštini samo je osnažilo akademsku vrednost ovog kapitalnog dela.
Dr Vladan Jovanović

O autoru:

Kosta Nikolić (1963) radi u Institutu za savremenu istoriju u Beogradu u zvanju naučni savetnik. Diplomirao je (1988), magistrirao (1993) i doktorirao (1999) na Katedri za istoriju Jugoslavije Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Oblasti naučnog interesovanja: istorija komunizma u Kraljevini Jugoslaviji, istorija Drugog svetskog rata, istorija srpskog društva u XX veku, raspad SFRJ i ratovi u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Učestvovao je na brojnim domaćim i međunarodnim naučnim skupovima i angažovan kao urednik i član redakcije više naučnih časopisa. Od 2001. do 2020. bio je rukovodilac tri projekta Ministarstva nauke Vlade Republike Srbije i član tima četiri međunarodna projekta. Do sada je objavio pet udžbenika za osnovnu i srednju školu, 50 monografija i 160 radova u naučnim časopisima u Srbiji i inostranstvu.